Trong cao điểm ra quân xử lý những vi phạm về lấn chiếm vỉa hè trên địa bàn thủ đô Hà Nội những ngày gần đây, không thể phủ nhận những nỗ lực và sự kiên quyết của chính quyền cùng các ngành chức năng. Giành lại vỉa hè cho người đi bộ là chỉ thị mang tính tầm nhìn và vô cùng đúng đắn. Tuy nhiên, trong công tác này sẽ có những đối tượng bị ảnh hưởng, mà cụ thể là những người bán hàng rong, những tiểu thương đã mưu sinh trên vỉa hè hàng chục năm trời, đặc biệt với nhiều cá nhân đã quá độ tuổi lao động.

Gánh lo cơm áo gạo tiền

Đôi quang gánh nặng trĩu vai hay những chiếc ghế nhựa cũ kỹ là hình ảnh dễ dàng bắt gặp trên các tuyến phố. Những người bán hàng rong đa số là dân tỉnh lẻ hoặc ngoại thành Hà Nội. Dân nông thôn đổ về đô thị với hi vọng có cơ hội kiếm sống dễ dàng hơn trên mảnh đất thủ đô phồn hoa.

Trò chuyện với PV Lao Động, họ đều tỏ rõ thiện chí đồng tình với quyết sách của thành phố về việc lập lại trật tự đô thị, “đòi” lại vỉa hè cho người đi bộ. Tuy nhiên, họ cũng không nén được những tiếng thở dài và sự bất an về gánh lo cơm áo gạo tiền.

Bà Nguyễn Thị Phan, 70 tuổi, kiếm sống trên phố Chùa Láng nhờ đôi quang gánh hoa quả cây nhà lá vườn suốt 20 năm qua

Bà Nguyễn Thị Phan, ngụ huyện Hoài Đức, Hà Nội, năm nay đã 70 tuổi, vẫn phải bắt chuyến xe rạng sáng lộ trình 20km vào nội thành bán gánh hoa quả cây nhà lá vườn để mưu sinh. Bà chia sẻ: “Nếu dẹp vỉa hè thì cuộc sống của bà rất khó khăn bởi bà phải kiếm ăn hàng ngày. Bà chỉ sống một mình, đi bán một ngày kiếm vài ba cân gạo đủ ăn rồi lại nghỉ vài ngày, hết tiền lại đi tiếp. Bà già yếu rồi chân thì đau. Bà bán ở vỉa hè 20 năm rồi. Nhà nước xét bà thuộc diện hộ nghèo, mỗi tháng cấp cho 49 nghìn tiền điện. Nhà nước nhất quyết dẹp vỉa hè thì bà vẫn sẽ chấp hành nhưng nếu cho bà thuê chỗ để bán bà sẵn sàng chấp nhận”.

Cũng chung hoàn cảnh khó khăn như vậy, chị Nguyễn Thu Hương bán đồ ăn nhẹ phố Pháo Đài Láng, quận Đống Đa, bộc bạch: “Nhà rất nhiều miệng ăn mà chỉ trông vào mỗi hàng quán này thôi. Nếu mà quy hoạch vỉa thì 10 người đói. Thuê cửa hàng rất nhỏ, ki- ốt chỉ rộng 2,5m2 nên nhờ vào vỉa hè là chính. Mỗi lần nghe tiếng còi xe công an là giật bắn hết cả mình lên. Từ lúc ra quân giảm rất nhiều khách, chủ yếu là bán khách quen thì thông cảm mua về nhà, còn khách lạ người ta ngại công an bắt bớ xe nên không dám ngồi ăn”.

Ki - ốt rộng 2,5m2 nuôi 10 "miệng ăn" của chị Thu Hương trên phố Pháo Đài Láng

Quả thực, với diện tích ki - ốt 2,5m2 trừ không gian để hàng hóa thì chỉ đủ chỗ cho một người đứng. Chị Hương cho biết thêm: “Một tháng thuê ki ốt 3 triệu đồng. Nếu nhà nước cho thuê vỉa hè với giá cả phải chăng thì tôi sẽ chấp nhận thuê vì bán ở đây đã 10 năm”.

Giải quyết “cần câu” cơm

Chia sẻ với PV Lao Động, những người bán hàng rong và nhiều tiểu thương bày tỏ mong muốn chính quyền có giải pháp giúp họ mưu sinh sau khi ra quân dẹp vỉa hè.

Một phụ nữ bán hoa quả dầm trên đường Trần Duy Hưng, quận Cầu Giấy ngậm ngùi chia sẻ, chị đã hết độ tuổi lao động, tuổi lưng chừng nên không có nơi nào thuê, đợt ra quân dẹp vỉa hè khiến gia đình chị lâm cảnh khốn đốn; đã hơn 10 ngày nay chị phải nghỉ bán hàng vì thành phố ra quân mạnh tay. Thế nhưng trên hết chị vẫn thể hiện tinh thần cầu thị: “Ngày trước tôi bán hàng bún đậu  ở đây gần chục năm nhưng giờ công an làm căng nên phải tuân thủ chuyển sang bán hoa quả dầm góc nhỏ. Hôm nay mới đi bán lại mà ngồi cả sáng chỉ được mấy nghìn đồng thôi. Tôi mong muốn nếu giờ nhà nước quy hoạch lấy lại vỉa hè nhưng lại cho thuê chỗ để ngồi bán thì tôi sẵn sàng đồng ý, chỉ mong nếu cho thuê thì cho thuê với giá cả vừa phải thôi để tôi còn kiếm sống nữa”.

Qua tìm hiểu có thể thấy rằng, người dân có ý thức chấp hành pháp luật khá tốt song vì miếng cơm manh áo, họ mong muốn đề xuất với chính quyền những giải pháp hợp lý, hợp tình.

Những tiểu thương chỉ  mong nhà nước quy hoạch một vị trí để kiếm sống.

Ông Trần Văn Doanh, 54 tuổi, từ Hưng Yên lên Hà Nội kiếm sống đã hơn 15 năm, nhưng vẫn phải ở nhà trọ, kinh doanh hàng bún đậu trên đường Nguyễn Tuân, quận Thanh Xuân, tâm sự: “Khách giảm hơn một nửa vì không có chỗ ngồi. Bây giờ mà bảo nghỉ bán thì không biết sống thế nào ở Hà Nội này. Nếu giờ nhà nước quy hoạch lấy lại vỉa hè nhưng vẫn cho thuê thì tôi chắc chắn đồng ý, tuy nhiên mong nhà nước cho thuê với giá vừa phải thôi, giờ vừa tiền thuê phòng tiền sinh hoạt cả gia đình các thứ còn chả đủ tiêu nữa”.

Quyết định xử lý mạnh tay sai phạm lấn chiếm vỉa hè lòng đường đồng nghĩa nhiều tiểu thương mất đi kế sinh nhai. Thiết nghĩ, các cơ quan chức năng cần có biện pháp hỗ trợ để người lao động vẫn có thể buôn bán "có trật tự" trên những vỉa hè rộng, không để ảnh hưởng tới mỹ quan đô thị và đường dành cho người đi bộ.