Có vô số câu hỏi đã được đặt ra đối với các hàng hóa nhập khẩu… sau “chiến công TPP”. Đại ý là liệu giá, ôtô Mỹ, Nhật chẳng hạn, sẽ giảm theo cam kết TPP?

Công bố của Chính phủ Nhật Bản hôm 20.10 cho biết, xe máy Made in Japan (với thuế suất nhập khẩu đang ở mức 83-85%) sẽ được miễn hoàn toàn thuế nhập khẩu vào Việt Nam sau 8 năm, xe buýt phổ thông sau 13 năm; ôtô có dung tích dưới 3.000cc sau 13 năm và trên 3.000cc sau 10 năm (hiện thuế nhập khẩu cho dòng xe này là 60%).

Riêng đối với các loại máy móc cỡ lớn, thiết bị máy điều hòa, thuế nhập khẩu sẽ được bãi bỏ ngay lập tức. Việt Nam cũng sẽ bãi bỏ thuế suất tức thời đối với 70,2% các hạng mục hàng hóa, chiếm 72,1% kim ngạch nhập khẩu từ Nhật Bản.

Thuế nhập khẩu sẽ giảm dù không phải là ngay một sớm một chiều. Nhưng thật ra, thuế nhập khẩu chỉ là một yếu tố cấu thành giá bán. Và thuế nhập khẩu giảm nhưng giá bán ở Việt Nam có giảm hay không lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Trước phiên thảo luận luật sửa đổi các luật thuế, dự thảo của Bộ Tài chính đề xuất đánh thuế tiêu thụ đặc biệt rất cao và đặc biệt cao (từ 90% cho đến 150%) đối với các dòng xe có dung tích xilanh từ trên 3.000cc.

Nhà nước có lý do để hạn chế các dòng xe này, chẳng hạn đó là “xe sang”, chẳng hạn nó tiêu tốn nhiều nguyên liệu, nhưng lý do nào cũng dẫn đến một thực tế rất trái khoáy: Dù thuế nhập khẩu giảm, nhưng giá xe thì vẫn tăng.

Mà lý do thì uôn luôn có sẵn. Và lý do nào cũng “hợp lý”. Không nói đâu xa, ngay hồi tháng 4, khi thuế nhập khẩu xăng dầu được điều chỉnh giảm gần 50% thì chỉ ngay ngày 1.5, thuế bảo vệ môi trường đã tăng vọt khiến giá xăng bán lẻ, tính ra, đã tăng thêm 2.000 đồng so với trước khi… giảm thuế.

Mơ ước, hoàn toàn chính đáng, về việc được mua xe đúng với giá trị (chứ không phải với giá rẻ) đã được đặt ra từ rất lâu. Nhưng kiên nhẫn vẫn là thứ người dân “được” nhận lại.

Với TPP, với cơ hội mua xe đúng với giá trị, có lẽ vẫn còn rất xa. Nhưng ít nhất, điều mà cử tri, nhân dân chờ đợi là việc sửa đổi các luật thuế đừng chỉ là bàn cách bù đắp những khoản thuế phải cam kết cắt giảm theo các hiệp định thương mại tự do.