Ngày 24.4, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Đinh La Thăng giải trình trước Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội về “Vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông vận tải đường bộ - thực trạng và giải pháp”. Trước nhiều ý kiến đòi hỏi xem xét trách nhiệm, Bộ trưởng đã xin lỗi nhân dân về việc để chậm tiến độ hầu hết các công trình giao thông... Bộ trưởng cũng nhấn mạnh tới đề nghị tăng mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực giao thông vận tải lên 200 triệu đồng.    

Ủng hộ xử phạt  “mạnh tay”

Tại phiên giải trình, Bộ trưởng Thăng cho biết, năm 2011 và hai tháng đầu năm 2012, cả nước xảy ra 49.518 vụ tai nạn giao thông và va chạm giao thông đường bộ (GTĐB), làm chết 12.399 người, bị thương 54.192 người. So với năm 2010, Bộ trưởng Đinh La Thăng đánh giá TNGT đã giảm về cả 3 tiêu chí: Số vụ, số người chết, số người bị thương. Tuy vậy, Bộ trưởng cũng khẳng định vi phạm hành chính về giao thông đường bộ là một trong những bức xúc nhiều năm qua. Đặc biệt, vi phạm pháp luật GTĐB là nguyên nhân chính gây hậu quả chiếm 96% số người chết.

Bộ trưởng Đinh La Thăng nhấn mạnh đến giải pháp: Cần nâng mức xử phạt của thanh tra viên và công an lên 2 triệu đồng; tịch thu và sung công phương tiện với các hành vi nguy hiểm như đua xe trái phép, không phân biệt chủ sở hữu. Đồng thời, Bộ trưởng Thăng cũng đưa ra những kiến nghị mang tính răn đe: Quy định tạm giữ phương tiện đối với người chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện; bổ sung quy định hình thức xử phạt bổ sung là tạm giữ phương tiện; quy định chủ xe ôtô phải mở và duy trì tài khoản tại ngân hàng, coi đây là điều kiện bắt buộc để tham gia giao thông, thực hiện hình thức xử phạt thông qua tài khoản.

ĐB Nguyễn Văn Tiên lo lắng người điều khiển phương tiện uống rượu, bia khi tham gia giao thông và đề nghị trong trường hợp nguy hiểm thì phải tạm giữ hành chính đối với người lái xe? Bộ trưởng Đinh La Thăng cho biết: “Ngành giao thông đã đề xuất quy định tạm giữ đối với người uống rượu lái ôtô và vi phạm nồng độ cồn với xe máy, chúng tôi đã tham khảo kinh nghiệm các nước trên thế giới. Chúng tôi đã tập hợp và đề xuất biện pháp tạm giữ áp dụng với hành vi nguy hiểm cho cộng đồng”.

ĐB Dương Trung Quốc phân tích: Đối với xe ôtô quá tải, quá khổ cần nhìn thấy tính chất nguy hiểm ở hai góc độ. Quá tải hành khách, gây tai nạn sẽ rất nghiêm trọng; quá tải hàng hóa thì làm hư hỏng, tàn phá đường sá, gây mất an toàn giao thông... Bởi vậy ĐB Dương Trung Quốc đề nghị phải có quy định chủ xe phải đền bù tổn thất do vi phạm gây ra. Đồng thời tùy theo mức độ mà phải tịch thu phương tiện. Bộ trưởng Đinh La Thăng tiếp thu ý kiến của ĐB Dương Trung Quốc về tịch thu xe để báo cáo cơ quan có thẩm quyền đưa ra quy định về vấn này.

Vi phạm giao thông có thể bị phạt tiền đến 200 triệu đồng? Ảnh: Giang Huy

Bộ trưởng Đinh La Thăng xin nhận lỗi...

Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính Ngân sách Phùng Quốc Hiển lo ngại con số khổng lồ vi phạm hành chính trong lĩnh vực GTVT năm 2011 (với 8,3 triệu vụ) và số người chết do TNGT và yêu cầu bộ trưởng Đinh La Thăng giải trình về trách nhiệm quản lý của bộ về việc này, có gì bộ làm chưa hết trách nhiệm để trình trạng TNGT diễn ra như hiện nay? Bộ trưởng GTVT khẳng định đã thực hiện hết trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực với hệ thống giải pháp đồng bộ, cả về lâu dài lẫn giải pháp cấp bách.

Ông Hiển gặng hỏi tiếp: Về giải pháp tăng quyền xử phạt, tăng tiền phạt, tăng phí, tăng mức đầu tư nhưng lại nói ít về vấn đề tăng cường trách nhiệm, ý thức của người thực hiện công vụ? Bộ trưởng Đinh La Thăng công nhận thực trạng như ông Hiển đề cập và khẳng định đang có đề án để nâng cao trách nhiệm đội ngũ cán bộ, từ lực lượng quản lý đến người thực hiện là thanh tra giao thông. Tuy nhiên, Bộ trưởng Thăng cũng lập luận lại: Không thể đổ lỗi người thực thi công vụ là nguyên nhân dẫn đến tai nạn.

Nhiều ĐB khác đặt vấn đề tiến độ công trình giao thông chậm cũng như chất lượng công trình giao thông không đảm bảo, gây hệ lụy về TNGT? Bộ trưởng Thăng thẳng thắn thừa nhận: Có tới gần 100% công trình giao thông chậm tiến độ; chất lượng công trình không đảm bảo chất lượng gây bức xúc trong nhân dân. Bộ trưởng khẳng định, 2012 là năm an toàn giao thông, bộ sẽ sửa đổi quy trình kiểm soát chất lượng; xây dựng quy chế xác định trách nhiệm người đứng đầu trong việc chậm tiến độ.

Nhận thức được những tồn tại đó, Bộ trưởng nói lời xin lỗi: “Tôi cũng xin thay mặt lãnh đạo Bộ GTVT, ngành GTVT xin nhận lỗi trước nhân dân là còn để tình trạng tiến độ công trình chậm, chất lượng công trình chưa đảm bảo theo yêu cầu. Chúng tôi đang từng bước khắc phục việc này để làm sao sử dụng đồng tiền ngân sách nhà nước, sử dụng đồng tiền của người dân đóng góp phải đảm bảo chất lượng công trình. Đồng tiền phải đi vào đúng công trình, đảm bảo đúng tiến độ và chất lượng...”.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch Hiệp hội vận tải ôtô Việt Nam: Đánh giá người dân thiếu hiểu biết pháp luật là không đúng

Bộ trưởng nói nhiều đến công tác tuyên truyền người dân, tôi thấy rất cần thiết, nhưng đánh giá người dân thiếu hiểu biết pháp luật là không đúng. Cả người trả lời chất vấn và người chất vấn đều chưa nói thẳng ra nguyên nhân. Theo tôi, đó là các cơ quan hành pháp xử phạt không nghiêm. Mọi người đều đề nghị nâng mức xử phạt, nhưng nâng không quan trọng bằng việc xử nghiêm. Người thực thi pháp luật không nghiêm dẫn đến người dân nhờn luật.

Chúng tôi cũng không tán thành việc chở quá tải và đề nghị xử lý nghiêm. Cần phải tìm nguyên nhân, có nguyên nhân việc chia chác quá lớn nên anh em phải “lấy tiền đường rải đường”. Cần phải giảm những loại phí “ngoài biên lai” trên đường, để giúp các DN hoạt động đúng quy định mà vẫn đảm bảo lợi nhuận kinh doanh. 

TS Khuất Việt Hùng - Trường ĐH GTVT: Nếu bộ trưởng đề xuất quy định trách nhiệm của người thi hành công vụ sẽ thuyết phục hơn

Về đề xuất tăng xử phạt của bộ, tôi thấy không vấn đề gì. Nhưng khi bộ đề xuất, Quốc hội đặt ngược lại vấn đề, những người quản lý nhà nước phải có chế tài như thế nào. Hiện trách nhiệm của các bên quản lý trong lĩnh vực GTVT chưa rõ ràng. Về vấn đề thu phí, nguyên tắc chúng ta phải xem xét việc đề xuất là đúng hay sai để người tham gia giao thông đóng phí đảm bảo công bằng. Nhưng phiên giải trình không nói đến việc đề xuất phí là đúng hay sai, mà chỉ nói về việc nhiều phí quá, trong khi tình hình kinh tế đang gặp khó khăn.

Tôi cho rằng bộ trưởng giải trình về phí bảo trì đường bộ là phù hợp, còn không đả động đến phí hạn chế phương tiện nên chưa thể nhận xét về việc này. Nếu Bộ trưởng Bộ GTVT đề xuất tăng mức xử phạt, cũng đề xuất luôn quy định trách nhiệm cũng như xử phạt những người thi hành công vụ thế nào sẽ thuyết phục hơn.    Vinh Hải ghi 

Có cách nào ít tiền mà hiệu quả không?

• Theo quy định, tiền thu phạt vi phạm hành chính được để lại 100% sử dụng cho công tác đảm bảo TTATGT, chống ùn tắc giao thông, tỉ lệ được phân bổ: 70% cho lực lượng công an tham gia giữ gìn TTATGT; 10% cho lực lượng thanh tra GTVT địa phương; 10% cho ban ATGT tỉnh thành phố thuộc T.Ư; 10% cho các lực lượng khác... ở quận, huyện, thành phố, thị xã, xã, phường. ĐB Nguyễn Bá Thuyền có ý kiến là cảnh sát đi làm đã được hưởng lương, nếu để lại tiền phạt để cải thiện đời sống thì người thi hành sẽ phạt nhiều hơn, dẫn đến lạm thu?

Bà Nguyễn Thị Minh - Thứ trưởng Bộ Tài chính - giải trình: Nếu không phạt thì vi phạm sẽ nhiều hơn. Tiền phạt để đầu tư cho cọc tiêu biển báo, bồi dưỡng cho người đi thực hiện. Cảnh sát giao thông đã có lương, song họ làm ngoài giờ, làm đêm nên cần có bồi dưỡng. Mức 100.000 đồng bồi dưỡng không lớn, nếu không bồi dưỡng thì tiêu cực có thể xảy ra. Không thể nói là lạm thu được, bây giờ từng loại vi phạm đã rõ ràng, cảnh sát không dễ làm sai.

• ĐB Trần Ngọc Vinh:  Trong khi đời sống nhân dân gặp khó khăn thì bộ lại đề xuất thu phí lưu hành phương tiện, phí bảo trì... sẽ khó nhận được sự
đồng thuận?

• Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Minh: Quỹ Bảo trì đường bộ là biện pháp nhiều nước trên thế giới đã áp dụng, với mục tiêu phục vụ tốt hơn hạ tầng giao thông, làm cho giao thông an toàn hơn. Nhưng trong giai đoạn này đang có nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội, cần cân nhắc thận trọng về thời điểm triển khai và mức thu phí, làm sao để người dân chấp nhận.

• ĐB Nguyễn Bá Thuyền: Cứ nói đến dân là thu tiền. Đây đúng là biện pháp dễ nhất, nhưng trong tình trạng tham nhũng, lãng phí đáng lo ngại như hiện nay, làm sao dân thấy thuyết phục”.

• ĐB Nguyễn Văn Tiên - Phó Chủ nhiệm UB các Vấn đề xã hội của QH: Thế này thì làm khó cho đất nước quá, đã nghèo mà ngành nào cũng đòi tiền... Có cách nào ít tiền mà hiệu quả không?

Đ.L.T lược thuật