Dân xót vì lim trăm năm bị hạ

Theo phản ánh của một số hộ dân các xã Hà Tân, Hà Lĩnh (huyện Hà Trung), bắt đầu từ ngày 10.3, Trung tâm Nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ lâm nghiệp (thuộc Sở NNPTNT Thanh Hoá – trung tâm) cho máy móc vào chặt hạ cây lim xanh.

Ông Nguyễn Văn Tuệ (thôn 14, xã Hà Lĩnh) cho hay: “Nhà tôi cách rừng sến không xa, mấy ngày nay tôi thấy người của trung tâm vào chặt cây lim xanh rồi đưa ra khỏi rừng bằng xe chuyên dụng”.

Thực tế, tại tiểu khu 464 thuộc địa bàn thôn Tam Quy, xã Hà Lĩnh có 25 cây lim xanh đã bị chặt hạ, đưa về trung tâm. Những cây lim bị chặt có đường kính từ 22 – 54 cm. Không phải tất cả lim trong tiểu khu này bị chặt. Chỉ những cây có bóng phủ trùm, chèn ép cây sến mật mới bị chặt.

Trước khi thực hiện việc tỉa thưa lim xanh phục vụ đề tài khoa học trên, trung tâm đã tiến hành nhiều biện pháp tuyên truyền nhưng không ít người dân chưa hiểu.

Ông Nguyễn Văn Sơn bên cây sến chết vì bị lim chèn ép. 

Khi thấy lim xanh hàng trăm năm tuổi bị đốn hạ, đưa ra khỏi rừng họ rất xót xa. “Từ bé, chúng tôi đã thấy cây lim xanh sống cùng cây sến trong rừng, mấy chục năm qua nó cũng chẳng cao lớn hơn được bao. Cây lim rất quen thuộc, gần gũi với người dân chúng tôi, thấy bị chặt chúng tôi xót quá” – ông Tuệ nói. 

Ông Tuệ cũng như nhiều người không biết gì về đề tài khoa học nói trên. Một số người biết về đề tài khoa học thì băn khoăn, cây lim cũng quý như sến, có nên vì cây sến mà chặt đi cây lim hàng trăm năm tuổi hay không?

Hoạt động phục vụ nghiên cứu khoa học

Ông Nguyễn Văn Sơn – Giám đốc Trung tâm - cho hay, hiện nay trong khu bảo tồn đang có một thực trạng diễn thế giữa lim và sến, đó là cây lim đang chèn ép, cạnh tranh không gian dinh dưỡng với cây sến. Chiều cao của lim khoảng 13 m, của sến là 9 m, sến ở tầng thấp và hoàn toàn chịu tán của lim, trong khi đặc tính sinh thái của cây sến trưởng thành là ưa sáng, không chịu bóng, dẫn đến nguy cơ rừng sến bị thay thế bởi rừng lim. 

Thực địa tại ô không bị tác động, nhiều cây sến bị chèn ép bởi cây lim nên còi cọc, nghiêng đổ theo chiều ánh sáng.

Việc tỉa thưa lim là hoạt động nhằm nghiên cứu thử nghiệm một số mô hình điều khiển diễn thế lim – sến theo hướng bảo tồn loài sến. Theo đó, diện tích thử nghiệm là 4,5ha gồm 3 ô thử nghiệm ở 3 vị trí khác nhau, mỗi ô có diện tích 1,5ha; trong đó tỉa thưa lim ở 2 ô thí nghiệm với cường độ 25% và 50% tổng số cây lim trong ô, ô còn lại không tác động để làm đối chứng. 

Số lượng lim tỉa thưa theo đề án là 100 cây. “Tuy nhiên, mới tiến hành tỉa thưa được 25 cây thì có phản ứng của nhân dân nên tạm dừng để tuyên truyền cho nhân dân đồng thuận” – ông Sơn nói. 

Theo ông Sơn, “việc tỉa thưa lim xanh trong rừng sến Tam Quy đã được lên phương án rất cụ thể”. Theo đó, trên cơ sở đề tài khoa học bảo tồn loài sến mật, trung tâm đã đề xuất phương án tỉa thưa cây lim xanh phục vụ nghiên cứu. 

Sến còi cọc dưới tán lim anh: 

Tất cả quy trình từ lên phương án, trình các cấp, ngành phê duyệt; tuyên truyền tới nhân dân, phương án chặt hạ, vận chuyển, bảo quản, giám sát… đều được lên chi tiết. Hàng loạt công văn, hồ sơ, quyết định đồng ý của các cấp, ngành liên quan việc tỉa thưa cây lim xanh đã được ban hành.

Việc tỉa thưa lim xanh theo quy trình chặt cành trước không ảnh hưởng nhiều đến cây sến. Toàn bộ số gỗ, củi lim được giám sát đưa về trung tâm quản lý chặt chẽ.

Ông Nguyễn Văn Sơn – GĐ Trung tâm - khẳng định: “Đây là đề án khoa học nghiêm túc, đã được phê duyệt nghiêm ngặt, đúng quy trình. Không có chuyện dựa vào dự án khoa học để chặt lim”.

Được biết, đề tài nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu giải pháp bảo tồn nguồn gene sến mật (Madhuca pasquieri) tại Tam Quy, Hà Trung, Thanh Hoá” do kỹ sư Nguyễn Văn Sơn – GĐ trung tâm làm chủ nhiệm có sự tham gia của PGS.TS Võ Đại Hải – chuyên gia kỹ thuật lâm sinh thuộc Viện Khoa học lâm nghiệp; TS Phạm Minh Toại – chuyên gia kỹ thuật lầm sinh Đại học Lâm nghiệp… Tiểu đề án tỉa thưa cây lim xanh phục vụ đề tài nói trên. 
Khu bảo tồn thiên nhiên rừng Sến Tam Quy nằm trên địa phận hành chính của bốn xã gồm xã: Hà Ninh, Hà Tân, Hà Lĩnh, Hà Đông của Huyện Hà trung Tỉnh Thanh Hóa. Khu bảo tồn loại sến mật này là 1 trong 89 khu rừng đặc dụng cả nước. Đây cũng là khu bảo tồn loài sến mật duy nhất ở Việt Nam và lớn nhất Đông Nam Á. Cây sến là mật thuộc nhóm cây quý hiếm được ghi trong sách đỏ Việt Nam. Rừng sến Tam Quy đã tồn tại hàng trăm năm nay.