Ngay từ năm 1947, trong tác phẩm nổi tiếng “Sửa đổi lối làm việc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nghiêm khắc phê phán bệnh thành tích và tệ báo cáo “không thật thà” (chữ Bác dùng) trong Đảng: “Làm được ít suýt ra nhiều, để làm một bản báo cáo cho oai, nhưng xét kỹ lại thì rỗng tuếch. (…) Thế là dối trá với Đảng, có tội với Đảng. Làm việc không thiết thực, báo cáo không thật thà, cũng là một bệnh rất nguy hiểm” (Xem: “Sửa đổi lối làm việc”, NXB CTQG và NXB Trẻ, 2005, tr. 46).  

Hiện nay, “bệnh thành tích” và tệ báo cáo không trung thực là căn bệnh nặng, phổ biến trong công tác Đảng, công tác chính trị và trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội ở nước ta. Đây là một căn bệnh hết sức nguy hại. Đáng tiếc là rất ít cán bộ, đảng viên (CBĐV) nhận thức được tác hại lớn của tệ nạn này,  hoặc cố tình không biết, chứ chưa nói là đã phê phán nghiêm túc trong sinh hoạt Đảng nói chung, và trong công tác của các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể, các cơ quan, đơn vị, địa phương cũng như trên các phương tiện thông tin đại chúng, nói riêng. 

Còn nhớ, trong bài phát biểu ở Hội nghị Khoa giáo Trung ương, tại Hà Nội, ngày 16.01.1998, Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã nói: “Lãnh đạo mà thiếu thông tin, không có căn cứ thực tiễn, thì khó tránh được những quyết định sai lệch” (Báo Nhân Dân, 17.01.1998).  

“Bệnh thành tích” và tệ báo cáo không trung thực - mà hầu hết là báo cáo chỉ nêu thành tích, “tô hồng” hiện thực của cấp dưới lên cấp trên, đã gây trì trệ cho sự phát triển kinh tế- xã hội và đời sống chính trị của đất nước, gây ra những hậu quả rất nghiêm trọng. Điển hình “cực đại” là vụ Tập đoàn Vinashin phá sản, thất thoát gần mười nghìn tỉ đồng. Các “yếu nhân” của Vinashin bây giờ đang ngồi “bóc lịch”! Thế mà, trước đó, ở Tập đoàn Vinashin thường xuyên báo cáo “thành tích”, rồi được báo chí ca ngợi …hết lời, nào là “Anh cả đỏ của nền kinh tế quốc gia”, một trong những “trụ cột” của kinh tế đất nước, nào là một tập đoàn kinh tế hùng mạnh, đáng tự hào ! Rồi, tiếp theo là Vinalines và v. v…   

Ở nhiều địa phương, từ cấp phường xã, quận huyện, tỉnh, thành phố cho đến các bộ, ban, ngành, đoàn thể ở trung ương, “bệnh thành tích” và tệ báo cáo không trung thực đã trở thành căn bệnh phổ biến, kinh niên, lây lan khó chữa. Nơi nào cũng tràn đầy các “thành tích”, “thành tích” và “thành tích” (?!). Nơi nào cũng hùng hồn khẳng định: “Thành phố (hay quận, huyện, xã, đơn vị, doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế, ...) năm nay đã thu được nhiều thắng lợi to lớn hơn năm qua, đã tiến thêm một bước” (?!); nhưng nhiều nơi do báo chí điều tra, phản ánh, mới lộ ra là những “thành tích giấy”, những doanh nghiệp, tổng công ty lãi giả, lỗ thật và liên tục xin cấp vốn, xóa nợ xấu, bù lỗ…!  

Có một thực tế đang diễn ra: Nơi nào cũng Đảng bộ, chi bộ “trong sạch, vững mạnh”, với 100% đảng viên đạt danh hiệu “Đảng viên hoàn thành xuất sắc (hoặc hoàn thành tốt) nhiệm vụ”, “Đảng viên đủ tư cách”. Đâu đâu cũng thấy những cái biển sáng rực: “Khu Dân cư văn hóa”, tổ dân cư nào cũng 100% “Gia đình văn hóa”, “Gia đình kiểu mẫu”. Nhan nhản các “Con đường kiểu mẫu”, các bệnh viện “Không phong bì”; các trường học “điển hình tiên tiến”, đạt “chuẩn quốc gia” (?!); v. v... và v. v.... Trong 63 tỉnh, thành phố trực thuộc TƯ, thì hầu hết đều báo cáo với Chính phủ là “Chưa phát hiện tham những”, “Không vi phạm quyền dân chủ của nhân dân”! Ấy thế mà các vụ tham những, các tệ nạn xã hội, các vụ đâm chém, cướp của giết người tàn bạo, lừa đảo, ăn nói thô tục, tình trạng bát nháo giao thông, nạn thực phẩm bẩn, ô nhiễm môi trường, yếu kém chất lượng trong các mặt công tác ... lại đang xuất hiện ngày càng nhiều. Phải chăng các bản báo cáo đã không trung thực, không dám nói thẳng vào sự tồn tại của các mặt trái, phải chờ cho đến lúc nói bùng phát đến mức không thể che dấu được nữa?   

“Bệnh thành tích” và tệ báo cáo không trung thực “nở rộ” bởi nhiều nguyên nhân. Trước hết cấp dưới “nắm thóp” được cấp trên quan liêu, không sâu sát cơ sở; không kiểm tra, giám sát, đôn đốc thật sự; chỉ thích “thành tích”. 

Mặt khác, do chính cấp dưới cũng cực kỳ “AQ” (nhân vật trong tác phẩm cùng tên của văn hào Lỗ Tấn- Trung Quốc; nổi tiếng về “phép thắng lợi tinh thần”), họ chỉ yêu chuộng “thành tích”, tô vẽ ra đủ các thành tích kể cả thành tích “tưởng tượng và giả tạo” để che giấu khuyết điểm, yếu kém với cấp trên và để lòe thiên hạ. 

Báo cáo không trung thực cũng là biện pháp “hữu hiệu”(?!) để những người lãnh đạo củng cố vị trí và thăng tiến, bởi những yếu kém, tồn tại được che dấu bởi những bản thành tích không trung thực. 

Đồng thời việc pháp luật không nghiêm khắc, thiếu công minh khi xử lý các vụ việc và các cán bộ đảng viên sai phạm, nên đã vô tình dung túng cho “bệnh thành tích” và tệ báo cáo không trung thực. Cho nên, trong kỳ họp cuối cùng của Quốc hội khóa XIII, có đại biểu đã công khai ý kiến: “Dân chán lắm rồi những vị quan chức lúc nào cũng đọc diễn văn với các từ ngữ “tăng trưởng, đẩy mạnh và tiến thêm một bước”. 

Vừa rồi, Bộ Chính trị TƯ Đảng ra Chỉ thị về việc học tập, quán triệt Nghị quyết của Đại hội Đảng XII, có yêu cầu các cấp ủy Đảng, các địa phương phải tiến hành nghiêm túc, thiết thực, tránh hình thức, tránh việc làm qua loa cho xong chuyện. Đấy cũng là một biện pháp quan trọng và hữu hiệu để tránh “bệnh thành tích” và tệ báo cáo không trung thực trong việc học tập, quán triệt và triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng XII.

Đảng, Chính phủ, MTTQVN và các đoàn thể cần ra chỉ thị và có cơ chế  để ngăn chặn, đẩy lùi, tiến tới xóa bỏ “bệnh thành tích” và tệ báo cáo “không thật thà” trong các tổ chức Đảng và các cấp chính quyền, đoàn thể từ Trung ương đến cơ sở, cũng như các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội trong cả nước. 

Nơi nào có “bệnh thành tích” và tệ báo cáo không trung thực, thì phải xử lý kỷ luật nghiêm khắc tổ chức Đảng và đoàn thể nơi đó, đặc biệt là xử lý người đứng đầu. Cần phải coi những báo cáo không trung thực- là những văn bản không khoa học, nhằm dối trên, lừa dưới, rất đáng xấu hổ trước nhân dân, trước lương tri và chân lý! 

Những báo cáo không trung thực nguy hại thêm ở chỗ: Nó làm cho nhiều người dân, nhiều CBĐV ngộ nhận về hiện thực xã hội, tức là không nhận thức đúng đắn về sự thật, cho nên dễ sa vào lối sống ảo, thỏa mãn với những thành tích đã có và cả những “thành tích” ảo, hả hê ngủ ngon trên “vòng nguyệt quế ảo”, giảm sút ý chí phấn đấu vươn lên. 

“Bệnh thành tích” và những báo cáo không trung thực dễ bịt mắt những người lãnh đạo quan liêu, sống xa dân, dẫn đến sự mơ hồ khi đề ra các chủ trương và biện pháp chỉ đạo cấp dưới, tức là dẫn đến tình trạng làm nghèo nàn và lạc hậu đất nước, kìm hãm sự phát triển của quốc gia và hơn thế nữa- nó gây bất bình trong nhân dân và giảm lòng tin với Đảng. 

Ngày xưa, Khổng Tử dạy các học trò: “Ai khen ta (khen không đúng- ĐNĐ) là kẻ thù của ta. Ai chê ta (chê đúng- ĐNĐ) là thầy ta”. Hãy nghiêm túc nhớ lời Bác Hồ dạy: “Một Đảng mà giấu khuyết điểm của mình là một Đảng hỏng. Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõ những cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, xét rõ hoàn cảnh sinh ra khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách để sửa chữa khuyết điểm đó. Như thế mới là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn, chân chính” (“Sửa đổi lối làm việc”, sđd, tr. 52).                                                                                    

ĐÀO NGỌC ĐỆ Đằng Lâm-Hải An-Hải Phòng