Ông Lưu Quang Huy - GĐ Khu di tích lịch sử đền Hùng, Phó Trưởng ban thường trực BTC Lễ hội đền Hùng xuân Bính Thân 2016: Mong người dân không đi lễ dồn vào một ngày: “Lễ hội đền Hùng năm nào cũng thu hút lượng du khách rất đông nên BTC đã lên các phương án để đảm bảo cho lễ hội diễn ra một cách an toàn và thuận tiện nhất cho du khách thập phương. Mọi khâu tổ chức đều diễn ra rất tốt, lễ dâng hương diễn ra trang trọng và an toàn. Riêng chỉ có khoảng 5-10 phút khi đội an ninh mở cửa cho du khách lên khu vực đền Thượng dâng hương là xảy ra tình trạng người dân chen lấn, xô đẩy nhau, dẫn đến những hình ảnh không đẹp về lễ hội, rất may không có tình huống đáng tiếc nào xảy ra. Cho đến thời điểm này, chưa có một trường hợp nào phải cấp cứu nặng, ngã gãy chân, gãy tay hay ảnh hưởng xấu đến tính mạng cả. Chỉ có một số người do đợi chờ quá lâu, lại đi từ hôm trước, thức đêm thiếu ngủ, gặp cảnh này thì xuống sức, nên quá mệt mỏi.

Rút kinh nghiệm từ sự việc năm nay, những năm tiếp theo chúng tôi dự định sẽ tiến hành phân thành nhiều nấc trong khu vực sân trung tâm, không để mọi người tụ vào một khu vực trước lối lên đền. Từng đoàn người lên khu vực đền sẽ tránh được tình trạng ùn tắc, hơn thế ai đến trước sẽ được lên trước, mọi người sẽ không còn phải chen lấn để giành một chỗ đi cho mình.

Bên cạnh đó, các loa phát thanh sẽ liên tục phát đi các thông điệp, tuyên truyền, kêu gọi đồng bào có ý thức hơn, không chen lấn xô đẩy để bảo đảm sự tôn nghiêm của ngày Quốc lễ. Những màn hình điện tử cũng sẽ được tăng cường để phát trực tiếp lễ dâng hương của các lãnh đạo Đảng, Nhà nước đến với du khách, bất cứ ai cũng có thể theo dõi buổi lễ một cách tốt nhất.

Chúng tôi cũng mong muốn rằng, mọi người sẽ đi lễ vào tất cả những ngày trong năm chứ không đổ dồn vào một ngày, để công tác tổ chức lễ hội được tốt nhất. Trong ngày 11.3 âm lịch năm nay, cũng có hơn 200.000 lượt khách đến dâng hương, với tâm thế vui vẻ và thoải mái”.

GS-TS Nguyễn Quang Ngọc - nguyên Viện trưởng Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển, Phó Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử VN: Người dân không lường được sẽ đông như thế: “Có cảnh ách tắc, chen lấn, xô đẩy của người dân có lẽ là do khâu tổ chức chưa được tốt lắm. Cụ thể, đường lên đền Thượng là con đường độc đạo, khá hẹp, người dân bị căng thẳng vì chờ đợi dưới thời tiết nóng bức và tâm lý nóng ruột muốn thắp được một nén hương tri ân Quốc Tổ... Cũng chả trách được người dân, bởi họ đến đó bằng tâm nguyện và cũng không thể lường trước được tình huống như thế. Nếu biết trước, chắc chắn họ sẽ cân nhắc trước khi đi.

Truyền thông cũng cần tính toán lại. Cụ thể, trong lễ giỗ Tổ vừa qua, nếu truyền thông cảnh báo và tuyên truyền cho người dân hiểu rằng, không nhất thiết phải đến tận đền Hùng thì mới tri ân được Quốc Tổ..., tôi tin chắc tình hình sẽ khác đi. Nhưng có lẽ, quan trọng nhất vẫn là công tác tổ chức”.

Bà Bùi Thị An - ĐBQH khóa XIII TP.Hà Nội: Năm nào BTC cũng rút kinh nghiệm rồi đâu lại hoàn đó. “Việc mọi người bon chen và thể hiện trong lễ hội vừa rồi là rất sai. Tổ chức lễ hội là cần thiết, nhưng không nên làm hình thức quá. Và người đi lễ hội phải nhận thức rằng đi lễ bằng tấm lòng, cần thanh thản, tĩnh tâm, không bon chen, hình thức. Đã đi thắp hương làm việc tâm linh, làm từ thiện thì ai cũng phải lặng lẽ, còn đi giỗ Tổ mà thích thể hiện chạy đua thì còn gì là giỗ Tổ nữa.

Qua sự kiện chen lấn vừa qua, tôi cho rằng BTC phải chỉnh đốn lại việc tổ chức cho phù hợp, chứ mỗi lần kết thúc lễ hội lại thấy nặng nề, năm nào cũng rút kinh nghiệm rồi đâu lại hoàn đó là không chấp nhận được. Việc tổ chức lễ hội rất quan trọng. Phải bố trí mọi người xếp có hàng, có lối để giảm bớt lượng người tập trung quá đông tại một chỗ sẽ khó kiểm soát. Và phải thay đổi tư duy của người tổ chức, phải kịch liệt chống bệnh hình thức, hoành tráng, không thực chất. Hai nữa là phải tuyên truyền cho dân biết, không phải cứ đến trực tiếp lễ hội mới là tốt, quan trọng là cái tâm hướng về việc tốt, điều thiện. Không phải người nào dâng lễ to thì người đó được nhiều lộc. Cho nên, phải tuyên truyền cho nhân dân, có thể đứng từ xa vái vọng, hướng về đền, như vậy lòng cũng sẽ thanh thản”.

TS Xã hội học Phạm Thị Thúy: Tránh xa những kiểu cúng lễ như vậy… “Tôi thấy buồn và lo lắng cho đời sống tinh thần, ứng xử văn hóa của chúng ta hôm nay. Người dân phải chăng vì nhớ ơn Vua Hùng mà đi lễ Tổ, hay vì phong trào, hùa theo nhau, hay vì mê tín nghĩ đi lễ thì sẽ được phù hộ..., dù lý do gì nhưng một số người đã không nghĩ đến sự an toàn của bản thân, của chính con cháu họ thì thật đáng ngại. Nhưng đáng lo hơn là công tác tổ chức của những nhà quản lý lễ hội. Vì sao để xảy ra hiện tượng ùn tắc của biển người?

Những người có hiểu biết khi nhìn cảnh tượng đó đều tự nói với mình, với con cháu tránh xa những kiểu cúng lễ như vậy. Đó không phải là hoạt động tâm linh nên có. Giá như chúng ta thắp nén nhang tại nhà tưởng nhớ tổ tiên, nguồn cội và nhắc nhau sống tử tế, làm nhiều điều nhân nghĩa thì tổ tiên ông bà sẽ vui mừng biết bao. Hành động cụ thể nên hướng tới là rèn luyện bản thân, rèn thể lực, trí lực, tâm lực để sống khỏe, sống vui, sống hữu ích, mỗi người quan tâm hơn đến chính công việc của mình, làm tròn trách nhiệm của vai trò, vị thế mà mình đang nắm giữ, thì xã hội sẽ ngày càng tốt đẹp hơn và tổ tiên sẽ tự hào hơn với thế hệ con cháu!”.

Giáo sư - Viện sĩ - TSKH Trần Ngọc Thêm: Người Việt tự làm khổ mình: “Qua việc hành xác đi giỗ Tổ Hùng Vương, có thể thấy được phần nào tính cách cộng đồng của người Việt. Đó là tính đua đòi, a dua, thấy người ta đi lễ thì mình cũng phải đi, khi về hy vọng sẽ được Tổ phù hộ thăng quan, tiến chức, hay giàu có, làm ăn phát đạt… Điều này cũng chỉ ra tâm lý thực dụng, đến mức làm khổ chính mình, quên mất sự an nguy đối với người già, trẻ con… Không cần so sánh đâu xa, Hàn Quốc cũng có lễ giỗ Tổ tri ân ông tổ lập quốc nhưng đâu xảy ra tình trạng chen lấn khổ sở, kinh hoàng như vậy?”.