Người dân không được phép lựa chọn

Theo ông Nguyễn Văn Thanh - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam - hiệp hội đã chuẩn bị tinh thần cho việc tăng phí này từ năm 2012, vì đường BOT là đường phải hoàn vốn đầu tư. Cũng theo hiệp hội này, khả năng số trạm BOT trên toàn quốc sẽ rất lớn. Do đó, hiệp hội đã có kiến nghị với Bộ GTVT cần thận trọng với các tuyến BOT, phải giám sát từ đầu, ngay từ khâu khảo sát thiết kế, đầu tư và thi công. Nếu không, chất lượng thi công ẩu mà DN BOT tính giá thành cao, tăng thời gian thu phí thì không chỉ người dân mà Nhà nước phải chịu thiệt thòi. 

Ông Thanh cũng cho biết thêm, phần lớn các nước trên thế giới dự án BOT để xây dựng đường mới, còn đường cũ cứ để dân đi, nếu đường xấu, đường tắc thì dân chịu. 

Ở Việt Nam, hiện mới có đường QL1A đoạn Pháp Vân - Ninh Bình là thực hiện như vậy, còn tất cả các con đường BOT đều làm dựa trên con đường cũ và buộc người dân phải đi vào đó và thu tiền, người dân không được phép lựa chọn. Hơn nữa, các dự án BOT trong quá trình thi công, việc đi lại khó khăn nhưng khi hoàn thiện thì thu phí cao, buộc DN vận tải phải tăng giá cước và gánh nặng đó sẽ đẩy lên vai người dân. 

Đối với vấn đề này, Bộ GTVT cho biết các cơ quan chức năng đang cố gắng để có thể đầu tư các tuyến song hành, đặc biệt là đường cao tốc, để người dân có quyền lựa chọn. Nhưng, với dự án cao tốc xây dựng bằng Quỹ BOT thì cho phép DN đầu tư tự quyết định mức thu. Cụ thể, như tuyến cao tốc Hà Nội - Ninh Bình, Hà Nội - Lào Cai thì giá thu BOT không theo thông tư 159 mà theo thực tế lượng xe lưu thông trên đoạn đường.

Không có việc phí chồng phí

Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường cho biết, từ năm 2002 đã có thông tư 90 về việc hướng dẫn thu phí lộ trình thu phí, nhưng đến nay đã lạc hậu so với tình trạng trượt giá. Do vậy, việc ra đời Thông tư 159 để thay thế thông tư 90 là yêu cầu cần thiết. Trước khi thay đổi mức thu phí, Bộ GTVT đã cùng với Bộ Tài chính tính toán đến mức thu nhập bình quân của người dân tại thời điểm hiện tại. 

Ngoài ra, thông tư 159 có hiệu lực từ ngày 1.1.2014 nhưng không phải tất cả các trạm BOT sẽ tăng phí giao thông ngay từ thời điểm này. Việc tăng phí như thế nào và vào thời điểm nào tăng phải được sự đồng ý của Bộ GTVT và Bộ Tài chính, dựa trên các điều khoản hợp đồng cụ thể với các nhà đầu tư. 

Trả lời PV Báo Lao Động, ông Vũ Khắc Liêm - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế Bộ Tài chính, người chủ trì xây dựng thông tư 159/2013 - cho biết, khi tiến hành chuẩn bị xây dựng thông tư, Bộ Tài chính đã có văn bản xin ý kiến đóng góp của các bộ ngành, địa phương cũng như thông qua VCCI để xin ý kiến của các DN kinh doanh vận tải. Việc mức phí tăng 2,5 – 3 lần, ông Liêm cho biết được thực hiện theo đúng chỉ đạo. 

Với câu hỏi liệu có phải phí chồng phí không khi người dân vừa đóng phí bảo trì đường bộ vừa phải trả phí qua tuyến đường BOT, ông Liêm cho rằng việc thu phí qua đầu phương tiện chỉ để duy tu, nâng cấp hệ thống tuyến quốc lộ, tỉnh lộ chứ không phải các tuyến BOT. 

Do vậy việc tăng phí Bộ GTVT đã có những thông báo trước, người dân khi đi qua trạm BOT đó thì cũng là giúp nhà đầu tư hoàn vốn, chứ không có chuyện phí chồng phí ở đây. Điều quan trọng là điều chỉnh mức thu phí sao cho phù hợp thời điểm hiện nay.