Sáng 28.9, tại TP.Tam Kỳ, Hội đồng Nghiệm thu nhà nước các công trình xây dựng (HĐNTNN) và UBND tỉnh Quảng Nam tổ chức họp báo về kết quả xử lý chống thấm, đánh giá an toàn, ổn định đập, về động đất ở thủy điện (TĐ) Sông Tranh 2 (huyện Bắc Trà My). Rất nhiều sai sót từ khảo sát, thiết kế, thi công công trình này cần được tiếp tục nghiên cứu, khắc phục.

Khẳng định đập an toàn

Tham dự họp báo có đại diện Bộ Công Thương, Bộ KHCN, Viện Vật lý địa cầu, Tập đoàn Điện lực VN (EVN), chính quyền 5 huyện vùng TĐ là Bắc Trà My, Nam Trà My, Tiên Phước, Phước Sơn, Hiệp Đức, và gần 100 phóng viên các cơ quan báo chí.

Chủ trì cuộc họp, GS-TSKH Nguyễn Văn Liên - Phó Chủ tịch HĐNTNN - cho biết, đến nay, công tác chống thấm đập TĐ đã hoàn thành, sau khi xử lý thấm, ở mực nước hồ 144m, tổng lưu lượng thấm còn 3.23 lít/giây, trong đó bao gồm cả lưu lượng thấm qua nền là 3.19 lít/giây, giảm 89,4% so với tổng lưu lượng thấm trước khi xử lý chống thấm.

Tuy nhiên, chất lượng thi công xây dựng các khe nhiệt của TĐ Sông Tranh 2 chưa đảm bảo, chưa  kiểm tra, nghiệm thu chặt chẽ. Thiết bị quan trắc chưa được lắp đặt đầy đủ trong quá trình thi công xây dựng. Qua đánh giá của tư vấn độc lập

AF-Colenco của Thụy Sĩ, ý kiến của các chuyên gia HĐNTNN cho thấy, hiện nay đập TĐ Sông Tranh 2 đảm bảo an toàn và ổn định theo thiết kế ở mực nước dâng bình thường 175m với động đất có gia tốc nền là 150cm/s2. Đập  chịu được các tổ hợp tải trọng bất lợi hơn như động đất có gia tốc nền là 220cm/s2 và điều kiện đẩy nổi bất lợi nhất khi giả định tất cả các hố khoan tiêu nước nền đập đều bị tắc và nền đập bị nứt.
Đoàn công tác của Ban chỉ đạo PCLB T.Ư thị sát tại
thuỷ điện Sông Tranh 2. Ảnh: T.T.T

HĐNTNN cho biết, theo kết quả khảo sát đánh giá của Viện Vật lý địa cầu, các trận động đất xảy ra trong thời gian gần đây ở khu vực Bắc Trà My là động đất kích thích “liên quan” đến việc tích nước hồ chứa TĐST2. Các vùng chấn động cực đại của các trận động đất lớn nhất đều không vượt quá cấp 6 và kéo dài theo phương tây bắc - đông bắc, bao gồm cả khu vực đập thủy điện.

Dự báo trong thời gian tới, động đất kích thích vẫn tiếp tục xảy ra, thậm chí có thể mạnh hơn, nhưng “khó có thể vượt quá” giá trị động đất cực đại đã đánh giá là M=5,5 độ richter. HĐNTNN cũng thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải, chưa cho tích nước hồ chứa mà tiếp tục nghiên cứu, đánh giá một cách nghiêm túc tác động của lũ, động đất đến công trình.

Quá nhiều sai sót cần khắc phục

Theo ông Nguyễn Tài Sơn - TGĐ Cty CP TVXD Điện 1, đơn vị tư vấn, thiết kế công trình cũng như báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) TĐST 2: “Về trách nhiệm của bên thi công và giám sát khi để xảy ra sự cố thấm nước, sau này khi đánh giá tổng thể công trình sẽ có đánh giá trách nhiệm của các đơn vị liên quan”.

Về báo cáo ĐTM “ăn cắp” kết quả nghiên cứu của tác giả Lê Trần Chấn, ông Sơn cho rằng: “Thời điểm năm 2005, nước ta chưa có nhiều kinh nghiệm về động đất kích thích, nên báo cáo có sử dụng kết quả nghiên cứu của khoa học quốc tế, trong đó có trích dẫn một chút kết quả nghiên cứu của tác giả Lê Trần Chấn”.

TS Lê Huy Minh - Viện phó Viện Vật lý địa cầu cũng - giải thích: “Tiêu chí đánh giá về động đất giống nhau để xác định độ động đất cực đại, mỗi công trình có nghiên cứu riêng, còn việc trùng nhau (5,5 độ richter) là ngẫu nhiên. Chúng tôi trích dẫn cái trích dẫn lại của các nghiên cứu quốc tế, chứ không sao chép của tác giả Lê Trần Chấn”.

Trước lo ngại về việc thiết kế đập không có cửa xả đáy, chỉ có cửa xả tràn ở cao trình 161m, bị “buộc phải tích nước” vào mùa mưa lũ, ông  Sơn khẳng định: “Việc không thiết kế cống xả đáy là do nó tiềm ẩn gây rủi ro sự cố cho công trình. Theo tính toán mới nhất, ở mức nước hồ 161m, lượng nước thẩm thấu 10 lít/s, nhỏ hơn mức cho phép, đập chịu được động đất cấp 9”.
Đoàn công tác của Ban chỉ đạo PCLB TƯ thị sát tại thủy điện
Sông Tranh 2, yêu cầu phải xây dựng phương án phòng ngừa
tình huống xấu nhất. Ảnh: T.T.TH

Liên quan đến thiệt hại của người dân do động đất và việc xây dựng phương án sơ tán dân đề phòng tình huống xấu nhất vỡ đập xảy ra, ông Trần Văn Được - Phó TGĐ EVN - nói: “EVN hỗ trợ cho người dân bị thiệt hại xảy ra, chứ không đền bù. EVN tin tưởng đập an toàn, không bao giờ xảy ra tình huống đó, nên không nghĩ đến xây dựng phương án sơ tán dân”.

Tuy nhiên, ông Hoàng Quốc Vượng - Chủ tịch HĐQT EVN - cho rằng: “Phải tính đến mọi tình huống, nên giao trách nhiệm chủ đầu tư Thủy điện Sông Tranh 2 phải phối hợp cùng địa phương xây dựng phương án PCLB có tính đến tình huống vỡ đập, để không bị động”.

GS Nguyễn Văn Liên yêu cầu các đơn vị liên quan thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải, phải hướng dẫn các đơn vị liên quan điều tra, khảo sát, đánh giá từng công trình công cộng, nhà dân ở vùng động đất để xử lý, gia cố cho an toàn, cho người dân an tâm.

Ông Lê Phước Thanh - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam - cho biết, tỉnh sẽ tuyên truyền, phổ biến rộng rãi đến người dân vùng động đất, hạ du thủy điện, đồng thời giúp người dân gia cố, sửa chữa nhà cửa để an tâm sinh sống, làm ăn.