"KCN Tằng Loỏng hiện nay đầu tư chưa được đồng bộ, chúng tôi đang chỉ đạo cố gắng làm sao cho đồng bộ giữa sản xuất và xử lý chất thải rắn, cũng như xử lý nước thải trong KCN này. Tuy nhiên, cần nguồn tài chính rất lớn nên chúng tôi đang đề nghị với trung ương, bộ, ngành quan tâm và ủng hộ. Nhưng, trước mắt Sở TN&MT phải tham mưu cho tỉnh di dời các hộ bị ảnh hưởng ra khỏi khu vực ô nhiễm bởi KCN, đây là giải pháp trước mắt. Về lâu dài, nước và chất thải rắn phải được xử lý trước khi thải ra môi trường".

Người dân phản ánh sau mỗi lần thanh tra, lấy mẫu đi phân tích, người dân không nắm được kết quả thanh tra như thế nào sau mỗi đợt thanh tra?

Ông Mai Đình Định: Vừa qua tỉnh đã chỉ đạo hết sức quyết liệt và nghiêm túc, Sở TN&MT cũng đã chủ trì cùng với các ngành khác trong việc thanh tra, xử lý các nhà máy chưa đảm bảm chất lượng công trình khi duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Trong quá trình thực hiện còn có một số tồn tại, như việc mưa xuống gây tràn xảy ra ô nhiễm môi trường, tỉnh Lào Cai chỉ đạo hết sức nghiêm túc và các đơn vị đã chấp hành.

Còn việc công khai thông tin thì theo quy định khi có kết luận thanh tra đều được công khai, và trong Quyết định của Chủ tịch tỉnh cũng đã nêu rõ từng danh mục cụ thể. Cũng có thể một số người dân không có điều kiện vào các trang mạng xem. Về cơ bản nhân dân rất đồng tình với việc xử lý vi phạm một cách triệt để như vừa qua.

Việc người dân bức xúc trước tình trạng ô nhiễm môi trường do một số nhà máy trong KCN Tằng Loỏng gây ra dẫn đến đắp đập ngăn suối hồi cuối năm 2013, rồi chính quyền thị trấn phối hợp với nhà máy phá bỏ, ông nghĩ sao về sự viêc này?

Ông Mai Đình Định: Với trách nhiệm là cơ quan quản lý, qua quan trắc số liệu, các kết quả cho thấy cũng có ô nhiễm. Còn vấn đề bức xúc mà ngăn cản như vậy cũng có 2 mặt của nó, cũng có thể do tuyên truyền chưa sâu, do mâu thuẫn giữa đơn vị doanh nghiệp này đối với người dân về đền bù, nhân việc đó nữa người ta không chủ động được mới xảy ra chuyện như vậy. 

Chúng tôi cho rằng việc đó hoàn toàn sai, qua việc đó tỉnh cũng chỉ đạo chính quyền địa phương tuyên truyền cho nhân dân, tất nhiên muốn không có vấn đề bức xúc như vậy nữa thì vấn đề cốt lõi là xử lý triệt để vấn đề ô nhiễm môi trường.

Ông Mai Đình Định , Giám đốc Sở TN&MT Lào Cai trao đổi về vấn đề ô nhiễm môi trường tại KCN Tằng Loỏng 

Liên quan đến vấn đề ô nhiễm tại KCN Tằng Loỏng, nhiều người cho rằng việc thực hiện Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) chủ yếu theo định tính chứ không định lượng. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?

Ông Mai Đình Định: Luật cũ và Luật năm 2005 về ĐTM chưa thật sự kín kẽ, phải làm sao mà sau khi thực hiện ta quay lại kiểm tra việc thực hiện ĐTM chúng ta xử lý được việc các doanh nghiệp không chấp hành. 

Trong ĐTM yêu cầu các công trình phải đảm bảo môi trường, đó là vấn đề. Bây giờ giao cho ngành TN&MT đi kiểm tra việc đó thì chúng tôi cho rằng việc kiểm tra xử lý như thế nào cũng cần đưa vào Luật cho cụ thể và rõ nét, dễ hiểu. Tôi nghĩ rằng, như thế chất lượng của ĐTM sẽ tốt lên. 

Thứ 2 là, doanh nghiệp báo cáo về môi trường, rồi mới mới xem xét có thực hiện ĐTM hay không, tôi nghĩ cần phải thực hiện đồng hành ngang nhau cả báo cáo môi trường và báo cáo ĐTM, như thế sẽ tăng tính chặt chẽ lên.

Ông vừa nói là ĐTM chưa kín kẽ? ông có thể lấy ví dụ về điều này?

Ông Mai Đình Định: Ví dụ tại KCN Tằng Loỏng chúng tôi triển khai thì trong ĐTM vẫn có phần mà đốt than để thu hồi phốt pho nó đã thải ra, nhưng quy trình và công nghệ đốt như thế nào thì ĐTM chưa được đưa vào cụ thể, cho nên trong quá trình thực hiện chính việc thu hồi phốt pho từ bùn thải lại ảnh hưởng đến môi trường.

Có những người chuyên làm về ĐTM họ nói ĐTM chỉ là lý thuyết, là một thủ tục để được cấp phép xây dựng. Khi thực hiện sai cái này, cái kia là trách nhiệm của người khác chứ không phải trách nhiệm của người ký duyệt, người xây dựng lên ĐTM, quan điểm của ông thế nào?

Ông Mai Đình Định: Đối với Hội đồng thẩm định ĐTM đã phân cấp rồi, dự án nào thuộc về Bộ TN&MT, dự án nào thuộc về tỉnh, chúng tôi thấy rằng trách nhiệm của cơ quan duyệt ĐTM cũng là có trách nhiệm trong vấn đề này chứ không thể nói anh luôn luôn đúng được. 

Đối với các nước tiên tiến tính tự giác trong kinh doanh cao, văn hóa kinh doanh tốt họ thực hiện đúng như ĐTM nhưng họ vẫn thấy khi thấy ô nhiễm thì chưa cần cơ quan nhà nước động đến mà chỉ cần đặt vấn đề là họ sẽ thay ngay, người ta không muôn một đồng lợi nhuận đút vào túi mà để người dân xung quanh phải chịu ảnh hưởng về môi trường, đó là cái mà chúng ta phải học cả về thể chế và văn hóa.

Thêm một câu hỏi nữa thưa ông, qua sự việc ô nhiễm môi trường kéo dài ở KCN Tằng Loỏng gây ảnh hưởng đến cuộc sống người dân. Vậy theo ông chế tài xử lý như thế nào?

Ông Mai Đình Định: Đối với luật 2005 chưa có chế tài xử lý, theo tôi cơ quan thẩm định cần phải có trách nhiệm, còn vấn đề không thực hiện đúng gây thiệt hại thì Luật cũng đã đề cập đến bồi thường, bồi thường thiệt hại trong quá trình anh gây ra ô nhiễm môi trường cho công đồng. Thậm chí nếu không được có thể giải quyết bằng cách đưa nhau ra tòa. Vừa rồi hiến pháp 2013 cũng đưa ý là mọi công dân được quyền sống trong môi trường trong lành.

Tuy nhiên, khi luật chưa thể thôn qua, thì việc trao quyền cho người dân giám sát từ khi khởi công đến khi hoàn thiện nên hay không? Trách nhiệm của nhà quản lý như thế nào?

Ông Mai Đình Định: Đối với luật cũ cũng đã đề cập đến, tức là sau khi duyệt xong ĐTM các công trình yêu cầu phải đầu tư để đảm bảo vấn đề môi trường. Sở TN&MT chịu trách nhiệm kiểm tra và xác nhận có đảm bảo như thế nào thì luật của mình cũng chỉ dừng lại ở đó. Luật lần này khi sửa đổi sẽ chặt chẽ hơn, anh kiểm tra và có biên bản khi nhà máy đi vào hoạt động, nếu nay mai có sự cố môi trường và vấn đề ô nhiễm môi trường thì trách nhiệm thuộc của cơ quan quản lý, đặc biệt là cơ quan phê duyệt hết sức nặng nề.

Trân trọng cảm ơn ông!