Sử sách chép rằng, nghề khai thác và chế biến nguồn lợi yến sào đã hình thành, phát triển tại Khánh Hòa cách nay khoảng 700 năm. Ông tổ nghề là Lê Văn Đạt - một vị quan đời nhà Trần là người đầu tiên có công phát hiện tổ yến trong những hang đảo thuộc phủ Bình Khang (tên gọi xưa của Khánh Hòa) và chính ông là người đã tổ chức, hướng dẫn ngư dân Nha Trang ra đảo khai thác yến sào.

Năm 1769, hậu duệ của ông Lê Văn Đạt là Lê Văn Quang, đình trưởng Bích Đầm, cùng con gái là bà Lê Thị Huyền Trâm - Đại Đô đốc thủy quân Tây Sơn, đã có công lớn trong việc bảo vệ, khai thác và xuất khẩu yến sào. Bà Lê Thị Huyền Trâm được người dân địa phương suy tôn là đảo chủ thánh mẫu và lập miếu thờ trên các đảo yến cho đến tận ngày nay.

Kế tục sự nghiệp của tiền nhân, theo thời gian, những người làm nghề yến tại Khánh Hòa ngày càng quan tâm bảo vệ hang đảo và phát triển sản lượng yến sào. Đặc biệt, nhờ khai thác hợp lý gắn liền với bảo vệ, phát triển đàn chim yến và tăng cường môi trường tự nhiên trên các đảo, nên sản lượng yến sào ngày càng tăng cao; từ 40 hang yến trên 8 đảo ban đầu, đến nay Công ty Yến sào Khánh Hòa đã nhân rộng và đang quản lý 32 đảo yến với 162 hang yến.

   

Nghi thức tế lễ trong lễ hội yến sào trên đảo Hòn Nội  

Nhân dịp Lễ hội Yến Sào Khánh Hòa 2014, Chủ tịch nước đã trao tặng Huân chương Lao Động hạng 3 cho tập thể của Công ty Yến Sào Khánh Hòa, Thủ tướng Chính phủ cũng tặng bằng khen cho 4 cá nhân của Công ty này vì những thành tích trong quá trình lao động, xây dựng chủ nghĩa xã hội. UBND tỉnh Khánh Hòa tặng bằng khen cho nhiều tập thể, cá nhân xuất sắc của Công ty Yến sào Khánh Hòa.

Tại lễ hội Yến Sào Khánh Hòa năm nay, Hội đồng xác lập kỷ lục Việt Nam đã công nhận Công ty TNHH MTV Yến Sào Khánh Hòa là đơn vị quản lý, bảo vệ số lượng hang yến đảo thiên nhiên nhiều nhất với tổng sản lượng yến sào khai thác lớn nhất Việt Nam.

   

Lãnh đạo Công ty Yến Sào nhận bằng kỷ lục Việt Nam