Nếu bây giờ hỏi một bạn sinh viên có biết dùng internet không, có biết nói một ngoại ngữ nào không… có khi bạn bị người ta nhìn như một… sinh vật lạ. Cũng tương tự như vậy, cứ hỏi một bạn sinh viên có biết cách mưu sinh thoát hiểm, có biết hoạt động tập thể, có biết tự xoay xở khi tách ra khỏi môi trường quen thuộc… bạn cũng sẽ bị người ta nhìn như một… sinh vật lạ. 

Người viết bài này từng có một thời gian làm quản lý tại một khu du lịch sinh thái dưới chân núi Hải Vân (Đà Nẵng) và chứng kiến cảnh những người trẻ tuổi khó khăn thế nào khi rời xa môi trường tiện nghi quen thuộc để đến với thiên nhiên.

Ở Việt Nam người ta có thể thấy một cô gái trẻ mặc áo đầm tha thướt, mang đôi giày cao gót leo núi, lội suối. Hoặc, một đoàn sinh viên tổ chức cắm trại nhưng thậm chí không biết cách nhóm lên đống lửa trại, đêm đến phải yêu cầu thuê dàn âm thanh giúp vui vì không ai trong số đó biết chơi nhạc cụ, đến khi rời đi để lại nguyên một bãi cắm trại đầy rác. Hoặc, một gia đình trẻ đưa con cái đi dã ngoại giữa thiên nhiên nhưng nhất định yêu cầu có phòng lạnh để nghỉ trưa.

Từ những câu chuyện rất nhỏ như vậy, phóng chiếu về việc một nhóm sinh viên gặp sự cố trên núi Bà Đen (Tây Ninh) cách đây mấy hôm có thể nhìn thấy một mẫu số chung: Nhiều người trẻ của chúng ta đang thiếu những kỹ năng sống cần thiết bên cạnh các kiến thức học đường.

Kỹ năng sống nghe to tát nhưng thật ra đó chỉ là những kiến thức sơ đẳng trong cuộc sống mà mỗi người trẻ nên được trang bị cho mình ngoài các kiến thức chỉ dành cho những kỳ thi. Đó là khả năng tự xoay xở một mình, khả năng làm việc nhóm, cách định vị - sơ cứu – vượt thoát cơ bản nhất khi rơi vào tình huống nguy hiểm và cả khả năng trấn tĩnh, liên lạc, giao tiếp khi cần thiết.

Một câu chuyện lan truyền trên mạng mấy ngày nay sau khi có thông tin về sự cố của các sinh viên đó là một cô bé 7 tuổi gặp tai nạn máy bay với gia đình nhưng biết cách đi tìm sự giúp đỡ, nhờ đó đã sống sót.

Thạc sĩ Trần Tuấn Huy, Giám đốc Trung tâm đào tạo Kỹ năng sống – Giá trị sống YMCA, một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực này gần 20 năm, nhận xét rằng đa số các bạn trẻ đang trong độ tuổi hoạt động của chúng ta lại chính là đối tượng thiếu hụt kỹ năng sống nhất.

“Kỹ năng sống cần thiết không chỉ trong những lúc khẩn cấp, lúc đó có thể một vài kiến thức cơ bản cũng giúp bạn vượt thoát, mà còn cần thiết trong đời thường giúp chúng ta đối diện với những vấn đề thường nhật. Kinh nghiệm đào tạo kỹ năng sống của tôi cho thấy các bạn trẻ của chúng ta thường rơi vào tình huống nguy hiểm hay khủng hoảng trong cuộc sống, dù đôi khi đó chỉ là những vấn đề rất nhỏ, đều xuất phát từ việc thiếu hụt kỹ năng sống”.

Không ngạc nhiên khi những buổi sáng Chủ nhật ở các công viên trung tâm có rất đông gia đình đưa con đến để tham gia sinh hoạt Hướng đạo. Hướng đạo là một phong trào giáo dục con người thông qua các trò chơi được lồng ghép rất nhiều kỹ năng sống, thành lập từ năm 1907 và dành cho nhiều lứa tuổi. Đây là cách nhiều người lựa chọn để bổ sung các kỹ năng sinh hoạt cho con trẻ.

Trở lại câu chuyện sự cố của nhóm sinh viên, họ đang ở độ tuổi sung sức để khám phá, để tìm kiếm những trải nghiệm trong cuộc đời. Họ lên lịch chinh phục đỉnh núi Bà Đen, đó là mục tiêu và đích đến tuyệt vời. Nhưng tiếc thay, họ mới đạt được 90% của hành trình lên đỉnh thì gặp sự cố.

Sự cố đó lại không phải trầm trọng, mà đến từ chính bản thân các bạn, từ việc không chuẩn bị chu đáo cho một chuyến đi, dụng cụ cơ bản nhất cho leo núi cũng còn thiếu...., đến khi gặp trục trặc giữa đường đã không thể "Bình tĩnh" xử lý, tinh thần nhóm bị tan rã khiến mạnh ai người ấy làm. 

Và kết cục của tất cả những thứ gọi chung là thiếu kỹ năng sống đó đã khiến cho hàng trăm con người phải lo lắng, phải huy động để cứu hộ các bạn. 

Câu chuyện thiếu hụt kỹ năng sống không mới, thậm chí đã được đay đi đay lại đến mức được cho là nhàm tai với các bạn trẻ. 

Song cái gì cần phải học để có thể sống và trải nghiệm an toàn trong cuộc đời bên cạnh những tri thức chuyên môn thì không bao giờ là điều cũ, đặc biệt là thi thoảng cộng đồng lại chứng kiến những câu chuyện "sự cố" , "đi lạc" lẽ ra không đáng có của những người được cho là trưởng thành.

May mắn là nhóm sinh viên đều đã an toàn. Nhưng có nhiều người nói, may mắn không lặp lại nhiều lần. 

Mạng sống của chúng ta là quý giá, và để bảo toàn nó, trước khi nắm tay nhau “khởi hành”, các bạn trẻ, những người còn “ngơ ngác” giữa cuộc sống hãy tự bổ sung cho mình những kỹ năng sống tối thiểu, để không phải nói lời Xin lối và ân hận sau một hành trình.