Khó khăn bày ra trước mắt

Cơ sở cũ ông Lê Hữu Thu trên đường Nguyễn Duy Trinh rộng 200m2, nhưng vào khu quy hoạch, ông chỉ thuê được 120m2. Chấp nhận chật hẹp đã đành, nửa số tiền 50 triệu đồng đầu tư xây dựng xưởng trại, ông Thu phải đi vay mượn, nhưng chỉ đủ đắp vào nền móng, tường. Bị hối thúc di dời, ông phải dỡ mái tôn ở cơ sở cũ lên tái sử dụng chứ “đào” không ra kinh phí.

Nhiều cơ sở sản xuất khác ở làng đá Non Nước đều rơi vào tình cảnh tương tự. Ông Nguyễn Nhân (cơ sở Nguyễn Nhân) - trách móc: “Vì chủ trương chung, chúng tôi chấp nhận đi chứ khó khăn cứ “xếp hàng” trước mắt. Quyền thì có đó nhưng lợi thì chưa thấy. Người dân chỉ cần hỗ trợ một chút đỉnh nào đó chứ không yêu cầu phải hỗ trợ tất cả, nhưng cũng không được”.

Theo ông Nhân, nếu tính cả chi phí di dời và xây dựng xưởng trại mới, ít nhất mỗi hộ phải bỏ ra 150 - 200 triệu đồng. “Nghề đá mỹ nghệ chủ yếu làm bằng thủ công, không phải sản xuất hàng loạt mà đồng vốn bỏ ra nhiều như thế thì không biết khi nào mới lấy lại được. Đó là chưa kể tiền thuế phải đóng hằng tháng. Đi để phát triển mà thấy ngày càng “lún” thêm! Rồi di dời đến khu quy hoạch, các lô cận kề nhau nên tiếng ồn “cộng hưởng” dữ dội. Người thợ như bị nhét vào “cái thùng” kín, lâu ngày kiểu gì thợ cũng bị ù tai, thậm chí điếc. Đặc biệt, vì thiếu kinh phí, các cơ sở xây xưởng không đảm bảo nên mùa mưa bão rất nguy hiểm” - ông Nhân thở dài.

Vỡ kế hoạch vì thiếu sâu sát

Theo phương án bố trí, sắp xếp các cơ sở sản xuất làng đá Non Nước vào khu quy hoạch do UBND quận Ngũ Hành Sơn lập vào tháng 2.2013 thì nhu cầu diện tích bố trí đất sản xuất cho hơn 500 cơ sở là hơn 100.000m2. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế khảo sát ban đầu thì diện tích đất bố trí còn thiếu là 33.690m2.

Ông Nguyễn Việt Minh - Chủ tịch Hội làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước - lắc đầu: “Cuộc di dời tác động lớn đến dân sinh như thế nhưng chưa bao giờ chính quyền họp hết làng nghề để lấy ý kiến từng vấn đề một, mà chỉ họp qua loa. Chủ trương là đưa các cơ sở sản xuất vào hết khu quy hoạch. Trong khi đó, quá trình khảo sát, thu thập dữ liệu, quận Ngũ Hành Sơn chỉ dựa trên số hộ đăng ký kinh doanh là chính, còn nhiều hộ làm nhỏ lẻ bị bỏ qua. Vì vậy, nếu khảo sát lại thì số hộ bị thiếu đất là rất nhiều”.

Theo ông Huỳnh Chín - Trưởng BQL làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước, hầu hết người dân đồng thuận di dời nhưng hiện 70% cơ sở sản xuất đá khó khăn về kinh phí khi xây dựng xưởng trại. Còn đất khu quy hoạch chỉ bố trí được cho 309 cơ sở, còn hơn 150 cơ sở thiếu đất, đang chờ thành phố giải quyết. Ông Chín cho biết, ban đầu quận phân được 218 lô, bố trí đủ cho 437 cơ sở nhưng không hiểu sao mới bố trí cho 309 hộ thì đã hết đất! Ông Chín cho rằng, quận Ngũ Hành Sơn lúc đó đã thiếu sâu sát trong việc khảo sát thực tế, tính toán phân lô bố trí nên dẫn đến “nông nỗi” này.

Ông Chín chỉ ra hàng loạt bất cập mới phát sinh tại khu quy hoạch: Hiện xe tải chở đá ra vào khu quy hoạch gây bụi mù mịt, ảnh hưởng đến dân cư nhưng một năm qua vẫn chưa được trải thảm nhựa; trạm xử lý nước thải thì vẫn chưa đủ nước để hoạt động; hàng cây xanh chắn bụi cũng chỉ mới “loe ngoe”, chưa phát huy tác dụng…