Cộng đồng này với tên gọi tắt AEC đã trở thành sự thật và nhiều nguyên tắc trong các yếu tố cơ bản của cộng đồng đã được áp dụng ở khu vực, chẳng hạn như xóa bỏ rào cản thuế quan và hạn chế visa cùng nhiều biện pháp khác. Việc này cũng dẫn tới thiết lập sự hợp tác chính trị và kinh tế lớn hơn.

AEC sẽ thúc đẩy thu nhập và việc làm, đem lại cho khu vực sức mạnh kinh tế lớn hơn để đối mặt với những người khổng lồ khác - Michael G. Plummer, giáo sư kinh tế quốc tế tại Trung tâm Châu Âu Đại học Johns Hopkins, trụ sở tại Bologna, Italia nói.

Nhưng vẫn còn một chặng đường dài trước khi AEC có thể hoạt động đầy đủ sau khi trở thành một thể chế pháp lý ngày 31.12 tới.

"AEC là chương trình hội nhập kinh tế tham vọng nhất trong thế giới đang phát triển. Nhưng việc thực hiện AEC ngày càng khó khăn. Vẫn còn nhiều việc phải làm và khu vực đang đối phó với nhiều thách thức trong việc hoàn thiện. AEC là một quá trình" - Plummer nói.

Điểm yếu của AEC nằm ở những lĩnh vực nhạy cảm chính trị như mở của nông nghiệp, thép, sản xuất ô tô và các lĩnh vực được bảo hộ khác. Công dân ASEAN sẽ được phép làm việc ở các nước khác trong khu vực, nhưng sẽ chỉ giới hạn việc làm trong 8 khu vực như kỹ thuật, kế toán và du lịch. Điều này chỉ chiếm 1,5% tổng việc làm trong khu vực, và nước chủ nhà vẫn còn thể dựng lên những rào cản quy định để hạn chế dòng chảy tài năng.

Thương mại trong khu vực vẫn ở khoảng 24% tổng thương mại toàn cầu của ASEAN trong thập kỷ qua, thấp hơn nhiều so với 60% ở Châu Âu.

Plummer cho biết tiến bộ vẫn còn chập trong việc tự do hóa dịch vụ. Dòng chảy đầu tư xuyên biên giới cũng bị hạn chế bởi những danh sách loại trừ dài và mũ sở hữu nước ngoài. Việc mua bán chính phủ và cắt giảm độc quyền của các doanh nghiệp nhà nước vẫn còn rất nhạy cảm và không được động đến - giáo sư Plummer nói.

Mặc dù các nền kinh tế nghèo hơn như Campuchia, Lào và Myanmar, Việt Nam đến năm 2018 mới giảm thuế, song ông cho rằng việc hội nhập sẽ củng cố hơn nữa sự bình đẳng thu nhập trong khu vực.