Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công Thương về việc siết chặt kinh doanh thuốc lá điếu nhập lậu, Cục Quản lý thị trường (QLTT- Bộ Công Thương) đã phát hành văn bản số 286 chỉ đạo lực lượng QLTT trên cả nước đồng loạt tiến hành đợt kiểm tra cao điểm từ ngày 1.4 đến ngày 30.6.

Rầm rộ ra quân, kết quả quá… bèo

Sáng 1.4, lực lượng QLTT TP.Hà Nội và TPHCM đồng loạt ra quân kiểm tra các hộ kinh doanh, các điểm kinh doanh thuốc lá, các dịch vụ có kinh doanh thuốc lá.

Tại Hà Nội, lực lượng QLTT tập trung kiểm tra các tuyến phố: Hàng Hành, Nguyễn Siêu, Trần Xuân Soạn; các điểm kinh doanh quầy bar, vũ trường,... các bến xe khách tuyến Lạng Sơn- Hà Nội, Hải Phòng - Hà Nội...

Tại TPHCM, lực lượng QLTT kiểm tra nhiều “điểm nóng” kinh doanh thuốc lá lậu trên địa bàn như: Q.3, 5, Tân Phú, huyện Củ Chi, Hóc Môn... theo đó, lực lượng QLTT Q.Tân Phú đã kiểm tra một số cửa hàng kinh doanh mặt hàng thuốc lá trên đường Trường Chinh, P.Tây Thạnh, Q. Tân Phú, phát hiện 5.200 gói thuốc lá nhập lậu được các chủ cửa hàng bày bán chung với thuốc lá nội địa.

Rầm rộ là thế, nhưng đến cuối giờ chiều cùng ngày, tại TPHCM, các đội QLTT chỉ phát hiện 90 trường hợp vi phạm. Trong đó có đến 85 vụ buôn bán, vận chuyển 25.971 bao thuốc lá nhập lậu.

Phần lớn các trường hợp vi phạm bị phát hiện kể trên là các cửa hàng buôn bán sỉ, lẻ tại các kiốt ở đường Trường Chinh (Q.Tân Phú), chợ thuốc lá Học Lạc (Q.5), khu vực kinh doanh thuốc lá trên đường Trần Quốc Toản, Huỳnh Tịnh Của (Q. 3), QL13 (Q. Thủ Đức) và các vụ vận chuyển trên các tỉnh lộ, địa bàn huyện Hóc Môn, Củ Chi.

Tại Hà Nội, lượng thuốc lá nhập lậu bị thu giữ được tại 24 điểm ở 4 quận chỉ có... 586 bao các loại. Hầu hết các cửa hàng nổi tiếng buôn bán thuốc lá lậu mà giới nghiện thuốc đều biết rõ, nhưng khi QLTT kiểm tra chỉ có vài bao, thậm chí không có? Và kết quả sau một tuần ra quân, QLTT Hà Nội cũng chỉ kiểm tra được 54 vụ kinh doanh thuốc lá lậu, thu 1.268 bao thuốc lá lậu các loại.

Thuốc lá “mác ngoại” bày bán công khai

Khảo sát đường phố Hà Nội (ngày 9.4) chúng tôi dễ dàng nhận thấy thuốc lá lậu vẫn bán công khai, tại những quầy hàng ở các khu vực như Lê Thái Tổ, Cửa Nam, Hàng Bông, Tôn Đức Thắng,... rất dễ mua những bao thuốc lá “mác ngoại” theo ý muốn, từ cao cấp như xì gà đến loại thông dụng như Marlboro, Kent, Captain black...

Một địa điểm bán thuốc lá “mác ngoại” công khai và nhiều nhất là đoạn ngã ba Lương Văn Can giao Lê Thái Tổ. Tại đây, hiện không còn cảnh bày bán thuốc lá trong tủ kính như trước, mà người bán chỉ bày ra những khay nhỏ với vài bao lẻ. Khi khách có yêu cầu, người bán hàng sẽ chạy đi lấy hàng ở gần đấy. Giá bao Marlboro ngoại (bao mềm) từ 40.000-45.000đ/bao, Captain black giá 80.000đ, có nơi bán giá 150.000đ/bao vì lý do “cháy hàng”...

Theo những người bán hàng, các loại thuốc ngoại tăng giá vì khan hiếm, nhưng khi hỏi mua thì chủ hàng khẳng định: “loại gì cũng có”, nếu mua ít thì ngay lập tức có hàng, nếu mua từ 2 cây trở lên thì phải đặt tiền trước.

Khách mua cũng dễ dàng tìm mua thuốc lá ngoại trên các trang mạng online. Với các loại thuốc nhập từ Anh, Nga, Hàn, Nhật, Mỹ... như Davidoff, Richmond, Black & Mild... hàng bán được khẳng định là hàng miễn thuế (Duty Free), giao hàng tận nơi theo yêu cầu.

Tại Hải Phòng, trên “phố thuốc lá, rượu tây” Lãn Ông (Q.Hồng Bàng), thuốc lá ngoại đủ các thương hiệu vẫn được bày bán công khai ở vỉa hè. Chỉ cần nhìn thấy cả chồng vỏ bao thuốc lá xếp sát vỉa hè - dấu hiệu nhận biết của các sạp bán thuốc lá lậu - khách mua có thể chọn các loại thuốc theo ý muốn. Hải Phòng còn nhiều điểm bán thuốc lá quy mô lớn như tại phố Tô Hiệu, Minh Khai, Võ Thị Sáu...

Những người bán hàng cho biết, những loại như xì gà Lahabana, 555, Marlboro...đa số là “hàng xách tay”. Trước thông tin Cục Quản lý thị trường sẽ kiểm tra việc buôn bán thuốc lá, các chủ cửa hàng đều cho rằng, việc kiểm tra, xử lý chỉ là chiếu lệ.

“Tôi bán ở đây nhiều năm rồi, đều là khách quen, họ (QLTT - PV) có thời gian để kiểm tra suốt không?”. Tại các quán trà vỉa hè hay quán càphê khắp TP.Hải Phòng, chỗ nào cũng bày bán các loại thuốc lá ngoại, đại đa số đều không quan tâm tới việc kinh doanh mặt hàng này cần phải có những thủ tục gì. 

Theo số liệu từ Hiệp hội Thuốc lá VN, năm 2013, thuốc lá nhập lậu vào VN là 930 triệu bao, chiếm 22,2% thị phần nội địa, trong đó chủ yếu là thuốc lá JET và HERO (90% số thuốc lá lậu), làm thất thu ngân sách hàng nghìn tỉ đồng.

Theo Cục QLTT (Bộ Công thương), năm 2013 và ba tháng đầu năm 2014 đã bắt giữ hơn 6,8 triệu bao thuốc lá nhập lậu. Riêng lực lượng QLTT thu giữ gần 1,5 triệu bao.

Trong tờ trình số 31 ngày 24.3 gửi Thủ tướng Chính phủ, Hiệp hội Thuốc lá VN nêu rõ:" Năm 2013, khoảng 17 tỉ điếu thuốc lá nhập lậu vào thị trường VN. Hai tháng đầu năm 2014, thuốc lá lậu tăng 43% so với cùng kỳ năm 2013...".