Gốm đất đen đi về đâu?

Theo thống kê, năm 2001, toàn tỉnh có trên 300 cơ sở sản xuất tại TP.Biên Hòa thì đến năm 2010 giảm xuống còn khoảng 100 cơ sở và đến nay chỉ còn dưới 40 cơ sở. Số cơ sở sản xuất gốm giảm, kéo theo lao động làm nghề này cũng giảm khoảng 70% so với năm 2001.

Trước những khó khăn đó, ngày 19.3.2012, UBND tỉnh Đồng Nai ban hành Quyết định số 21/2012/QĐ-UBND, kèm theo quy định về chính sách hỗ trợ, di dời và phát triển các cơ sở sản xuất gốm mỹ nghệ truyền thống trên địa bàn TP.Biên Hòa vào cụm ngành nghề gốm Tân Hạnh (xã Tân Hạnh, TP.Biên Hòa). Theo đó, ngân sách tỉnh hỗ trợ 60% tổng mức vốn đầu tư hạ tầng, DN chỉ phải đóng 40% và nộp dần trong vòng 5 năm kể từ khi đi vào hoạt động trong cụm gốm.

Khó khăn nhất là trong gần 40 cơ sở di dời vào cụm gốm Tân Hạnh thì có đến 15 cơ sở sản xuất dòng gốm đất đen xuất khẩu, 15 cơ sở này vào sản xuất tập trung tại cụm gốm Tân Hạnh thì việc nung bằng củi hoàn toàn không được phép mà phải sử dụng lò nung ga, dầu. “Điều này sẽ “giết” các DN sản xuất gốm đất đen và “giết” luôn một dòng gốm Biên Hòa nổi tiếng thế giới, vì gốm đất đen được tạo ra từ việc nung bằng củi và men tro” – ông Vòng Khiềng - Tổng Thư ký Hiệp hội Gốm Đồng Nai - bức xúc.

Ông Huỳnh Hữu Nghĩa – Chủ tịch HĐQT HTX gốm Thái Dương - cho biết: Trong suốt hơn 10 năm chờ quy hoạch làng gốm Tân Hạnh để về nơi ở mới, nhiều DN bị đẩy vào thế “tiến thoái lưỡng nan”, co cụm lại và không thể phát triển, một số DN nhanh chân có tiềm năng đã di dời về vùng đất mới Bình Dương. Hiệp hội Gốm mỹ nghệ Đồng Nai cũng đã có những kiến nghị với tỉnh từ năm 2000 khi đề án ra đời, đến năm 2008 đề án mới cơ bản hoàn tất, nhưng đến nay các cơ sở sản xuất gốm vẫn chưa thể di dời tới nơi mới.

Cái khó chưa dừng lại ở đó, trong bảng danh sách xét duyệt của UBND TP.Biên Hòa xuất hiện một số DN “lạ” không thuộc các phường, xã sản xuất gốm mỹ nghệ không sản xuất gốm nhưng vẫn được liệt kê vào trong danh sách xét duyệt vào cụm gốm Tân Hạnh. Những DN “lạ” còn được UBND TP.Biên Hòa đề xuất bố trí mặt bằng với diện tích lớn, khiến các DN gốm thêm bức xúc – ông Khiềng chia sẻ.

Đừng để gốm Biên Hòa mai một

Nghệ nhân Ba Nam – chủ DN gốm Kim Long - chia sẻ: Để vực dậy gốm mỹ nghệ Biên Hòa không chỉ “quăng” cho họ một mảnh đất rồi tự phát triển, điều cần nhất là phải có con người có trình độ kỹ thuật, mỹ thuật.

Cụm gốm Tân Hạnh cũng cần ưu tiên xây dựng trường để quy tụ các nghệ nhân gốm mỹ nghệ còn lại chỉ khoảng 5 – 7 người, truyền nghề cho những người muốn học, đào tạo cho có tay nghề làm những nghệ nhân tương lai cho làng gốm Biên Hòa. Đồng thời, quy hoạch làng gốm phải tập trung vào khu riêng biệt để làm lò đốt củi do gốm đất đen còn XK tốt mang giá trị thương mại cao.

Ông Nguyễn Ngọc Hiếu - Phó Chủ tịch UBND TP.Biên Hòa - cho biết: Về việc có một số cơ sở không đúng ngành nghề được đưa vào cụm gốm Tân Hạnh, sau khi rà soát hội đồng xét duyệt đã loại ra cơ sở Long Châu, còn tất cả các cơ sở gốm có sản xuất đều đã được xét duyệt và đưa vào 38 cơ sở. Cơ sở thấp nhất có diện tích 5.000m2, cơ sở cao nhất có diện tích 25.000m2.

Riêng có một cơ sở sản xuất gạch lót nền cũng là cơ sở phải di dời do gây ô nhiễm môi trường, nên hội đồng xét duyệt thống nhất. Đây là cơ sở duy nhất được quy hoạch vào cụm gốm. Về tiến độ thực hiện, đã giao 30/38 bản đồ kỹ thuật địa chính, còn 8 cơ sở còn lại do công tác đền bù GPMB chưa giải quyết tái định cư cho người dân. Trong tháng 8 sẽ hoàn thành công tác GPMB và bàn giao đất cho 8 cơ sở này.