Tử vong vì sởi - nhiều bất thường?

Từ năm 2003 – 2008 không có ca tử vong nào. Vụ dịch năm 2009 – 2010 có 4 ca tử vong. Trong 3 năm 2011 – 2013 không có tử vong vì sởi. Như vậy, 25 ca tử vong chỉ trong vòng 3 tháng, chỉ ở miền Bắc, phải chăng là sự đột biến?

PGS-TS Trần Đắc Phu - Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế - cho biết: “Trong vụ dịch này, nhiều ca tử vong liên quan đến sởi đều là viêm phổi hoặc biến chứng viêm phổi sau sởi. Điều này liên quan chặt chẽ tới thời tiết giai đoạn chuyển mùa ở phía bắc, các bệnh đường hô hấp do virus, vi khuẩn phát triển mạnh. Đây là điều khác biệt, so với trước kia có biến chứng sau sởi còn có cả tiêu chảy, cam tẩu mã”.

Là đơn vị trực tiếp tiếp nhận điều trị cho hàng trăm bệnh nhi sởi từ tháng 11.2013 đến nay, PGS-TS Lê Thanh Hải – Giám đốc BV Nhi T.Ư - lý giải: “Ngoài virus sởi, các ca tử vong đều có đồng nhiễm 1 – 2 loại virus khác như cúm, hợp bào virus, adeno virus, CMV, HPV, ecoli, nấm... Sự đồng nhiễm này làm giảm mạnh khả năng miễn dịch, khiến trẻ kiệt quệ, thậm chí có bệnh nhân biến chứng, sốc, suy tim, nên có cháu bị sởi nặng, mất 500 triệu đồng mới cứu được”.

Từ đầu năm đến nay, trên cả nước đã ghi nhận 6.614 ca phát ban dạng sởi trên 59 tỉnh/TP, trong đó 2.492 bệnh nhân được xác định dương tính với sởi. Nếu tính từ tháng 11.2013, bệnh nhân sởi đã lên tới 3.380 người. Cho dù số mắc sởi không nhỏ, GS-TS Nguyễn Trần Hiển - Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư - nhận định: Ca mắc sởi năm nay thấp hơn, chỉ bằng 1/3 so với vụ dịch năm 2009 - 2010.

Trong vụ dịch này, bệnh nhân ghi nhận nhiều nhất trong khoảng từ tuần thứ 6 – 10. Số mắc giảm dần từ giữa tháng 3 đến nay. Lý do là thời tiết ở miền Bắc – nơi ghi nhận nhiều bệnh nhân sởi nhất – đang chuyển sang hè. Và do chiến dịch tiêm vét cho 710.000 trẻ trong đối tượng cần tiêm được thực hiện từ tháng 3 vừa qua đã tiêm được cho 44% số đối tượng.

"Cho dù ở giai đoạn đuôi dịch, nhưng nguy cơ gây ra các ca tử vong do sởi không vì thế mà giảm đi. Sởi là bệnh lành tính, nhưng với những người mắc đã có tiền sử suy dinh dưỡng, thiếu vitamin A, rối loạn hoặc suy giảm miễn dịch, người đang bị bệnh đường hô hấp cấp, viêm phổi, đồng nhiễm các virus, vi khuẩn khác... vẫn phải rất cẩn trọng khi chăm sóc, điều trị” - GS Hiển nhận định.

Trong tháng 4, tiêm vét hết 100%

Hiện nay, đã có 53 tỉnh thực hiện tiêm vaccine ngừa sởi vét cho khoảng 710.000 trẻ trong độ tuổi 9 - 24 tháng. Theo báo cáo ban đầu của 41 tỉnh, có 222.000 cháu đã được tiêm. Bộ Y tế yêu cầu trong tháng 4, các tỉnh/TP tập trung tổng lực tiêm để hết tháng không còn bỏ sót. Riêng TPHCM, đối tượng trẻ mở rộng 9 tháng – 3 tuổi, vì đây là địa bàn có nhiều dân nhập cư, di biến động.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long đề nghị: “Chỉ có 10% số bệnh nhân là đã từng tiêm vaccine ngừa sởi và cũng chỉ tiêm 1 mũi, thay vì tiêm đầy đủ 2 mũi để có kháng thể đạt yêu cầu. Trong số 25 ca được xác nhận tử vong vì sởi, cũng chỉ có 1 ca đã tiêm 1 mũi. Nếu không quyết liệt tiêm phòng, dịch sẽ trở nên không thể khống chế.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, nhờ vaccine ngừa sởi mà thế giới đã tránh được 13,8 triệu bệnh nhân tử vong do sởi. Tuy nhiên, dù đã tiêm chủng, dịch sởi vẫn xảy ra do vẫn còn những vùng lõm tiêm chủng.

Ngay cả Mỹ tuyên bố thanh toán sởi năm 2000, đến năm 2013 vẫn có dịch. Vì thế, tới đây, với sự hỗ trợ của Liên minh vaccine toàn cầu, Bộ Y tế sẽ có chiến dịch tiêm tổng lực vaccine ngừa sởi - rubella cho 23 triệu trẻ trong 2 năm. Dự kiến bắt đầu từ tháng 8 – 9 tới đây, nhằm nâng nền miễn dịch ở cộng đồng.

Đây được coi là giải pháp mạnh mẽ nhất để khống chế dịch sởi trên cả nước, tiến đến loại trừ sởi năm 2017. Trong chiến dịch tiêm vét vaccine ngừa sởi này, Bộ Y tế vẫn siết chặt đảm bảo an toàn tiêm chủng”.