- Trước tiên phải khẳng định chủ trương của Chính phủ về việc tăng cường kiểm tra tải trọng xe để giảm dần và tiến tới chấm dứt tình trạng xe chở hàng quá tải là hoàn toàn đúng đắn, nhằm bảo vệ lợi ích chung của toàn xã hội. Tuy nhiên, lâu nay, việc kiểm tra tải trọng xe chưa thực hiện đồng bộ, liên tục và lâu dài trên phạm vi cả nước.

Thực tế, qua nhiều đợt kiểm tra trước đây cho thấy, các cơ quan chức năng chỉ ra quân rầm rộ trong một thời gian nhất định, nhiều lúc mang tính đối phó để có số liệu báo cáo lãnh đạo địa phương, rồi sau đó lại buông lỏng kiểm tra, dẫn dến xe quá tải hoạt động rầm rộ trở lại.

Từ đó, dẫn đến tâm lý “lờn luật”, đối phó trong giới lái xe và DN vận tải. Đáng nói, với phương thức kiểm tra tải trọng xe như hiện nay chỉ mới giải quyết phần ngọn, chưa thực sự đi vào giải quyết từ căn nguyên gốc rễ của vấn đề xe chở hàng quá tải, nên sẽ khó chấm dứt được nạn xe chở hàng quá tải hiện nay.

Vì sao ông lại cho rằng, giải pháp hiện nay chỉ mới giải quyết phần ngọn?

- Việc kiểm tra tải trọng và xử lý xe vi phạm chở quá tải hiện nay chủ yếu diễn ra trên đường, đối tượng bị kiểm tra xử phạt chưa đầy đủ, do vậy hiệu quả chưa cao. Phải khẳng định rằng, khi nào còn phương thức kiểm tra tải trọng xe trên đường thì khi đó khó chấm dứt tình trạng chung chi, tiêu cực trên đường, điển hình như vụ CSGT bảo kê cho xe chở gỗ quá tải tại Quảng Trị mà Báo Lao Động phản ánh mới đây.

Mặt khác, để cho xe quá tải đã lưu thông ra đường thì cầu, đường đã bị ảnh hưởng, rồi nguy cơ gây tai nạn rất cao, và cũng khó áp dụng chế tài hạ tải dọc đường (vì dễ gây ách tắc giao thông, thiếu phương tiện, lực lượng xếp dỡ hàng hóa, bến bãi…).

Ngược lại, nếu việc kiểm tra, xử lý ngay tại gốc - nơi có các điểm xuất phát hàng hóa lớn (cảng, KCN- KCX, kho bãi, xí nghiệp...), thì khả năng giám sát lẫn nhau giữa các đối tượng bị kiểm tra, giữa người bị kiểm tra với lực lượng kiểm tra, giúp giảm nạn tiêu cực trên đường như cách làm từ trước đến nay.

Hơn nữa, kiểm tra trong các cảng, KCN cũng dễ dàng yêu cầu người vi phạm hạ tải đối với phần chở quá tải. Như vậy mới bảo đảm an toàn cho kết cấu hạ tầng và giao thông đường bộ.

Hiện các cảng, KCN-KCX không dễ gì hợp tác để lực lượng chức năng vào bên trong kiểm tra tải trọng xe, điều này thực tế từng xảy ra ở các cảng TPHCM?

- Để vào kiểm tra, giải quyết ngay tại gốc này, cần có thêm quy định các nhà máy, xí nghiệp, bến cảng, KCN-KCX... phải có trách nhiệm trong việc phối hợp với lực lượng chức năng kiểm tra xử phạt xe quá tải. Đồng thời, quy định thêm trách nhiệm pháp lý và chế tài xử phạt nghiêm minh đối với tất cả các cảng, KCN, KCX, nhà máy, xí nghiệp... bên cạnh trách nhiệm của người lái xe, DN vận tải, chủ hàng và người xếp dỡ để tạo ra một hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch cho họ thực hiện.

Nếu làm được việc kiểm tra tại các điểm xuất phát hàng và quy định trách nhiệm cụ thể cho các đối tượng có liên quan thì sẽ tạo ra được ý thức chấp hành quy định về tải trọng xe của tất cả các đối tượng liên quan ngay từ khâu xếp, dỡ hàng hóa từ trong nhà máy, xí nghiệp đến các cảng...

Nhưng liệu việc kiểm tra tải trọng như ông đề xuất có gây ra ùn ứ hàng hóa?

- Kế hoạch kiểm tra tải trọng xe phải làm quyết liệt, xử phạt thật cao, tuy nhiên cần có lộ trình để giảm sự tác động đến kinh tế - xã hội. Trước tiên cần thông báo rộng rãi cho các DN vận tải, chủ hàng, hãng tàu và các cảng biết rõ để chủ động phối hợp và có phương án sắp xếp giải phóng hàng hóa hợp lý. Vì thực tế, xe chở hàng quá tải đang phổ biến khắp nơi với mức quá tải trên 50%, thậm chí trên 100% so với tải trọng quy định.

Do đó, nếu việc kiểm tra tải trọng làm quyết liệt khắp nơi, không có lộ trình dễ xảy ra tình trạng năng lực giải phóng hàng hóa tại các cảng bị chậm lại, dễ làm ách tắc hàng hóa. Còn nếu muốn tăng năng lực xếp dỡ hàng hóa tại các cảng không bị xáo trộn thì phải cần thêm ít nhất 50% số phương tiện hiện nay.

Dĩ nhiên, điều này khó có thể đáp ứng với hiện trạng cơ sở hạ tầng giao thông hiện nay, dễ gây ùn tắc giao thông; nguồn lái xe sẽ không đủ để đáp ứng kịp so với yêu cầu của thị trường… Do vậy theo tôi, trước mắt nên tập trung kiểm tra xử phạt đối với tất cả các loại xe chở hàng rời, đặc biệt là các xe có mức độ quá tải cao như xe chở gỗ, sắt thép, ximăng, đất đá... Bước tiếp theo sẽ kiểm tra các xe vận chuyển container và các loại xe khác.

- Xin cảm ơn ông!