Biến xã viên thành… “bù nhìn”

HTX Đồng Thắng có 29 xã viên, trong đó thực tế chỉ có 13 người sản xuất, chế biến đá. Xã viên Đinh Danh Hàng phản ánh: “16 chủ máng khác không làm việc gì trong HTX, nhưng đóng cổ phần nhiều hơn người làm để mua vật liệu nổ công nghiệp về bán cho xã viên với giá cao gấp đôi. Không những vậy, họ còn tìm mọi biện pháp để thu lợi bất chính, nhằm chia chác dưới nhiều hình thức (như thu tô)”. Xã viên Ngô Đình Hóa bức xúc: “Chủ nhiệm HTX Nguyễn Trọng Thục luôn luôn gây áp lực cho mọi xã viên làm bên cạnh khu vực khai thác của ông. Nói là mỏ của HTX nhưng thực chất quyền sinh, quyền sát đều nằm trong tay ông Thục”.

Mỗi lần xã viên đề nghị viết hóa đơn cho khách mua hàng thì HTX Đồng Thắng thường gây khó khăn và thu các loại thuế, phí. Song, HTX báo vẫn còn nợ nhiều khoản lên đến hàng trăm triệu đồng khiến xã viên dao động về tư tưởng, mất niềm tin. Ông Ngô Đình Hóa khẳng định: “Giá thuốc mìn nhập vào khoảng 35.000 - 36.000 đồng/kg. Nhưng khi ông Thục xuất bán cho các lò, máng thường tăng lên gấp đôi (trên 70.000 đồng/kg). Các ông ấy làm ăn chủ yếu chỉ nhòm ngó vào kho thuốc mìn. Về nguyên tắc, HTX cấp thuốc nổ cho xã viên thì thu về bằng đá sản phẩm. Nhưng, tất cả các chủ lò, máng đều phải mua với giá “cắt cổ”, nhưng giấy tờ, phiếu xuất kho, người nhận thuốc chỉ ký khống”.

Cát cứ vùng mỏ?

Làm việc với phóng viên Báo Lao Động, ông Nguyễn Trọng Thục - Chủ nhiệm HTX Đồng Thắng - cung cấp báo cáo hoạt động tài chính từ năm 2007-2012 (năm 2013-2014 chưa cung cấp được). Báo cáo đã “tố cáo” về hoạt động của HTX Đồng Thắng không có hiệu quả, ngoại trừ việc kinh doanh thuốc mìn. Cụ thể, HTX Đồng Thắng bán ra tới 98.000kg thuốc mìn, 117.450m dây cháy chậm, 309.280 kíp đốt, kíp nổ điện lên tới 36.000 chiếc, thu về hơn 8 tỉ đồng. Điều này cho thấy, một khối lượng mìn lớn đã nhồi vào lòng núi Đồng Thắng làm cho nguồn tài nguyên đá bị phí phạm nghiêm trọng, ô nhiễm môi trường, mất an toàn lao động. Trong khi tổng số tiền nộp vào ngân sách nhà nước của HTX Đồng Thắng trong suốt 6 năm trời chỉ vẻn vẹn 113,8 triệu đồng.

Từ việc làm ăn “nhập nhèm” gây mất niềm tin, nhiều thành viên muốn rút lui để tự thành lập doanh nghiệp riêng. Song điều lạ là ông Nguyễn Trọng Thục lại không muốn cho các thành viên ra “ở riêng” mà buộc các chủ lò, máng muốn tiếp tục khai thác đá thì phải tham gia vào HTX để ông Thục tự “chạy” thủ tục cấp phép chung cho toàn bộ khu vực mỏ. Ông Nguyễn Trọng Thục dọa: “Nếu có một giấy phép thì dễ điều hành hơn? Tôi khẳng định, tỉnh cho tách mỏ, tôi từ chức luôn. Khu vực mỏ này là của tôi, bây giờ phải để tự chúng tôi xử lý với nhau. Không thể lấy cái lý là hồ sơ tỉnh cấp cho doanh nghiệp nào thì doanh nghiệp đó được quyền khai thác. Nếu tách các chủ thể mỏ thì sẽ xảy ra tình trạng mất an ninh trật tự”.

Trước sự việc trên, ngày 19.11.2014, Sở TNMT chủ trì tổ chức cuộc đối thoại với HTX Đồng Thắng. Tại cuộc họp này, nhiều hội viên bức xúc phản ánh gay gắt những mặt hạn chế, tồn tại của HTX Đồng Thắng, nhưng nội dung biên bản lại không ghi đúng bản chất sự việc. Ông Lê Khắc Thanh - Bí thư Đảng ủy xã Đồng Thắng - khẳng định: “Trong HTX Đồng Thắng, mạnh anh nào, anh ấy làm. Quá trình hoạt động, HTX Đồng Thắng không thu gom hàng của xã viên, cũng không đấu mối được với đối tác về mua hàng cho các chủ mỏ. HTX Đồng Thắng thực tế chỉ tồn tại trên danh nghĩa”.