Theo sách cũ chép lại, chùa Hòa Liễu được xây dựng từ thế kỷ XIII tại làng Lan Niểu (nay là thôn Hòa Liễu, xã Thuận Thiên) . Đến thế kỷ XVI, vợ của Mạc Thái Tổ - vua Mạc Đăng Dung là bà Thái hoàng Thái Hậu Vũ Thị Ngọc Toản đã đứng ra vận động tiền xây sửa chùa cổ, mua đất cúng Tam bảo được hơn 47 mẫu ruộng cho dân đinh cày cấy hưởng lộc, những gia đình binh lính giải quyết khó khăn.

Ông Phạm Đăng Khoa, 80 tuổi, nguyên Phó BQL Khu di tích Đền chùa Hòa Liễu – một trong những người khôi phục lại lễ hội – cho biết: Từ ngày ấy, với số ruộng được chia cho nhiều thành phần, nên bà Thái hoàng Thái Hậu cùng với dân làng bàn cách giữ gìn của công bằng tín ngưỡng dân gian - lễ hội Minh thề ra đời. Hịch văn Minh thề quy định lấy chí công làm trọng, không xâm phạm của công.

Theo đó, ông Phạm Phú Oanh, trưởng làng Hòa Liễu – người được chọn làm chủ lễ 13 năm liên tiếp – đã cầm dao vạch quanh vòng tròn, sau đó đâm vào chính giữa vòng tròn đó để biểu lộ sự quyết tâm.

Tiếp đó, anh Nguyễn Văn Cường – một nông dân của làng Hòa Liễu – người được chọn để đọc Hịch văn Minh thề với thần thái oai hùng, dõng dạc. Anh gợi cho những người được chứng kiến thấy được sự tôn nghiêm của pháp luật cũng như sự linh thiêng nơi cửa đình chùa. Hịch văn rằng: “Chúng tôi gồm những người làm việc công của làng, họp trước đền theo tục lệ uống máu ăn thề, xin thề các điều sau: Nếu lấy của công làm việc công thì được các thần linh ủng hộ. Nhược bằng, có lòng tham, lấy của công làm của tư, nguyện cầu các chư vị thần linh đả tử! Y như lời thề…”, “Trên từ cụ già đến tuổi 18 ở dân thôn, trong làng vườn tược, buồng cau trái chuối, ngoài đồng lúa mạ hoa màu, mọi người đều công minh chính trực, không tham lam vơ vét. Người nào tà tâm trộm cắp của nhau, nguyện cầu thần linh đả tử. Y như lời thề…”; “Làm tôi bất trung, làm con bất hiếu, xin trời tru diệt”… Sau mỗi đoạn của hịch văn minh thề, các vị trong đoàn bồi lễ giơ tay biểu lộ quyết tâm “Xin thề, xin thề!”

Sau màn đọc hịch văn, chủ lễ Phạm Phú Oanh đã dùng dao cắt tiết một ông gà trống, hòa vào hũ rượu để sẵn. Người bồi lễ dâng rượu để chủ lễ và các chức sắc trong làng uống, biểu hiện sự đoàn kết, nhất trí. Sau đó, rượu được dâng cho các bô lão trong thôn uống. Tuy nhiên, khi mời rượu các vị đại biểu là lãnh đạo huyện Kiến Thụy và xã Thuận Thiên, thì không có vị nào uống cả!

Ông Nguyễn Trọng Khải, chủ tịch UBND xã Thuận Thiên cho biết: Đây là lễ hội của thôn Hòa Liễu, là nét văn hóa riêng, đặc thù của làng từ xa xưa. Vì vậy, nên việc mở rộng quy mô lễ hội còn phải có ý kiến cấp trên. Tuy nhiên, theo tôi, mỗi người đều có thể rút ra được những nét hay từ lời thề trong lễ hội.

Ông Phạm Phú Oanh bày tỏ: “Một lễ hội truyền thống với ý nghĩa nhân văn sâu sắc như vậy, chúng tôi cũng mong muốn được các chức sắc của xã, huyện và cao hơn cùng uống rượu thề thì sức lan tỏa còn lớn rộng nữa”.

Còn sư thầy Thích Diệu Tuyên - trụ trì chùa Hòa Liễu – cho rằng: Lễ hội minh thề nhắc nhở con người sống thiện. Đối với dân thì không trộm cắp của nhau, với quan không được tham nhũng. Nếu làm đúng thì được phù hộ, làm sai lời sẽ bị đả tử. Theo sư thầy, nên mở rộng lễ hội minh thề lên cấp cao hơn từ huyện, thành phố, quốc gia, vì đó là mong mỏi của nhiều người dân vốn đang mất lòng tin vào nhiều vị quan chức. “Tôi mong muốn những quan chức chí công vô tư và thương dân hơn” – sư thầy Thích Diệu Tuyên nói.

Khi hỏi nhiều quan chức huyện Kiến Thụy về việc có tham gia thề và uống rượu thề không, nhiều vị nói rằng “Tôi đã thề trước Đảng và nhân dân rồi, còn ở đây thì để cho người trong thôn thề!”. Một người dân khi nghe thấy vậy thì nói với theo nhà báo: Tôi ước gì trước khi nhậm chức, ngoài việc hứa trước cơ quan, các vị quan chức nên tổ chức ra đình, chùa để thề không tham nhũng. Có khi nhờ thế, hẳn đất nước sẽ bớt đi những vụ đại án về tham nhũng như thời gian vừa qua chăng? 

clip hịch văn minh thề

Chủ lễ Phạm Phú Onah và các bồi lễ tại Lễ hội minh thề.
Cúi lạy trời đất.
Dùng dao vạch vòng tròn làm đài thề.
Dao cắm ở tâm vòng tròn biểu lộ sự quyết tâm.
Anh Nguyễn Văn Cường đọc hịch văn minh thề, chủ lễ và bồi lễ giơ tay "xin thề".
Chủ lễ cắt tiết gà pha rượu ăn thề.
Bồi lễ dâng rượu cho các chức sắc trong làng uống xin thề.
Chủ lễ uống rượu thề trước.