Người tố cáo: Chưa được vạ, má đã sưng!

Như Lao Động đã phản ánh: Ông Võ Văn Điệp (ngụ xã Hòa An, TP.Cao Lãnh) gửi đơn đến UBND tỉnh Đồng Tháp tố cáo ông Phan Văn Thương (Chủ tịch UBND TP.Cao Lãnh) và ông Đặng Văn Nang (Phó Chủ tịch UBND TP.Cao Lãnh) vì cho rằng, hai ông này có tiêu cực liên quan đến dự án nâng cấp đô thị. Hơn 1 tháng sau, ông Điệp nhận được thông báo của UBND tỉnh Đồng Tháp cho biết, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 37/QĐ-UBND-TL ngày 27.3.2017 về việc thụ lý giải quyết và giao nhiệm vụ xác minh nội dung tố cáo của ông Điệp.

Khi tìm được Quyết định số 37, ông Điệp mới tá hỏa khi thấy họ tên, địa chỉ… của ông (tức người tố cáo) bị công khai.

Sau đó UBND tỉnh Đồng Tháp phải sửa sai bằng việc hủy Quyết định số 37 để ban hành quyết định mới. Việc này chẳng giải quyết được vấn đề gì vì thông tin của người tố cáo đã bị tiết lộ…

Cũng trong thời gian này, báo chí nóng lên bởi phiên tòa xử 5 nhân viên bảo vệ rừng tại Đồng Nai thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Long Thành đã đánh, trói, hủy hoại tài sản của bà Nguyễn Thị Ánh Ngọc. Tại phiên xét xử, bà Ngọc cho rằng các bảo vệ rừng hủy hoại tài sản, đánh đập gia đình bà là do tư thù cá nhân vì bà liên tục tố cáo tình trạng khai thác cát trái phép tại khu vực. Cả hai vụ việc trên đều có điểm chung là người dân tham gia tố cáo tiêu cực nhưng lại bị chính các cơ quan chức năng làm ảnh hưởng tới cuộc sống. Dù được sửa sai thì cũng đã rơi vào tình cảnh “được vạ thì má đã sưng”.

Trao đổi với Lao Động, luật sư Trần Thanh Phong (Ủy viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.Cần Thơ) cho biết: Việc UBND tỉnh Đồng Tháp hủy Quyết định số 37 để ban hành Quyết định mới theo đúng quy định vốn chẳng có ý nghĩa gì, bởi trên thực tế, thông tin của người tố cáo đã bị tiết lộ - tức hậu quả đã xảy ra. Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là cần phải bảo vệ người tố cáo, và điều này đã được quy định rất rõ trong luật.

Chưa rõ cơ quan nào bảo vệ người tố cáo

Tại phiên thảo luận tại nghị trường Quốc hội - phiên họp thứ 3, Quốc hội XIV đang diễn ra tại Hà Nội, xung quanh Dự thảo Luật Tố cáo, nhiều đại biểu đã bức xúc về chuyện người dân tham gia tố cáo nhưng lại thiếu cơ chế bảo vệ.

Đại biểu Dương Ngọc Hải (TPHCM) cho rằng cơ chế bảo vệ người tố cáo vẫn chưa được quy định rõ cơ quan nào có trách nhiệm chính, trong thực tế những người đi tố cáo đã bị trả thù, xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe.

Đồng tình với ý kiến này, đại biểu Ngô Tuấn Nghĩa (TPHCM) cho rằng khi người tố cáo cảm thấy có nguy cơ bị xâm phạm, báo cơ quan chức năng nhưng phải qua nhiều thủ tục nên rất khó đảm bảo được sự an toàn. “Nhiều trường hợp người tố cáo bị đe dọa, bị trả thù, bị mất mạng. Do đó cần phải có giải pháp để cho người tố cáo an tâm” - đại biểu Nghĩa cho biết.

Thảo luận tại tổ, đại biểu Bùi Văn Xuyền (Thái Bình) khẳng định, nếu công tác bảo vệ người tố cáo được thực hiện tốt sẽ hỗ trợ rất nhiều cho công tác giải quyết tố cáo, tăng cường sự tin tưởng của người dân. Tuy nhiên, dự thảo luật mới chỉ đề cập đến các hình thức bảo vệ người tố cáo, còn những nội dung cụ thể như phương thức, nguồn lực thực hiện, trách nhiệm của các cơ quan có liên quan thì còn quy định chung chung, chưa có đột phá. “Nếu giữ các quy định về bảo vệ người tố cáo như trong dự thảo luật sẽ khó giải quyết những vấn đề đã tồn tại từ trước đến nay. Ban soạn thảo cần quy định rõ các nội dung nhằm bảo đảm tính khả thi trong việc bảo vệ người tố cáo như phương án bảo vệ, kinh phí thực hiện, thời gian thực hiện…” - ông Xuyền nói.

Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Bình - ông Nguyễn Hồng Diên - cho rằng, dự thảo luật mới chỉ quy định các hình thức bảo vệ người tố cáo mà chưa có quy định về chế tài.

Người đi tố cáo bị… tố cáo, ai chịu trách nhiệm?

Trở lại hai câu chuyện trên, dư luận kỳ vọng phiên tòa ở Đồng Nai sẽ có bản án thích đáng cho những nhân viên hành hung người đi tố cáo. Trong khi đó câu chuyện người đi tố cáo bỗng nhiên bị “tố cáo” cũng cần phải có người đứng ra chịu trách nhiệm.

LS Nguyễn Văn Hậu - Phó Chủ tịch Hội Luật gia TPHCM - cho biết: “Việc cho rằng tiết lộ thông tin của người tố cáo là “chuyện không đáng gì”, “nếu sai thì chúng tôi thu hồi lại thôi, chẳng có gì cả” thể hiện thái độ vô trách nhiệm, thiếu hiểu biết và coi thường pháp luật của chính người có thẩm quyền giải quyết tố cáo cũng như những người có trách nhiệm tham mưu. Bảo vệ bí mật thông tin cho người tố cáo là một nguyên tắc xuyên suốt quá trình tiếp nhận, xử lý đơn thư và giải quyết tố cáo.

Nếu chính những người có thẩm quyền giải quyết tố cáo không tuân thủ nguyên tắc này thì sẽ không có một người dân nào dám đứng ra tố cáo các hành vi trái pháp luật, các vấn nạn tham nhũng, tiêu cực, tệ nạn xã hội… do lo sợ bản thân và gia đình sẽ bị đe doạ, trả thù, trù dập, xúc phạm, gây nguy hiểm, thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng, tài sản.

Khi đó, công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tội phạm sẽ ngày càng trở nên khó khăn hơn. Do đó, tôi cho rằng, trước mắt, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp phải có văn bản xin lỗi ông Võ Văn Điệp (người tố cáo) về hành vi sai phạm của mình, đồng thời UBND tỉnh Đồng Tháp phải có văn bản, cũng như các biện pháp thiết thực, hiệu quả nhằm bảo vệ ông Võ Văn Điệp cũng như thân nhân của ông không bị trù dập, trả thù do việc tố cáo của mình gây ra. Có như thế, người dân mới yên tâm tố cáo theo đúng quy định của pháp luật”.

Phải làm rõ trách nhiệm

Trao đổi với Báo Lao Động chiều 7.6, ông Lưu Bình Nhưỡng - Ủy viên Thường trực Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, từng giữ chức Vụ trưởng - Trưởng ban kiêm Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương - cho biết: Trong trường hợp người tố cáo đã bị tiết lộ danh tính như báo chí vừa nêu, thì lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp phải có ngay phương án để bảo vệ (ông Võ Văn Điệp - người tố cáo), tức là tỉnh Đồng Tháp phải có phương án bảo vệ rõ ràng, chứ không thể nói suông được.

Ông Huỳnh Thanh Sơn - Phó Trưởng ban Tiếp công dân tỉnh Đồng Tháp - thừa nhận việc để lộ danh tính ông Võ Văn Điệp - người tố cáo là do cán bộ tham mưu có sơ suất. Việc công bố danh tính của người tố cáo là vi phạm quy định của pháp luật rồi. X.Hải