Thưa ông, hiện chưa có luật nào quy định về vấn đề chuyển giới, như vậy việc chuyển đổi giới tính đến thời điểm này là chưa được phép?

- Chính xác

Như vậy hiện không cho cũng không cấm việc chuyển đổi giới tính. Độc giả hiểu như vậy có đúng không?

- Bộ luật Dân sự là luật nền của tất cả những luật liên quan đến quan hệ dân sự kinh tế, thương mại, gia đình nói chung. Lần này, Quốc hội biểu quyết thông qua là bước tiến vô cùng quan trọng. Nhưng Bộ luật dân sự không thể đi giải quyết những vẫn đề cụ thể như điều kiện, cách thức chuyển giới, ai có quyền được chuyển giới, kỹ thuật chuyển giới, chăm sóc sức khoẻ người chuyển giới... Đó là cả vấn đề lớn, là đối tượng điều chỉnh của luật riêng.

Khi Bộ luật dân sự đã quy định như vậy rồi thì chắc chắn nhiệm kỳ Quốc hội tới phải có luật quy định về vấn đề này. Đây là bước mở ra để đạo luật riêng về vấn đề chuyển giới sẽ được xây dựng, ban hành. Khi nào luật đó có hiệu lực thì việc chuyển giới mới được thực hiện.

Nhưng đây là bước tiến quan trọng vì thay đổi tư duy công nhận quyền của một nhóm người không lớn trong xã hội. Đó là tinh thần của Hiến pháp 2013, tôn trọng quyền con người, cái gì của con người cũng gần gũi với mình, dù người ta là thiểu số.

Vậy, cần phải ra một đạo luật riêng hay ghép vào luật hôn nhân gia đình?

- Phải có một luật riêng vì đây là những quy định, điều kiện rất sâu về chuyên môn, kỹ thuật, y học... để bảo đảm người được chuyển giới phải thành công. Luật cũng sẽ có quy định hạn chế, quy định cấm để làm sao xã hội không loạn, nhất là thanh niên, thiếu niên chưa nhận thức đầy đủ về hệ luỵ của vấn đề này mà nhiều khi theo đà, theo phong trào làm thì rất nguy hiểm. 

Xin nói thêm ở châu Á cũng rất ít nước thừa nhận quyền này. Bộ luật Dân sự Việt Nam thừa nhận tôi cho là điều hết sức tiến bộ trong khu vực châu Á.

Tức là việc cho phép chuyển đổi giới tính vẫn phải chờ một đạo luật mới thì mới được thực hiện? Vậy thời gian chờ đến bao giờ thưa ông?

- Chính xác. Điều này phụ thuộc vào chương trình xây dựng pháp luật của nhiệm kỳ Quốc hội khoá XIV. Tháng 7.2016 tới, Quốc hội khoá mới họp sẽ bàn về chương trình xây dựng pháp luật. Chắc chắn nếu bộ chuyên ngành không đề xuất, Bộ Tư pháp cũng sẽ đề xuất. Bao giờ xây dựng được thì chưa thể trả lời ngay. Tin rằng nhiệm kỳ Quốc hội khoá XIV sẽ phải làm, nếu không sẽ là quyền treo.

Việc ban hành luật có phụ thuộc vào trình độ y tế của Việt Nam?

- Tất nhiên vì còn nhiều thứ đi theo. Y học Việt Nam nhìn chung không thua kém gì với thế giới. Người ta phải nghiên cứu kỹ kinh nghiệm các nước để chuyển giới an toàn, thành công, bảo đảm sức khoẻ con người.

Xin trân trọng cảm ơn bộ trưởng!

Bộ Luật dân sự (sửa đổi): Điều 37. Chuyển đổi giới tính
Việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật. Cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có các quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan.

Clip Ngày làm việc Quốc hội sáng 25.11: