Bà Thanh Trúc-PGĐ Sở VHTTDL Khánh Hòa cho biết: “Trên cơ sở “lắng nghe, ghi nhận” mọi ý kiến phản ánh, kiến nghị, đề nghị…của khách du lịch cũng như các hãng lữ hành trong nước và quốc tế, đoàn công tác đã trực tiếp tìm hiểu thực tế, kiểm tra cơ sở hạ tầng bến bãi, điều kiện vật chất kỹ thuật tiếp nhận, vận chuyển khách, nhà hàng phục vụ ăn uống, khu vực nghỉ ngơi, vui chơi giải trí và lịch trình tham quan; qua đó phát hiện những vấn đề bất hợp lý và những thiếu sót, tồn tại cần điều chỉnh, bổ sung hoặc ban hành qui chế mới, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cũng như tinh thần phục vụ du khách.”

Tour tham quan 4 đảo phía Nam vịnh Nha Trang gồm Trí Nguyên, Hòn Mun, Hòn Một, Hòn Tằm hình thành từ những năm đầu thập niên 1990, theo thiết kế của Công ty Du lịch Khánh Hòa. Trong thực tế, tùy theo nhu cầu của khách, nhiều chủ tàu du lịch hoặc các đơn vị kinh doanh lữ hành có thỏ thuận riêng, song hầu hết các trang thông tin điện tử chuyên mời chào tour đến Nha Trang đều giới thiệu 4 điểm đảo không thể thiếu trong hành trình 1 ngày tham quan vịnh Nha Trang. Theo thống kế của Phòng Nghiệp vụ du lich, hơn 70% khách du lịch đến Nha Trang-Khánh Hòa đăng ký tour tham quan biển đảo. Những năm gần đây, một số công ty lữ hành tại Nha Trang đã tập trung đầu tư “trọn gói” phương tiện vận chuyển, nhà hàng, đào tạo hướng dẫn viên…, tổ chức đón tiếp và hướng dẫn khách ngày càng chu đáo hơn. Tuy nhiên, có một sự thật là, đội quân cò mồi, tựa như thế lực ngầm, hàng ngày quẩn quanh khu vực cảng Cầu Đá, “sẵn sàng” chèo kéo khách và chi phối chủ tàu để…làm giá!

   

Đoàn khảo sát Khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà. 

Ban đầu, tour đồng quê và tour sông Cái ra đời xuất phát từ nhu cầu của đối tượng khách quốc tế. Họ mong muốn được thưởng ngoạn phong cảnh thiên nhiên hữu tình 2 bên bờ sông Cái, khám phá cuộc sống sinh hoạt người dân vùng ngoại ô Nha Trang và tìm hiểu các làng nghề đúc đồng, làm gốm, dệt chiếu...Theo thời gian, tàu du lịch biển quốc tế đến Nha Trang ngày càng tăng và hầu hết khách lên bờ đều đăng ký tour đồng quê, tour sông Cái. Theo nhận định của các hãng lữ hành, tháp bà Ponagar, chùa Long Sơn và nhà cổ của ông Nguyễn Văn Hải là 3 điểm đến “không thể thiếu” và được đánh giá là “linh hồn” của 2 tour du lịch nói trên. Ngoài ra, du khách còn được hướng dẫn thăm làng gốm Lư Cấm, chùa Liên Hoa, đình Xuân Lạc, chợ quê Vĩnh Ngọc…Tuy nhiên, do liên tục bị khai thác quá mức trong suốt thời gian dài mà không được quan tâm đầu tư từ nội dung đến hình thức, vì vậy 2 sản phẩm du lịch truyền thống của Nha Trang đã và đang trên đà xuống cấp, thậm chí có biểu hiện nhếch nhác, luộm thuộm. Tàu du lịch chở khách thưởng ngoạn cảnh đẹp đôi bờ sông Cái hiện do một vài công ty gia đình quản lý, từ trước đến nay chưa xảy ra sự cố trên sông do lỗi kỹ thuật, tuy nhiên không ít phương tiện hiện chưa được đăng kiểm và không đáp ứng yêu cầu về hình thức cũng như không ai dám chắc đảm bảo an toàn chất lượng.

Thực trạng đáng lo hơn là dọc theo sông Cái, không hề có bến đỗ an toàn cho du khách lên xuống. Mới đây, sau khi chủ đầu tư Khu du lịch Làng tre xây cầu cảng đón khách, việc lên xuống tàu thuận lợi hơn, song “khoảng trống” này vẫn trống cho đến khi nào có vốn mới tiếp tục triển khai dự án xây dựng kè sông Cái - đoạn từ cầu Xóm Bóng trở lên.

Tại các điểm du lịch tâm linh chùa Long Sơn, “vấn nạn” người già ăn xin và trẻ em bán hàng rong đu bám theo du khách vẫn dai dẳng tồn tại. Thật đáng buồn, bởi vì cảnh quan các đình chùa khác trong tour tuyến này cũng đìu hiu, buồn tẻ…khiến cho du khách nhớ lại hình ảnh làng quê Việt Nam xưa nghèo khổ, vá víu. Đó là chưa nói đến tình trạng nhỏ lẻ, sinh hoạt nhếch nhác trong các làng nghề ven sông Cái.

Ngôi nhà hơn 200 năm tuổi của gia đình ông Nguyễn Văn Hải là 1 trong rất ít nhà cổ hiện còn khá nguyên vẹn, tuy nhiên sau rất nhiều kiến nghị, đề nghị…hỗ trợ bảo quản, trùng tu nhưng không được các ngành, các cấp quan tâm, đến thời điểm này chủ nhà vẫn tự quản và dè dặt mở cửa đón khách với hy vọng “lấy thu bù chi”, nhưng không gian sân vườn đã bị thu hẹp và tầm nhìn đang bị bê tông hóa.

Ông Nguyễn Văn Hải phân tích: “Nhiều công ty lữ hành, nhất là các đơn vị chuyên đón tàu biển quốc tế thường xuyên đưa khách du lịch đến thăm nhà cổ, nhưng chỉ chú ý đến mục đích thu lợi nhuận mà không thể hiện trách nhiệm hợp tác đầu tư bền vững, dựa trên kế hoạch liên kết cộng đồng trách nhiệm và chia sẻ quyền lợi. Mỗi ngày đón khách thu được khoảng dăm trăm ngàn đồng, trong khi bản thân tôi phải bỏ ra hàng tháng, cất công tìm kiếm sưu tầm từng viên ngói cổ để thay thế, sửa chữa nhà cổ.”

   

Ông Nguyễn Văn Hải-chủ ngôi nhà cổ hơn 200 năm -linh hồn của tour du ngoạn sông Cái Nha Trang, trần tình quá nhiều khó khăn, vướng mắc… 

Theo ông Bùi Xuân Lương-Trưởng phòng Nghiệp vụ Du lịch thuộc Sở VHTTDL Khánh Hòa, các tour du lịch nói trên đều là sản phẩm truyền thống của ngành du lịch Khánh Hòa; mặc dù đã hình thành và phát triển gần 2 thập niên, nhưng chưa được quan tâm đầu tư xứng tầm và đến thời điểm này đã xuống cấp. Vấn đề nổi cổm nhất hiện nay là chưa có qui chế quản lý, khai thác các di tích như đền, chùa, nhà cổ…nhằm mục đích phát triển du lịch. “Sau chuyến khảo sát này, ngành du lịch tỉnh Khánh Hòa sẽ phân tích rõ nguyên nhân và trách nhiệm của những tổ chức, cá nhân liên quan, đồng thời gửi báo cáo đề xuất phương án khắc phục, điều chỉnh, nâng cấp cơ sở vật chất hoặc thay đổi, bổ sung một số qui định quản lý, khai thác di tích, danh lam thắng cảnh phục vụ mục đích phát triển du lịch, trình UBND tỉnh.”- ông Bùi Xuân Lương nói.