Phải có phương án giữ vốn nhà nước

Theo kết quả được định giá, giá trị thực tế tại thời điểm 31.12.2013 của Cty mẹ Vinalines là xấp xỉ 21.100 tỉ đồng. Trong đó, phần vốn Nhà nước tại DN trên 8.300 tỉ đồng. Như vậy, so với giá trị trên sổ sách tại cùng thời điểm nói trên là vào khoảng 18.200 tỉ thì con số chênh lệch sau khi xác định lại tăng lên hơn 2.900 tỉ đồng. Cùng đó, trong lộ trình IPO, Vinalines sẽ IPO 5 DN là: Cảng Nghệ Tĩnh, cảng Sài Gòn, cảng Cam Ranh, cảng Năm Căn và cảng Cần Thơ. Đồng thời, TCty cũng đã thoái vốn được 17/37 DN đầu tư ngoài ngành. Theo Tổng giám đốc TCty Hàng hải VN Lê Anh Sơn đến thời điểm hiện tại Vinalines đã CPH được 7/12 DN trong kế hoạch CPH, với 6 đơn vị thành viên đã IPO như cảng Khuyến Lương, cảng Quy Nhơn, cảng Hải Phòng, cảng Nha Trang, cảng Đà Nẵng và cảng Quảng Ninh.

Một trong những vấn đề “trước thềm IPO” đó là việc bán các tàu “già”, tàu cũ để Vinalines giảm bớt “cục nợ”. Tuy nhiên, trên thực tế có một số tàu Vinalines mới mua được vài năm, hoặc có những tàu công suất không phù hợp với đơn hàng Việt Nam nên buộc phải đưa đi cho thuê lại với giá rẻ ở thị trường nước ngoài. Đây là bài toán khó với Vinalines. Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường, Trưởng ban chỉ đạo CPH Vinalines đã yêu cầu TCty xem xét lại toàn bộ đội tàu, chia làm hai nhóm. Trong đó, “nhóm 1 là những tàu có thể tiếp tục hoạt động với tư cách sở hữu của Vinalines. Đây phải là những tàu trẻ, cơ cấu phù hợp với thị trường hàng vận chuyển hiện nay, nếu duy trì hoạt động sẽ đem lại hiệu quả. Nhóm thứ 2 là những tàu già, cũ, hỏng hóc nhiều mà kinh doanh kém hiệu quả sẽ phải bán ngay để cắt lỗ và trả nợ.

Trước mắt, Bộ Giao thông Vận tải yêu cầu xử lý ngay 3 con tàu là Galaxy, Global và Brave để thu hồi công nợ cho Vietinbank. Ngoài ra, một số cảng của Vinalines như: Sài Gòn, Hải Phòng nằm ở vị trí đắc địa nhưng thua lỗ bết bát, trong khi đó nhiều cảng tư nhân tại khu vực này vẫn lãi khủng. Nhiều ý kiến cho rằng đang có một tảng băng chìm giữa các nhà đầu tư và chủ sở hữu một số cảng biển có vị trí chiến lược tại Việt Nam. Thậm chí, các nhà đầu tư muốn gây sức ép với Chính phủ và Bộ GTVT phải giảm tỉ lệ nắm giữ vốn điều lệ tại các cảng này xuống dưới mức 50%.

Khó khăn từ nhân sự

Theo một số chuyên gia kinh tế đây là thời điểm tốt nhất để cải tổ nhân sự, đặc biệt là nhóm nhân lực đại diện phần vốn nhà nước tại Vinalines đến Cty con, các đơn vị thành viên. Để đưa ra các quyết sách cụ thể để “bịt” các lỗ hổng rò rỉ vốn nhà nước tại TCty cổ phần mới. Ngoài ra, nhiều nhà đầu tư cũng quan tâm tới vấn đề bán cổ phần cho các nhà đầu tư nước ngoài. Mặt khác, sau khi IPO xong, báo cáo hợp nhất của Vinalines dự kiến sẽ lỗ vài nghìn tỉ đồng, do vậy phương ăn chặn và cắt lỗ như thế nào? Được biết, nguồn thu từ IPO của 4 cảng lớn là Hải Phòng, Quảng Ninh, Nha Trang và Đà Nẵng đều chỉ bán được chưa đầy 5% cổ phần, trong khi mục tiêu thoái vốn cao gấp 5 lần. Nguyên nhân chính khiến cổ phiếu các cảng biển bị “ế” là do tỉ lệ nắm giữ vốn điều lệ của Nhà nước quá cao (75%) khiến các nhà đầu tư không mấy mặn mà.

Nhằm tháo gỡ khó khăn này, Bộ GTVT đã kiến nghị Chính phủ cho phép Vinalines được hạ tỉ lệ nắm giữ vốn điều lệ tại 4 cảng đầu mối trọng yếu là Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng và Sài Gòn từ 75% xuống còn 51%. Đồng thời, điều chỉnh tỉ lệ nắm giữ vốn điều lệ từ 75% xuống còn 49% đối với các cảng: Cần Thơ, Nghệ Tĩnh và Cam Ranh; điều chỉnh tỷ lệ nắm giữ vốn điều lệ 50 - 65% xuống dưới 50% đối với cảng Khuyến Lương, Năm Căn; thoái toàn bộ phần vốn tại Công ty cổ phần cảng Nha Trang. Đồng thời, Bộ Giao thông - Vận tải đã chính thức đề xuất phá sản Công ty TNHH một thành viên Công nghiệp tàu thủy Cà Mau thay cho việc tiếp tục nắm giữ 100% vốn điều lệ. Lý do dẫn tới đề xuất mạnh tay này của Vinalines là do doanh nghiệp này đã đình trệ hoạt động sản xuất, kinh doanh, mất cân đối tài chính…