Miệt mài đi khám

Bà Lê Thị Ngọc Bích, sinh năm 1970, ở thôn Phú Mỹ 1, xã Phước Lộc, huyện Tuy Phước. Chỉ 6 tháng, bà Bích đã 49 lần đi khám bệnh, được thanh toán hơn 5,7 triệu đồng. Tần suất lai vãng các phòng khám chữa bệnh BHYT của bà Bích còn lâu mới tiếp cận “thành tích” của nữ bệnh nhân Lê Thị Mỹ Dung (sinh 1960, ở phường Nhơn Hòa, thị xã An Nhơn). Bà Dung có 81 lần khám, được thanh toán hơn 15 triệu đồng. Suýt soát người cùng cảnh trên An Nhơn, ông Đoàn Văn Long ở TP. Quy Nhơn (70 tuổi - 80 lần khám - gần 11 triệu đồng), tạo ra sự khác biệt bằng cách đồng hành bên người bạn đời đầu gối tay ấp, bà Cao Thị Bình, trên các nẻo đường khám bệnh. Bà Bình 68 tuổi có 52 lần khám, thanh toán gần 6 triệu đồng.

Lãnh đạo BHXH tỉnh Bình Định thông tin, các trường hợp trên, sau khi phát hiện, đã được xử lý, ngăn chặn nhờ sự liên kết, phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan hữu trách. Tuy nhiên, PV Lao Động đã tiếp xúc trực tiếp vợ chồng ông Đoàn Văn Long ở khu vực 8, phường Lê Hồng Phong, TP. Quy Nhơn; hỏi thăm đại diện tổ dân phố, UBND phường thì được biết, sau ngày bị “bêu tên” bởi “danh sách đen”, hành trình rong ruổi khám chữa bệnh BHYT của ông bà vẫn diễn ra bình thường, như không có chuyện gì xảy ra.

Đấy chưa phải là tất cả. Gần đây, đợt kiểm tra diện hẹp của ngành y tế chỉ ra thêm một số danh tính khác. Bệnh nhân Nguyễn Thị Yến, thẻ BHYT đăng ký ban đầu tại Phòng khám Đa khoa Hương Sơn, trong 3 tháng (từ tháng 4 - 6.2016), đã khám ở địa chỉ này 29 lần. Bệnh nhân Huỳnh Văn Trung khám 40 lần.

“Có trường hợp, bệnh nhân trong 1 ngày thực hiện khám bệnh tại nhiều cơ sở khám, chữa bệnh trên cùng một địa bàn; mỗi lần khám mã bệnh khác nhau”, kết luận thanh tra của Sở Y tế Bình Định tại Phòng khám Đa khoa Hương Sơn (129 - 131 Nguyễn Thái Học, TP. Quy Nhơn) viết. Sở này nhắc lại tên bệnh nhân Lê Thị Mỹ Dung: Ngày 13.4.2016 bà Dung khám, chữa bệnh tại Hương Sơn và Phòng khám Đa khoa 38 Lê Lợi; ngày 26.4.2016, bà tiếp tục khám ở 38 Lê Lợi cùng một địa chỉ khác là Trung tâm Y tế TP. Quy Nhơn.

Giám đốc Sở Y tế Bình Định Lê Quang Hùng nói với P.V Lao Động: “Công cụ phát hiện, kiểm tra, ngăn chặn tình trạng lạm dụng khám, chữa bệnh BHYT không phải không có và cũng chẳng hề phức tạp. Đang tồn tại một thực tế là hạ tầng thông tin chưa được đầu tư để đáp ứng kịp nhu cầu thực tế. Trước kia, Bình Định từng tính tới việc thiết lập một hệ thống kiểm soát. Chỉ cần tấm thẻ định danh, có mã vạch cho từng người bệnh. Đến bất cứ cơ sở nào, đưa vào máy quét, hồ sơ y tế lập tức sẽ hiện lên, ai khám ở đâu, lúc nào, chẩn đoán, điều trị, cấp phát thuốc ra sao... Rất tiếc, dự định không thành do mức đầu tư tốn kém, khoảng 2 tỉ đồng. Một số địa phương, như TP. Hồ Chí Minh, ứng dụng thử rồi. Kết quả rất tốt”.

Hệ lụy thông tuyến

Ông Hùng phân tích: “Cơ chế BHYT thường thay đổi, lúc đóng, lúc mở. Trước không cho thông tuyến, sau thì cho tới cấp huyện. Người bệnh rộng đường lựa chọn, tâm lý cũng thoải mái hơn nhưng áp lực dồn lên quỹ khám, chữa bệnh là rất lớn. Một chủ thẻ đăng ký khám, chữa bệnh ban đầu ở huyện miền núi An Lão có thể thảnh thơi rong ruổi tìm vô Quy Nhơn, tới những địa chỉ mà họ tin cậy. Phòng khám nơi bệnh nhân lựa chọn tiêu xài quỹ khó tránh khỏi những lúc “nới tay” khi trách nhiệm chi trả và báo cáo, giải trình lại thuộc phần của phía An Lão”.

Dễ hiểu là BHXH Bình Định, mặc dù thông báo “chưa phát hiện tình trạng khuyến mãi thu hút bệnh nhân ở các cơ sở y tế tư nhân”, nhưng cũng đã ghi nhận: “Các cơ sở khám chữa bệnh cạnh tranh thu hút người bệnh bằng việc tăng thời gian ngày nghỉ, ngày lễ; thay đổi tinh thần thái độ phục vụ; tăng cơ sở đón tiếp bệnh nhân; triển khai thêm kỹ thuật mới. Ngoài ra, còn có yếu tố dễ dãi hơn trong việc chuyển tuyến đối với bệnh nhân đến khám, chữa bệnh thông tuyến”.

Dẫn số liệu 6 tháng đầu năm 2016, BHXH Bình Định đánh giá: Chi phí gia tăng 31,3 tỉ đồng, chiếm tỉ lệ 11,13% so với tổng chi phí khám, chữa bệnh cùng kỳ. Về phần mình, “gõ cửa” một số phòng khám, chữa bệnh BHYT ở nội thành Quy Nhơn, Sở Y tế Bình Định cũng lưu ý hiện tượng gia tăng mạnh mẽ số lượt bệnh nhân. Phòng khám Đa khoa 38 Lê Lợi có 20.436 lượt khám trong quý I/2016 và 28.956 lượt quý II/2016, tăng lần lượt 190,80% và 308,20% so với cùng kỳ 2015. Ở Phòng khám Đa khoa Thành Long, chỉ số tương ứng là 19.538 lượt và 44.747 lượt, tức tăng 110% và 361,5%!