Công khai hút cát

Từ đầu tháng 5 đến nay, do nhiều mỏ cát bị đóng cửa nên giá cát san lấp bán tại các mỏ thuộc sông Tiền, sông Hậu - khu vực ĐBSCL sốt lên từng ngày và đã tăng giá gấp 3 lần so với trước. Lợi nhuận tăng cao khiến các mỏ cát càng trở nên sôi động hơn lúc nào hết. Đặc biệt, mỏ cát khổng lồ trữ lượng ước tính 14 triệu mét khối ngay dưới chân cầu Mỹ Thuận bị cát tặc kéo nhau về vơ vét lòng sông dữ dội. Giá cát tại đây từ 15.000 - 17.000 đồng/m3 đã tăng lên 50.000 đồng/m3 nhưng không phải ai cũng có thể mua được.

Trong các ngày 21 - 23.5, nhóm phóng viên thuê ghe du lịch đi khảo sát mỏ cát khu vực cầu Mỹ Thuận. Bất kể ngày đêm, hàng chục chiếc xáng cạp vẫn hoạt động làm huyên náo suốt một đoạn sông Tiền đoạn giáp ranh với tỉnh Tiền Giang. Dù mỏ cát nằm vắt ngang hai tỉnh nhưng địa phận Tiền Giang không hề có bóng dáng của chiếc xáng cạp nào. Trong khi đó, cả trăm chiếc xà lan loại lớn nằm bu quanh khu vực gần cầu Mỹ Thuận, chờ đến “tài” thì ra xáng cạp nhận cát.

Trong đêm, cả một khúc sông sáng rực bởi dàn đèn công suất lớn, nhộn nhịp như một đại công trường. Tại đây, tiếng động cơ gầm rú hết công suất, những chiếc gàu loại lớn thả ùm ùm xuống sông rồi kéo cát lên, thả vào các xà lan sắt. Thấy chúng tôi áp sát để quay phim, người trên xáng cạp bật đèn pha, chớp nháy mấy cái rồi đưa tay chào, ngầm ý như “cứ quay thoải mái”. Chúng tôi cho ghe chạy vòng quanh các xáng cạp, dùng đèn soi khắp phương tiện nhưng tuyệt nhiên không hề thấy số hiệu kiểm soát.

Ngoài các phương tiện được cấp phép hoạt động ban ngày, tại khu vực “cồn ông Do” - cù lao rộng hơn 100ha thuộc xã Đồng Phú, huyện Long Hồ, trước đây là khu du lịch sinh thái MeKong Đồng Phú nổi tiếng cả nước, có 5 chiếc xáng cạp không số cùng hoạt động ngày đêm. Tại cồn “Cá Lóc”, có một xáng cạp hoạt động cả ngày lẫn đêm ngay sát đầu cồn. Cả hai cồn này đều bị sạt lở nghiêm trọng. Nhiều công trình xây dựng trên cồn đã hoàn toàn biến mất dưới lòng sông.

Cơ quan chức năng nói gì?

Sáng 23.5, chúng tôi đã đem phim, ảnh trộm cát đến gặp ông Nguyễn Văn Quang - Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long để hỏi về giải pháp xử lý. Ông Quang cho biết, tất cả các phương tiện lấy cát vào ban đêm đều là làm lậu, vì tỉnh chỉ cấp phép khai thác từ 6h - 18h hàng ngày.

“Họ trộm ban đêm, rồi lấy dư số lượng, làm hợp đồng thì hạ giá xuống để trốn thuế. Chúng tôi đã dùng nhiều biện pháp để chấn chỉnh nhưng cát tặc vẫn tồn tại. Hiện Vĩnh Long không cấp phép khai thác từ đây đến hết tháng 9. Chúng tôi đang rà soát, đánh giá lại trữ lượng, sau tháng 9 mới cấp phép mới” - ông Quang nói.

Trong buổi làm việc với phóng viên, ông Quang đã trực tiếp gọi điện thoại cho lãnh đạo Công an tỉnh Vĩnh Long, yêu cầu kiểm tra ngay tình trạng khai thác cát trái phép. Sau cú điện thoại của ông Quang, tối 23.5, các xáng cạp không số đồng loạt gác cần, ngừng hoạt động.

Thế nhưng, đến sáng 24.5, các phương tiện này đồng loạt hoạt động trở lại. Từ ngày 24.5 đến nay, trong khi các phương tiện có giấy phép chỉ hoạt động ban ngày thì các xáng cạp không số hoạt động 24/24h, như chưa hề bị kiểm tra, xử lý.

Trao đổi với phóng viên, ông Trần Văn Rón - Bí thư tỉnh ủy Vĩnh Long cho biết, sẽ chỉ đạo kiểm tra và xử lý nghiêm tình trạng cát tặc trên địa bàn tỉnh. 

 
Sau chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, các xáng cạp không số hoạt động luôn vào ban ngày. Ảnh: P.D
Những chiếc xà lan chờ lấy cát tại “cồn ông Do”. Ảnh: P.D
Xáng cạp lấy cát ngay đầu cồn “Cá Lóc”. Ảnh: P.D