Bài toán giảm ùn tắc giao thông (UTGT) tại hai đô thị lớn: TPHCM và HN đã trở nên nan giải hơn khi các giải pháp: Đổi giờ học, giờ làm, hạn chế điểm đỗ xe tại lòng đường và vỉa hè vừa được triển khai đã vấp phải sự phản ứng của dư luận.

“Đụng” đến đối tượng nào cũng “bị” kêu với vô vàn lý do, trong khi ai cũng ngán ngẩm vì tình trạng tắc đường, kẹt xe. Vậy - để giải bài toán UTGT trong giai đoạn hiện nay, ai sẽ tình nguyện “hy sinh” vì lợi ích chung?

Xe ôtô con chỉ chiếm khoảng 10% tổng số phương tiện và 9% lưu lượng giao thông trên các trục đường chính, nhưng lại chiếm 55% diện tích giao thông động. Ảnh: Kỳ Anh

Đụng đến là... kêu

Năm 2007 TPHCM đã  triển khai việc thay đổi giờ học, giờ làm nhưng không thành công. Tình trạng UTGT vẫn không được cải thiện, dù rằng TPHCM đã tương đối thành công trong việc phân làn đường cho các phương tiện giao thông. Trong khi Hà Nội vừa triển khai thay đổi giờ học, giờ làm (GHGL) được hơn 2 tuần đã phải “nhân nhượng” để các trường học tự chủ về giờ tan học.

Báo chí lại đồng loạt lên tiếng về những điểm ùn tắc mới khi HS bậc THPT tan trường vào thời điểm điều chỉnh mới (sau 18 giờ). Ngành giáo dục và HS đều có lý do chính đáng khi phải tan trường sau 19 giờ, chính quyền TP buộc không thể không thay đổi khi chọn HS là đối tượng phải “hy sinh” vì UTGT, xã hội không đồng thuận là có cơ sở.

Ôtô đỗ kín vỉa hè (ảnh chụp lúc 11h ngày 16.2.2012 trên đường Trần Bình Trọng, Hà Nội). Ảnh: Kỳ Anh

Đặc biệt, sau khi HN quyết liệt thu hồi giấy phép giữ xe trên 262 tuyến đường thì đối tượng sử dụng xe ôtô phản ứng gay gắt nhất với hàng loạt lý do, nào là dân đóng thuế mà lại không được lựa chọn phương tiện đi lại? Một đất nước phát triển, con người làm ăn để ra của cải, mà lại không cho họ hưởng những cái mà họ mong ước sao? Khoa học phát triển, sáng tạo ra xe máy, xe đạp, ôtô... để làm gì?... Người dân rối loạn vì tìm nơi gửi xe, nhất là xe ôtô, rằng “khó cho dân, dễ cho thành phố”. Quả thực, để giải bài toán UTGT trong giai đoạn hiện nay với chính quyền hai TP lớn của cả nước không phải là dễ khi hạ tầng cơ sở giao thông còn hạn chế, mạng lưới giao thông công cộng chỉ đáp ứng được gần 20% nhu cầu đi lại của người dân. Trụ sở cơ quan công quyền không được quy hoạch tập trung gây khó khăn cho người dân khi giải quyết công việc.

Ai tình nguyện... “hy sinh”?

Chức năng của lòng đường, vỉa  hè là nơi phục vụ cho đi lại của các phương tiện giao thông và người đi bộ, nhưng bấy lâu nay nó đã trở thành “miếng bánh” béo bở để từ TP đến quận, phường và cả người dân tận dụng khai thác tối đa để thu tiền. Ông Nguyễn Khải Đăng (phường Yên Hòa, Cầu Giấy, HN) chứng kiến cuộc giải tỏa xe ôtô đỗ tại lòng đường phố Trung Hòa sáng  16.2 bày tỏ: Tại sao chính quyền lại phải lo chỗ để xe cho các Cty, VP tư nhân, nhà hàng, cá nhân kinh doanh? Trách nhiệm là của họ.

Không ai cấm anh đi xe, nhưng chỗ để xe là việc của anh, sao lại đặt gánh nặng trách nhiệm đó lên vai xã hội, tôi thấy bất hợp lý ở chỗ đó. Lấy ví dụ ở các khu tập thể, cá nhân mỗi người phải lo chỗ gửi xe của mình, kể cả phải chấp nhận giá cao. Sở dĩ chủ nhân xe ôtô cá nhân “kêu” là vì bấy lâu nay chính quyền lấy vỉa hè để kinh doanh bãi đỗ xe, nay bãi bỏ - thấy khó trong việc gửi xe thì họ bức xúc. Đi bằng phương tiện nào thuận lợi là việc của mỗi cá nhân phải lựa chọn, không có gì phải bàn cãi cả. 

Phỏng vấn nhanh ông Nguyên Tùng làm việc ở VP thuê tại phố Trung Hòa là chủ nhân chiếc xe 7 chỗ, ông Tùng thẳng thắn: Người tình nguyện “hy sinh” lợi ích cá nhân để kéo giảm UTGT chính là chủ nhân xe ôtô, chứ không phải là HS đã từng được chính quyền lựa chọn, bởi các lý do: Đối tượng sử dụng xe ôtô “bị” điều chỉnh không bị tác động ảnh hưởng nhiều so với các đối tượng khác trong xã hội, nhất là trong điều kiện hiện nay phương tiện giao thông bằng xe máy chiếm tỉ lệ cao.

Diện tích xe ôtô chiếm dụng mặt đường gấp 3-4 lần xe gắn máy. Vào giờ cao điểm thì ôtô cá nhân là đối tượng gây ùn tắc vì chỉ cần một chiếc xe ôtô rẽ trái cắt luồng chiều giao thông ngược là gây UTGT. Ngoài việc thu hẹp điểm giữ xe tại vỉa hè, lòng đường, tôi đề nghị chính quyền thử nghiệm “cấm” ôtô cá nhân vào giờ cao điểm (sáng từ 7h đến 8h30, chiều từ 16h30 đến 18h30, xe vận tải hàng hóa chỉ lưu thông sau 21h) tôi tin sẽ có hiệu quả trong việc giảm UTGT.

Với những người sử dụng ôtô cá nhân việc tránh lưu thông giờ cao điểm không bị tác động, ảnh hưởng nhiều như HS. Tiến tới lộ trình xây dựng điểm giữ xe ôtô ở cửa ngõ vào thành phố (đủ điều kiện về đất để xây dựng bãi giữ xe cao tầng), có phương tiện GTCC vận chuyển tiếp từ cửa ngõ vào trung tâm TP. Xe ôtô cá nhân chỉ sử dụng trong các ngày nghỉ.

Bài học “kiên quyết” đội MBH, cấm đốt pháo đã thành công dù thời điểm khởi đầu không ít những phản ứng dữ dội từ xã hội. Nhưng muốn thành công thì phải có sự quyết liệt của cấp chính quyền, phải chấp nhận sự “thiệt thòi” của một bộ người tham gia giao thông. Nếu "quyết liệt" theo kiểu đánh trống bỏ dùi thì đâu lại hoàn đó.

Lê Huân