“Màu sắc” Việt nhạt nhòa

“Váy hồng tầng 24” trước khi lên sóng đã được PR khá chuyên nghiệp, đúng như công thức của các hãng truyền hình Hàn Quốc, Trung Quốc... Một bộ phim được Việt hóa từ kịch bản gốc “Unbeatable 1” - một trong những bộ phim truyền hình ăn khách nhất của Đài Loan (Trung Quốc) trong năm 2010, phim được xem là phiên bản của “Sex and the city” ở Châu Á. Nhưng khi Việt hóa, nó đã lược bỏ hoàn toàn phần “sex”, chỉ còn “city” theo như lời của đạo diễn phim Nguyễn Minh Chung. Có lẽ thế mà phim hơi xa lạ với văn hóa Việt, với người Việt...

Phim lôi kéo khán giả bằng tiết tấu nhanh, các “hot girl”, “hot boy” trẻ, đẹp và không gian, bối cảnh sang trọng lộng lẫy, còn lại “không có gì đặc biệt, thậm chí nhiều đoạn, cảnh phim rời rạc, tâm lý nhân vật không mang màu sắc Việt.

Thậm chí có khán giả cho rằng đây là một loại phim quảng cáo khi một nhãn hiệu thời trang được lặp đi lặp lại suốt các tập phim. Có lẽ việc “tôn trọng” theo phiên bản gốc một cách thái quá đã làm cho bộ phim xa lạ với văn hóa VN.

Việt hóa có phải là biện pháp tình thế?

Trong hội thảo “Nâng cao chất lượng sản xuất phim truyền hình” ở triển lãm quốc tế phim và công nghệ truyền hình lần đầu tiên tổ chức vào cuối tháng 6 tại Hà Nội, nhiều tham luận cả phía VN và nước ngoài nêu rõ mặt yếu nhất ở phim truyền hình VN là thiếu nhà sản xuất phim truyền hình chuyên nghiệp, mà kịch bản phim là khâu đầu tiên, vừa thiếu vừa yếu.

Hiện chỉ có 2 đơn vị làm phim Truyền hình được coi là chuyên nghiệp là Trung tâm sản xuất phim truyền hình - Đài THVN (VFC) và Hãng phim truyền hình TPHCM (TFS), trong khi để đáp ứng tỉ lệ 30 - 50% phim VN phát sóng của các đài thì số lượng phim được sản xuất trong năm vô cùng lớn. Mà đội ngũ viết kịch bản phim truyền hình thì đa phần thiếu chuyên nghiệp, chỉ là hợp đồng thời vụ và nói như các đại biểu là “chưa đủ khả năng hình thành công nghệ viết kịch bản như các quốc gia có nền điện ảnh phát triển”.

Thường các hãng phim, nhất là các hãng tư nhân “khoán” cho một nhà biên kịch nào đó, rồi để tự họ tổ chức “nhóm” bảo đảm tiến độ làm phim, kịch bản do 3-5 hoặc nhiều người hơn viết, tùy theo số tập ít nhiều. Vậy nhưng, kịch bản vẫn thiếu trầm trọng. Vì thế, giải pháp mua kịch bản ngoại, rồi Việt hóa được ưa thích vì nhìn chung chất lượng kịch bản ngoại nhất là với kịch bản đã ăn khách, không có gì phải bàn cãi nhiều, vấn đề chỉ là sự Việt hóa cho “ngọt” thôi.

Tuy nhiên, trong khi các bộ phim được làm đi làm lại bởi các nhà sản xuất phim Châu Á luôn thành công và bán được thì những bộ phim Việt hóa lại vô cùng nhạt nhòa, gần như chưa có phim nào thành công như bản gốc của phim, thậm chí chưa lên sóng đã bị gọi là... thảm họa, hoặc lên sóng nửa chừng đã phải dừng vì khán giả không “tiêu hóa” nổi.

Viết kịch bản chưa thành công nghệ

Nhà làm phim Chee Kong Cheak - GĐ bộ phận sáng tạo của Group Entertaiment (Singapore) chia sẻ trong hội thảo: “Quan trọng hơn cả tiền là phải tìm được người viết kịch bản giỏi. Thứ nữa, nhà làm phim phải quyết liệt để cho ra đời “đứa con tinh thần” của mình với chất lượng cao nhất, kể cả khi chưa có kinh phí thỏa mãn”.

Trong khi đó ở ta, trừ một số hãng phim truyện điện ảnh có phòng biên kịch riêng thì ở các hãng phim truyền hình, hầu hết không có phòng biên kịch riêng. Mà các thành phần khác nhau của đoàn làm phim như biên kịch, quay phim, đạo diễn... đều được xếp chung vào phòng nội dung. Vị thế của nhà biên kịch thường vẫn bị lép vế so với các thành phần khác, nhất là đạo diễn. Việc đầu tư cho viết kịch bản vì thế chỉ là “ăn xổi”.

Hoạt động của nhóm biên kịch tư nhân thường do một nhà biên kịch giàu kinh nghiệm dẫn dắt tập hợp các bạn trẻ. Và quy trình làm việc thực sự chưa tạo thành công nghệ viết kịch bản. Chỉ có một số cá nhân ở ta đã nắm vững công nghệ viết kịch bản mà điển hình như nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn (TPHCM) với hàng loạt bộ phim truyền hình nhiều tập chất lượng cao mà ông đều đặn cho ra hằng năm.

Việc đầu tư có trọng điểm cho một đội ngũ biên kịch chuyên nghiệp, viết kịch bản như một công nghệ, để có được những kịch bản phim thuần Việt, cho ra những phim thuần Việt, có chất lượng mới là giải pháp lâu dài hơn là Việt hóa những kịch bản ngoại - một giải pháp tức thời.