“Con mắt của biển”... cứu người

Nghề đi biển của ông Ba Thoại bắt đầu từ năm 1979, nhiều lần ông tưởng mình đã chôn vùi thân xác dưới biển sâu. Lần đầu tiên ông “cứu người” là vào tháng 8.2003, trong một đêm mưa gió bão bùng. “Năm 2003, gia đình tôi dành dụm đóng được chiếc tàu nhỏ để ra khơi, còn trước đó tôi toàn đi công cho người ta. Lúc đó khoảng 8h tối, trời mưa rất to, khi thuyền tôi đang chạy vào bờ thì thấy cách đó 1km, đèn đỏ của một chiếc thuyền nhấp nháy liên tục. Biết có điều chẳng lành, tôi cho thuyền chạy lại, tới nơi thì phát hiện chiếc thuyền của hai cha con ngư dân ở TP.Quy Nhơn (tỉnh Bình Định) bị hư máy, người con đang lên cơn sốt miên man. Lập tức, tôi cùng mấy anh em trên thuyền lai dắt thuyền bạn vào bờ và đưa người con đến nhà y tá trong xã để chữa chạy. Tôi không nhớ rõ tên người cha nhưng người con tên Huỳnh Ngọc Hải, 18 tuổi”, ông Thoại kể.

Một đêm cuối năm 2008, biển động rất mạnh, ông Ba Thoại lái thuyền trở về sau chuyến đánh bắt. Đang căng mắt giữa biển đêm mênh mông, tay tập trung lái chiếc thuyền vượt qua những đợt sóng lớn, ông chợt nói với mấy người con đi cùng: “Hình như có tiếng kêu cứu ở hướng Hòn Gầm thì phải”. Nói xong, ông quay bánh lái và tăng tốc về Đại Lãnh (huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa). Đến nơi, ông lờ mờ thấy 3 bóng người đang chấp chới trên chiếc thuyền vỏ lườn đã ngập nước, một người cố dùng chiếc áo phất mạnh, ra hiệu cầu cứu. Lại gần, ông Thoại thấy một người đàn ông khoảng 50 tuổi cùng hai đứa trẻ độ 12-13 tuổi đang sắp quỵ. Vừa thấy ông Thoại cho thuyền cập mạn, người đàn ông mặt đầy nước mắt vội quỳ thụp xuống, chắp tay vái lạy liên hồi. Mấy cha con ông Thoại thả chiếc thúng chai xuống biển, áp sát vào thuyền bị nạn rồi buộc dây kéo, lần lượt đưa hai đứa trẻ và người đàn ông sắp kiệt sức lên thuyền của mình.

Ông Thoại kể: “Sau khi được thoa dầu nóng, người đàn ông cùng hai đứa trẻ dần hồi tỉnh. Người đàn ông cho biết, ổng tên Phú, 3 cha con sống ở làng chài Vũng La (xã Xuân Phương, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên) ra khơi đánh bắt cách đó hai đêm. Vừa ra giữa biển, thuyền bỗng hỏng máy, hì hục sửa mãi không được. Đến nửa đêm, biển động mạnh, sóng lớn đánh đứt dây neo làm chiếc thuyền trôi tự do. Gần hai ngày đêm, 3 cha con ổng nhìn thấy 3, 4 chiếc tàu đi ngang, dù đã cố sức phất tín hiệu cầu cứu nhưng không tàu nào nhìn thấy. Chiếc vỏ lườn không chịu nổi sóng lớn nên nước vào ngập lút. Thuyền càng lúc càng chìm, ổng bất lực và đau đớn khi nhìn 2 đứa con trai mình sắp chết chìm cùng chiếc thuyền. Khi niềm hy vọng gần tắt thì mấy cha con ổng gặp được thuyền của tôi”.

Trung tá Trịnh Đình Bá - Trưởng đồn biên phòng Hòa Hiệp Nam - cho biết: “Chỉ tính từ năm 2008 đến nay, ông Ba Thoại đã cứu cả trăm người đi biển với gần 20 tàu thuyền bị nạn. Có người ví ông là “con mắt của biển”, họ bảo là do bề dày kinh nghiệm sóng nước, độ nhạy cao, sự cảm nhận sâu khiến ông có khả năng hướng con mắt đến nơi có chuyện chẳng lành để cứu người. Có lẽ cũng nhờ con mắt tinh tường trên biển mà ông Ba Thoại là người đầu tiên phát hiện tàu Trung Quốc xâm phạm trái phép ở vùng biển Bãi Môn (huyện Đông Hòa) giúp các lực lượng chức năng xử lý kịp thời”.

 Giấy khen của Chủ tịch UBND huyện Đông Hòa tặng ông Thoại.

Chỗ dựa của làng chài

Mới 4 tuổi, Ba Thoại đã mồ côi cha. 12 tuổi, Ba Thoại làm đủ mọi thứ nghề để kiếm sống, phụ giúp mẹ nuôi các em. Ba Thoại là một đảng viên trẻ, một trung đội trưởng dân quân biển nổi tiếng năng động, góp phần giữ yên vùng biển phía nam của Phú Yên. Khi chính quyền rút lên làm cán bộ địa phương, Ba Thoại đã từ chối và quyết định gắn bó với nghề biển. Ở làng biển Phú Lạc, khi nhắc đến tên Ba Thoại ai cũng tỏ ra nể trọng, quý mến, xem ông như chỗ dựa của làng. Mỗi khi có chuyện trục trặc trong đi biển, bà con thường đến nhờ ông. “Biết có người đang bị nạn, anh Ba không bao giờ bỏ cuộc và đã đi là quyết cứu bằng được”, ngư dân Trần Văn Tấn (SN 1963, ở Phú Lạc) nói.

Ông Nguyễn Văn Bình (SN 1961, chủ một tàu cá ở Phú Lạc) xem ông Ba Thoại là người sinh ra mình lần thứ hai. Ông kể: “Hôm ấy, thuyền của tôi trúng mẻ cá ồ rất lớn. Chiều tối, trên đường vào bờ, thuyền bị gãy láp. Lúc này, sóng lớn đánh khiến thuyền chao đảo, nước tràn qua mạn thuyền. Trong lúc hoảng loạn, tôi mở máy bộ đàm gọi cầu may xem có ai đó nghe được thì đến cứu. Khi đó, anh Ba Thoại vừa xuất bến ra biển, nghe tôi kêu cứu liền bảo tôi bình tĩnh, giữ liên lạc. Gần nửa tiếng đồng hồ sau, anh cho thuyền chạy đến ứng cứu. Chuyến đi biển đó anh Ba Thoại gần như mất trắng phí tổn, vậy mà trên đường về anh vẫn động viên tôi. Vào bờ, tôi nài nỉ xin được trả phần tiền dầu nhưng anh nhất quyết không lấy”.

Khi chúng tôi hỏi, có ai được cứu đến trả ơn không thì ông Thoại cười hiền: “Nhiều lắm chứ, nhiều người sau khi được tôi cứu và sau một thời gian ăn nên làm ra, họ tìm đến tôi để trả ơn. Họ đem theo quà cáp, có khi tiền bạc nhưng tôi kiên quyết khước từ mọi sự trả nghĩa bằng vật chất mà chỉ ghi nhận bằng tấm lòng”.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, ông Ba Thoại cũng là người đầu tiên dưới 60 tuổi được bà con làng chài tín nhiệm vào vai trò lạch trưởng. Ông Nguyễn Khăn - trưởng thôn Phú Lạc - cho biết: “Bà con tin tưởng, quý trọng Ba Thoại bởi ông là một lạch trưởng mẫu mực, mọi việc làm cho bà con đều xuất phát từ cái tâm, cái tình. Khi Phú Lạc lập tổ tàu thuyền an toàn, cả làng biển này đều nhất trí bầu ông làm tổ trưởng. Chính ông đã vận động bà con ngư dân tập hợp thành từng tổ, nhóm đoàn kết làm ăn, hỗ trợ nhau khi khó khăn. Đến nay, tổ tàu thuyền an toàn Phú Lạc là một trong những tổ tàu thuyền thành công nhất ở tỉnh Phú Yên, hầu hết các thành viên đều làm ăn hiệu quả, thu nhập ổn định. Mặt khác, tổ tàu thuyền này còn góp phần lớn trong việc bảo vệ an ninh trật tự vùng biển”.

 

Trong khi chồng và các con đi biển, hàng ngày vợ ông Thoại ngồi vá lại những mảnh lưới rách. 

Dù đã 37 năm hành nghề trên biển nhưng tài sản lớn nhất hiện giờ của gia đình ông Ba Thoại vẫn là chiếc thuyền cũ kỹ có công suất 56 CV nhỏ nhất ở làng chài Phú Lạc. Bao năm nay, vợ chồng ông cùng 6 người con vẫn ở trong căn nhà cấp bốn nhỏ xíu nằm gần bãi biển. “Nghề biển chưa giúp gia đình tôi khá giả song không hiểu sao khi làm nghề này tôi lại có duyên cứu người bị nạn. Bây giờ, tôi vẫn đi biển, còn vợ tôi thì ở nhà vá lưới, thời gian rảnh rỗi thì bà ấy vá giúp cho người ta nữa”, ông Ba Thoại cho biết.