Chết trong nhà tạm giữ, tạm giam gia tăng

ĐB Trương Trọng Nghĩa (TPHCM) cho rằng bức cung, nhục hình và chết trong khi tạm giữ, tạm giam đang có biểu hiện gia tăng cả về số lượng và mức độ nghiêm trọng trong các năm qua và vượt khỏi vòng kiểm soát. Nhiều vụ việc xảy ra nhưng nạn nhân không tố cáo, khiếu nại vì sợ hoặc bị buộc cam kết không khiếu nại sau khi được trả tự do.

“Xin lưu ý đây là quy định về tạm giữ, tạm giam những người đang được coi là không có tội và đang được điều tra để chứng minh cả hai khả năng - họ có thể có tội hoặc vô tội. Bộ luật Tố tụng hình sự và luật này cũng như pháp luật liên quan khác tạo tiền đề và hành lang pháp lý để khắc phục tình trạng vi phạm quyền con người, quyền công dân trong việc tạm giữ, tạm giam” - ĐB Trương Trọng Nghĩa nói.

Liên quan đến việc quản lý trại tạm giữ, tạm giam, ĐB Nghĩa nhất trí với luồng ý kiến đề nghị đưa về Bộ Tư pháp quản lý để bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội, hoặc được đối xử theo nguyên tắc suy đoán vô tội, đồng thời cũng là một kênh giám sát chống bức cung, mớm cung và nhục hình. Tiêu chí chung là việc tạm giữ, tạm giam phải độc lập đối với điều tra viên, công tố viên.

ĐB Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) cũng đề nghị cần phải tách việc quản lý nhà tạm giữ, trại tạm giam ra khỏi cơ quan điều tra hình sự, cơ quan công an cấp tỉnh, huyện để bảo đảm tính khách quan trong công tác giam, giữ. “Tôi đề nghị tổ chức quản lý trại tạm giam, nhà tạm giữ theo hệ thống mô hình dọc, giao công tác tổ chức quản lý giam giữ cho Tổng cục Thi hành án hình sự và Hỗ trợ tư pháp (Tổng cục VIII thuộc Bộ Công an) quản lý và chỉ đạo nghiệp vụ như đối với hệ thống trại tạm giam hiện nay để đảm bảo tính độc lập, tránh việc cơ quan điều tra hình sự cùng cấp lạm dụng bức cung, nhục hình trong quá trình điều tra xác minh” - ĐB Vinh đề nghị.

Riêng ĐB Lê Minh Hiền (Khánh Hoà) đề nghị luật cần quy định không được giam chung bị can, bị cáo với những đối tượng đã bị kết án phạt tù, bị kết án chung thân, tử hình dù bản án chưa có hiệu lực hoặc đang chờ thi hành án để giảm thiểu những hậu quả đáng tiếc khi giam giữ chung.

Người đồng tính phải được giam riêng

Khoản 4, Điều 18 dự thảo Bộ luật quy định: Người bị tạm giữ, tạm giam dưới đây có thể được bố trí giam giữ ở buồng riêng, đó là người đồng tính, người chuyển giới; người mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A, người bị kết án tử hình, người có dấu hiệu mắc bệnh tâm thần.

Tuy nhiên điều khoản mở này lại khiến ĐB NguyễnThị Khá (Trà Vinh) băn khoăn. “Đề nghị Ban soạn thảo làm rõ tại sao chỉ “có thể” mà không phải là “bắt buộc”. Khi nào là có thể và khi nào là không thể. Khi có sự cố xảy ra trong quá trình giam chung thì ai là người chịu trách nhiệm?” - ĐB Khá thắc mắc. Cũng theo ĐB thì đối với người mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A là bệnh rất dễ lây lan, đặc biệt là môi trường ẩm thấp, chật chội như trong buồng giam. Ví dụ như bệnh lao, khi mới vào trại họ là người khỏe mạnh, trong quá trình giam giữ chung để bệnh lây lan, truyền bệnh từ người này sang người khác, khi ra khỏi trại, chuyển trại họ lại mang mầm bệnh đi nơi khác. Đồng quan điểm với ĐB Khá, ĐB Nguyễn Tuyết Liên (Sóc Trăng) cũng đề nghị thay thế cụm từ “có thể” bằng từ “ phải” để đảm bảo phù hợp hơn với tình hình thực tiễn.

Còn ĐB Phạm Đức Châu (Quảng Trị) lại băn khoăn về cách phân loại các đối tượng giam giữ. Theo ĐB, cách phân loại của chúng ta chưa có tiêu chí thống nhất, đặc biệt có cách phân loại rất khó thực hiện. Ví dụ ở khoản 4 Điều 18 dự án luật quy định người tạm giữ, tạm giam có thể được bố trí giam giữ buồng riêng, người đồng tính, phụ nữ có thai, hai quy định này không thống nhất, có người thì hiểu tất cả những người phụ nữ có thai có thể giam chung cũng được hay mỗi người mỗi buồng.

ĐB Huỳnh Văn Tính (Tiền Giang): Về hệ thống tổ chức cơ quan thực hiện chế độ tạm giữ, tạm giam, tôi nhất trí hệ thống tổ chức cơ quan thực hiện chế độ tạm giữ, tạm giam được tổ chức theo hệ thống dọc, như vậy thuận tiện cho việc chỉ đạo hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra việc tổ chức thực hiện độc lập dưới sự quản lý, chỉ đạo của thủ trưởng cơ quan công an, quân đội nơi đặt nhà tạm giữ, tạm giam, tránh tình trạng cơ quan điều tra và cơ quan phụ trách nhà tạm giữ, tạm giam cùng một đầu mối làm chỉ huy dễ dẫn tới sai sót, lạm quyền trong tiếp xúc hỏi cung, hạn chế oan sai do bức cung, nhục hình gây ra.

ĐB Phạm Trường Dân (Quảng Nam): Tôi hoàn toàn thống nhất là 4 trại tạm giam của Bộ Công an là do Tổng cục An ninh và Tổng cục Cảnh sát thụ lý, tôi thấy rằng không có trở ngại gì. 4 trại tạm giam này đều do đồng chí Phó Tổng cục trưởng của Tổng cục An ninh, Tổng cục Cảnh sát trực tiếp phụ trách thì hoàn toàn độc lập với cơ quan điều tra. P.L (ghi)