Câu chuyện ở phố đi bộ Nguyễn Huệ có thể là chiêu PR nào đó nhưng nó cũng nói lên nỗi niềm của những người trẻ đầy năng động về giấc mơ khởi nghiệp ở miền đất hứa đầy nội lực là TP.HCM. Còn câu chuyện chủ quán cà phê Xin Chào là vùng tối của câu chuyện khởi nghiệp, như lời Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nói “dưới thảm đỏ là đinh”. Những “cây đinh” với động cơ đen tối, đê hèn, bắt tội những người làm ăn buôn bán rồi sẽ được làm rõ nay mai.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nói: “Quốc gia khởi nghiệp gì mà ông bán cà phê bị phạt tới 17 triệu đồng vì chậm đăng ký kinh doanh rồi đưa ra quyết định truy tố. Những việc này không thể chịu được, lấy đâu tinh thần để người dân, doanh nghiệp phát triển được”.

Hành động “đuổi cùng diệt tận” có dây có nhợ hết sức bài bản của đại tá Nguyễn Văn Quý - Trưởng công an huyện Bình Chánh - đối với ông Nguyễn Văn Tấn - một người làm ăn bình thường như hàng triệu công dân lương thiện khác đã làm dấy lên cơn phẫn nộ cực điểm của công chúng và công luận, xô ngã những cái bẫy “tố tụng” hết sức thô sơ và thô bạo của Công an và Viện kiểm sát Bình Chánh. Thậm chí, khi Bí thư Thành ủy Đinh La Thăng yêu cầu làm rõ, thì Bình Chánh vẫn nói mình làm đúng.

Kinh doanh, làm ăn buôn bán, nhất là khởi nghiệp của người dân, hết sức khó khăn và người đứng đầu Chính phủ đã có những cam kết mạnh mẽ để ủng hộ, thế nhưng Bình Chánh đã mặc kệ, làm ngược lại hoàn toàn.

Nhiều doanh nghiệp khó khăn, kiệt sức đã giải thể. Làn sóng giải thể hiện rõ qua từng năm. Hơn 70.000 doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động trong năm 2015, riêng quý I/2016 là 22.000 doanh nghiệp giải thể.

Chúng ta không biết có bao nhiêu doanh nghiệp chết vì thương trường, bao nhiêu doanh nghiệp chết vì các rào cản pháp lý, chi phí vô lý và cả sự thiếu an toàn do cán bộ nhũng nhiễu hoặc cố tình hình sự hóa vì động cơ riêng như vụ cà phê Xin Chào ở Bình Chánh.

Ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch Phòng Thương mại và công nghiệp VN - cho rằng, hiện nay, môi trường kinh doanh của chúng ta không phải chỉ nhiều trở ngại, không phải chỉ chưa thực sự thuận lợi mà kém an toàn.

Trong cuộc họp báo mới đây, ông Lê Mạnh Hà - Phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ - nêu: “Nếu ông Nguyễn Văn Tấn cà phê Xin Chào thua, tất cả chúng ta đều có thể bị bắt tội!”.

Quá đúng, cho dù người bình thường cũng biết ông Nguyễn Văn Tấn bị truy tố hình sự là oan sai, nhưng các cơ quan chức năng vẫn đẩy nó về cái bẫy tố tụng, theo kiểu ông Nguyễn Văn Tấn có vi phạm nhưng không cần thiết truy tố, theo kiểu “ban ơn”.

TP.HCM đã có một đêm không ngủ khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc “giữa đêm truyền hịch”: Dừng ngay vụ hình sự hóa quán cà phê - phở Xin Chào. Với kinh nghiệm nhiều năm làm Phó Thủ tướng phụ trách nhiều lĩnh vực, trong đó có nội chính, ông Nguyễn Xuân Phúc biết mình phải làm gì để “tháo ngòi nổ”. Cùng lúc, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Tối cao Lê Minh Trí đã bay vào TP.HCM tuyên bố: “Nguyễn Văn Tấn không phạm tội” và yêu cầu đình chỉ người ký quyết định truy tố. Trung tướng Lê Đông Phong - Giám đốc Công an TP.HCM - cũng nói rằng, sẽ làm rõ sai phạm và xử lý những cán bộ bên công an có liên quan.

Nhắc đến việc Thủ tướng chỉ đạo dừng hình sự hóa vụ quán cà phê Xin chào, ông Vũ Tiến Lộc cho rằng, ý kiến của Thủ tướng đã phát đi một thông điệp quan trọng. Đó là, Chính phủ bảo vệ doanh nghiệp, nhà nước bảo vệ doanh nghiệp, bảo đảm tính an toàn của môi trường kinh doanh.

Nhưng cuộc đấu tranh này xem ra không đơn giản như chúng ta đã thấy, đòi hỏi mọi người ủng hộ Thủ tướng, ủng hộ Bí thư Thành ủy Đinh La Thăng để đi tới cùng sự việc, không còn là một vụ án bị đình chỉ mà là môi trường kinh doanh an toàn, môi trường sống an bình cho tất cả.

Để lấy lại tinh thần khởi nghiệp cho người dân, Chính phủ và TP.HCM phải làm rõ những “cây đinh” dưới thảm đỏ trong vụ việc cụ thể này và tháo gỡ nhiều vấn đề khác trong kinh doanh, làm ăn, buôn bán của người dân.