Phát biểu tại hội trường sáng 29.3, đại biểu Nguyễn Anh Sơn (Nam Định) đánh giá cao những điều Chủ tịch nước, Phó chủ tịch nước đã làm được trong nhiệm kỳ qua. 

Chủ tịch nước với tư cách trưởng ban chỉ đạo cải cách tư pháp đã quan tâm chỉ đạo đổi mới xây dựng pháp luật, đáp ứng yêu cầu đất nước và hội nhập, cán bộ tư pháp đáp ứng năng lực yêu cầu. 

Hoạt động đối ngoại của Chủ tịch nước, Phó chủ tịch nước góp phần nâng cao vị thế Việt Nam  trên trường quốc tế, hình ảnh Việt Nam ngày càng được khẳng định trong khu vực và càng thế giới. 

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, cử tri mong muốn Chủ tịch nước  có hình ảnh quy tụ và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc như những vị chủ tịch nước đầu tiên của chúng ta như Bác Hồ, Bác Tôn, đó là những hình ảnh cao quý của khối đại đoàn kết. 

Đại biểu nhận xét:  Trong nhiều hoạt động chưa  thể hiện rõ quyền lực Chủ tịch nước trong đối nội và ngoại, nhất là đối nội. Chủ tịch nước thực hiện quyền lực pháp lý chưa rõ,  ví dụ vai trò  thống lĩnh lực lượng vũ trạng, chủ tịch hội đồng quốc phòng an ninh chưa rõ. Chức năng trong công bố luật và pháp  chỉ thực hiện khâu cuối, Chủ tịch nước chưa thực hiện quyền xem xét lại luật nếu có điểm chưa đúng. 

Đại biểu cũng cho rằng,  quan hệ phối hợp giữa Chủ tịch nước với Chính phủ  trong việc giải quyết quốc kế dân sinh chưa rõ:  “Chủ tịch nước  gặp gỡ cử tri luôn thể hiện là người căm ghét những kẻ tham nhũng, thái độ rõ ràng, nhưng cử tri hỏi Chủ tịch nước, Phó chủ tịch nước đứng ở vị trí nào trong đấu tranh chống tham nhũng, được làm gì và làm được gì để chống tham nhũng?” 

Theo đại biểu Sơn, hạn chế này có nguyên nhân khách quan: Những quy định của hiến pháp chưa cụ thể, Chủ tịch nước muốn làm cũng khó thực hiện các mong muốn của mình. Đại biểu đề nhiệm kỳ tới đưa vào chương trình xây dựng luật  ban hành luật chế định Chủ tịch Nước. Trong luật cần làm rõ chế định Chủ tịch nước với tư cách người đứng đầu nhà nước về đối nội đối ngoại có phải nguyên thủ quốc gia không, nước ta có bao nhiêu nguyên thủ quốc gia, nguyên thủ quốc gia được làm gì, cụ thể hóa quyền hạn nguyên thủ quốc gia, với tư cách Thống lĩnh lực lượng vũ trang được làm gì? Cần quan tâm về quyền hạn bộ máy của Chủ tịch nước, Phó chủ tịch nước,  muốn thực hiện nghĩa vụ phải có bộ máy phù hợp nếu sợ phình ra có quyền xay dựng đội ngũ tư vấn thích hợp. 

Đại biểu Bùi Văn Phương thì cho rằng, báo cáo nhiệm kỳ của Chủ tịch nước thể hiện còn hạn chế đóng góp của người đứng đầu nhà nước như thế nào  trong kết quả chỉ đạo những vấn đề kinh tế xã hội, nhất là vấn đề quốc kế dân sinh,  việc ký hiệp định vay nợ quốc tế, giám sát nợ,  an toàn nợ quốc gia... 

Bên cạnh đó, vai trò Thống lĩnh lực lượng vũ trang của Chủ tịch nước được ghi trong Hiến pháp, nhưng mới thể hiện trong phong thăng giáng quân hàm quân hiệu, còn vai trò trong xây dựng lực lượng, đầu tư tài chính, trang bị kỹ thuật cho quốc phòng an ninh chưa rõ. 

Đại biểu Phương cũng cho rằng các văn bản quy phạm để Chủ tịch nước  thực thi quyền người đứng đầu nhà nước không rõ, dẫn tới lúng túng trong thực thi quyền hạn vì hành lang pháp lý chưa hoàn chỉnh, đề nghị Quốc hội  nhiệm kỳ tới hoàn thiện thể chế quy định Chủ tịch nước để thực hiện đúng vai trò, xứng đáng niềm tin của quốc dân và quốc gia. 

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (TPHCM) nhận xét, theo Hiến pháp 2013, Chủ tịch Nước có quyền yêu cầu họp Chính phủ nhưng  vừa qua chưa làm. "Theo tôi Chủ tịch nước có thể đóng góp nhiều mặt hơn, đặc biệt với quốc phòng, ngoại giao, có vai trò trong kiểm soát quyền lực theo nghị quyết của Đảng" - ông Nghĩa nói.