Thi cử để tuyển chọn người có năng lực thực sự là cần thiết, chỉ cử mà không thi thì khó có sự đánh giá chuẩn xác. Thi là cách để cho tiêu cực kiểu “hậu duệ, quan hệ, tiền tệ, đồ đệ” hết đất sống nếu như tổ chức thi minh bạch. Và, thi sẽ là cơ hội cho người muốn thăng tiến bằng con đường ngay thẳng.
Theo quy định, ứng viên thi viết 180 phút và 45 phút trình bày đề án, sau đó là trả lời chất vấn. Như vậy, ngoài sát hạch kiến thức, còn buộc ứng viên thể hiện khả năng viết, trình bày và ứng xử đối đáp.
Đại biểu QH Nguyễn Đình Quyền từng phát biểu tại Ủy ban Thường vụ Quốc hội về chất lượng cán bộ lãnh đạo. Ông nói: “Mấy hôm nay tôi đi chấm thi chuyên viên cao cấp. 5 năm nay rồi tôi thấy đáng lo ngại về trình độ, dường như không nâng lên mà còn đi xuống. Tôi chấm phúc tra nhiều bài thấy rằng, những cán bộ này đáng lẽ không cho đi thi bởi vì tự trọng rất kém, bài viết nguệch ngoạc được mấy chữ, người ta chấm dưới điểm trung bình lại còn đòi phúc tra, không biết tự trọng! Trong số này có những người hàm Vụ trưởng, Giám đốc Sở, Phó Chủ tịch UBND...”.
Thi tuyển cẩn thận, nghiêm túc thì những cán bộ “viết nguệch ngoạc được mấy chữ” sẽ không có “cơ hội leo cao”. Ngoài ra, có một điểm mới trong đề án thí điểm của Bộ Nội vụ, đó là để thu hút thêm nguồn cán bộ chất lượng cao, đề án đã mở rộng ra cả các đối tượng nằm ngoài quy hoạch hoặc đối tượng chưa phải đảng viên. Ông Trương Hải Long - Phó Vụ trưởng Vụ Công chức, viên chức - cho biết như vậy.
Mở rộng đối tượng, nhưng có điều kiện là những đối tượng này không có quyền tự ứng cử mà cơ quan có thẩm quyền quản lý chức danh bổ nhiệm được quyền đề cử thêm những đối tượng nằm ngoài quy hoạch hoặc đối tượng chưa phải đảng viên. Đây là chủ trương đổi mới của Đảng trong công tác cán bộ.
Thi tuyển lãnh đạo, mở rộng cửa cho người ngoài quy hoạch là chủ trương đúng đắn, việc còn lại là thực hiện nghiêm túc, công bằng. Tổ chức thi mà không ngay thẳng thì không thể tìm ra người giỏi, người chính trực.
Người ngoài quy hoạch muốn thi phải được đề cử mới được đi thi, vậy thì cơ quan quản lý chức danh bổ nhiệm phải có đánh giá khách quan, có trách nhiệm giới thiệu người có năng lực. Nếu không thì chủ trương hay cũng không thể phát huy, bởi vì cánh cửa đã khép lại từ khâu cử, chưa tới thi.