-  Chuyện thu phí tác quyền tại live show Khánh Ly hồi tháng 5 vừa rồi rất trôi chảy, vì sao đến lần này lại gặp trục trặc vậy, thưa ông?

Nhạc sĩ Phó Đức Phương (ảnh): Là bởi đơn vị tổ chức biểu diễn lần này có biểu hiện cố ý không thi hành nghĩa vụ luật pháp về quyền tác giả (QTG). Tức là có ý không chịu làm thủ tục xin phép và trả tiền sử dụng tác phẩm, cũng tức là họ chưa có quyền sử dụng tác phẩm trong chương trình biểu diễn đó. Do đó, trung tâm phải ra tận nơi để yêu cầu họ chấp hành những quy định pháp luật về QTG. 

Đến phút chót, các nhà tổ chức biểu diễn đã thấy thiếu sót, đã mời cán bộ của trung tâm vào làm việc và đi đến một thỏa thuận trên tinh thần trách nhiệm và chia sẻ. Không hình dung được sự việc sẽ rối ren và ầm ĩ đến đâu, nếu đến phút cuối người tổ chức biểu diễn vẫn khước từ trách nhiệm của mình và bất tuân thủ những yêu cầu của luật pháp.

-  Nhưng chương trình đã được cấp phép rồi mà?

Theo Nghị định 79/2014 NĐ-CP, cơ quan quản lý nhà nước vẫn cấp phép biểu diễn cho tổ chức và cá nhân mà không yêu cầu họ đã/phải thực hiện nghĩa vụ pháp luật về QTG, nên giấy phép mà những người tổ chức biểu diễn đã có không bao hàm và bảo đảm rằng, những hoạt động biểu diễn đó đã hoàn thành nghĩa vụ luật pháp. Nói cách khác, giấy phép đó không đảm bảo tính hợp pháp của hoạt động biểu diễn về phương diện QTG.

- Dư luận vừa qua đặt không ít dấu hỏi về chuyện trung tâm thu phí tùy tiện, cảm tính, thiếu nhất quán và không biết số phí thu được liệu có đến được tay tác giả... Ông nghĩ sao?

Trung tâm có trên 3.000 thành viên trong nước cùng 55 hợp đồng song phương với các tổ chức QTG tương ứng trên thế giới, có hiệu lực điều chỉnh trên 150 quốc gia. Trung tâm cũng đại diện cho hàng triệu tác giả trên thế giới, đã thực hiện việc chi trả cũng như thu tiền sử dụng tác phẩm nghiêm túc và đúng luật pháp, hàng năm được kiểm toán quốc tế làm việc. 

Năm trước, khi các cơ quan chức năng vào kiểm tra, đã có kết luận về sự minh bạch cũng như tính chuyên nghiệp của trung tâm. Những người còn thắc mắc như trên chỉ là một số rất ít trong các thành viên. Trung tâm luôn công khai các hoạt động và tài chính của mình trên website và trong các bảng kê khi chi trả (phân phối) cho các thành viên. Bất kỳ một thắc mắc nào, trung tâm cũng sẵn sàng giải đáp tại văn phòng. 

Ví dụ, khi một đơn vị biểu diễn phục vụ công chúng giá vé thấp, thì trung tâm thu phí bản quyền thấp, 500.000 đồng/bài là hợp lý. Nhưng ở một chương trình có quy mô lớn, giá vé cao, thì phải theo tỉ lệ phần trăm của doanh thu. Thu được tiền cho các tác giả là một hình thức bảo vệ tích cực nhất, còn những chăm sóc khác nữa thì những ai là thành viên đều biết.

- Trước những chỉ trích, điều gì đã giúp ông bám trụ với công việc không dễ này?

Đầu tiên, chắc vì sự vi phạm bản quyền với chính tác phẩm của tôi, rồi đến các đồng nghiệp. Tôi thấy, cần phải đòi lại sự công bằng này bằng luật pháp và hết cả tâm lực. Làm được như thế, anh em mới không phải sống mòn mỏi, thui chột sáng tạo vì không có ai bảo vệ lợi ích xứng đáng của mình. 

Ông chủ tịch Ủy ban quyền tác giả Hàn Quốc từng tâm sự với tôi rằng, Hàn Quốc không phải là nước có tài nguyên thiên nhiên giầu có, cho nên một đường lối mà chính phủ Hàn Quốc (cũng như Nhật Bản) coi như quốc sách, là phải thật sự chăm lo nuôi dưỡng và khai thác một thứ tài nguyên khác: Trí tuệ con người, để làm giàu và phát triển đất nước.

Làm công việc này là “làm dâu trăm họ”, đi giữa “hai làn đạn”. Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc VN còn là một lộ trình đầy nhọc nhằn. Nhưng trong nỗi nhọc nhằn vẫn có niềm hứng khởi của nó. Bởi sự dấn thân bao giờ cũng có chút mạo hiểm kịch tính, nó hấp dẫn và tạo những cảm hứng không kém sự sáng tạo. Ai đó đã nói tôi “mặc cả như mua rau ở chợ”. Cho dù tôi có đúng là như thế mà những “mớ rau” đó giúp các đồng nghiệp được chắc dạ, ấm lòng, thì cũng bõ công “kẻ dấn thân” này...

Khánh Ly cũng cần biết chuyện này. “Tôi rất tiếc đến trước đêm diễn, tôi vẫn không có số ĐTDĐ hay số ĐT bàn nơi Khánh Ly tạm trú, nên không trực tiếp đối thoại được. Nếu trực tiếp đối thoại, tôi sẽ nói với Khánh Ly rằng: Nếu chị yêu Việt Nam và đang cư trú ở Mỹ, hãy giúp chúng tôi hoàn thành sứ mạng cao cả này. Còn nếu chị vẫn thực hiện liveshow như thể không biết gì về chuyện này, thì chính chị vừa là người tiếp tay, vừa là người có trách nhiệm liên đới” - nhạc sĩ Phó Đức Phương.