Vì sao hành vi "Dâm ô trẻ em" khó đưa ra xét xử?

Điển hình nhất, vụ dâm ô trẻ em ở Vũng Tàu, sau khi Chủ tịch Nước yêu cầu sớm làm rõ, Viện KSND TP. Vũng Tàu cho biết vụ án đã được gia hạn điều tra lần 2 nhằm củng cố chứng cứ để khởi tố bị can. Trả lời báo chí ngày 13.3, ông Nguyễn Anh Đoan - Viện trưởng VKSND TP Vũng Tàu cho biết: "Trong quá trình điều tra, người bị tố cáo cho rằng không hề xâm hại các cháu, đồng thời các chứng cứ hình ảnh, nhân chứng cũng như kết quả giám định... cho thấy hồ sơ còn nhiều chi tiết cần phải làm rõ”. 

Góc nhìn pháp lý Lao Động sẽ đưa ra những giải đáp khi trao đổi với luật sư Nguyễn Văn Quynh (Đoàn luật sư TP Hà Nội), lý giải nguyên nhân những vụ án tương tự khó đưa ra xét xử.

Luật sư Quynh nêu quan điểm: "Hành vi xâm hại trẻ em cần phải được lên án mạnh mẽ, quyết liệt, xử lý nghiêm đúng pháp luật để ngăn chặn phòng ngừa chung các hành vi xâm phạm trẻ em được pháp luật bảo vệ. Bên cạnh đó, việc đấu tranh tội phạm này cũng phải được thận trọng để tránh oan, sai".

Luật sư Quynh lý giải khó khăn trong truy tố bị can và xét xử tội danh "Dâm ô": "Khi xảy ra hành vi xâm hại tình dục đối với phụ nữ và trẻ em, để có căn cứ khởi tố, xét xử cần phải có kết luận giám định pháp y và những vật chứng liên quan (từ Điều 111 đến Điều 116 Bộ luật Hình sự). Luật giám định Tư pháp hiện nay đã không quy định việc trưng cầu giám định pháp y về xâm hại tình dục đối với phụ nữ và trẻ em là loại đặc biệt, phải được thực hiện nhanh để xác định thủ phạm. Nếu giám định không kịp thời sẽ thiếu bằng chứng quan trọng xác định tội phạm.

Nhiều trường hợp trẻ em bị xâm hại tình dục, khi gia đình biết đã lưỡng lự trong cách giải quyết dẫn đến khai báo muộn; không biết cách thu giữ vật chứng cần thiết để giao nộp cho cơ quan chức năng nên vô hình chung đã tạo điều kiện để người thực hiện hành vi phạm tội có đủ thời gian xóa dấu vết. Việc thu thập chứng cứ gặp khó khăn (vùng kín bị hóa sẹo, không thu được tinh dịch, dấu vết xâm hại.…) nên rất khó xác định người bị hại có bị hiếp dâm hay không cũng như thủ phạm. Nếu chỉ có lời tố cáo thì chưa đủ yếu tố khởi tố vụ án, bị can. Do đó, việc điều tra, truy tố cũng như xét xử của Tòa án đối với các trường hợp này bế tắc, dẫn đến bỏ lọt tội phạm.

Vì vậy, dẫn đến việc một số người cho rằng, đã có sự tiêu cực, bao che trong tiến hành tố tụng dẫn đến "chìm xuồng" các vụ án xâm hại phụ nữ, trẻ em.

Thiết nghĩ, cần nâng cao vai trò của gia đình, nhà trường trong việc giáo dục, bảo vệ trẻ em. Luật Trẻ em năm 2016 xác định bảo vệ trẻ em là việc thực hiện các biện pháp phù hợp để bảo đảm trẻ em được sống an toàn, lành mạnh; phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi xâm hại trẻ em; trợ giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Cần tuyên truyền để mọi người nhận thức được tầm quan trọng và sự cấp thiết của việc bảo vệ trẻ em trước những nguy cơ xâm hại. Giáo dục ý thức cảnh giác, phát hiện sớm, tự phòng ngừa các hoạt động xâm hại tình dục và hỗ trợ tư vấn pháp lý khi cần thiết là một biện pháp cần làm. Khi bị xâm hại tình dục, nạn nhân và gia đình phải trình báo ngay cho cơ quan công an để được hỗ trợ tư vấn, giải quyết tránh để lọt tội phạm. Quan trọng nhất, gia đình cùng nhà trường cần giáo dục, trang bị kỹ năng sống cho các em; phổ biến những kiến thức về giới tính một cách khéo léo, lành mạnh; góp phần phòng chống việc lạm dụng tình dục trong cuộc sống".