Ông cho biết:

- Ngay sau khi xảy ra sự cố, bộ đã cử ngay cán bộ của Cục Giám định chất lượng nhà nước vào tận nơi để nắm tình hình và bước đầu xác định nguyên nhân ban đầu có thể do chỗ tiếp giáp. Đây là một đập đất nên nơi tiếp giáp với cống dẫn dòng, một bên là bêtông cứng, một bên là đất mềm nên rất dễ xảy ra thấm. Khi có việc thấm nước tại đó mà không được kiểm soát tốt thì đất bên trong sẽ bị moi ra ngoài, tạo ra lỗ hổng kiểu hàm ếch và nó sẽ sụt xuống.

- Nhưng lãnh đạo địa phương cho rằng có vấn đề về sai sót kỹ thuật, thưa Bộ trưởng?

- Chưa đủ căn cứ để xác định sai sót kỹ thuật, bởi nguyên nhân thấm thì có thể từ rất nhiều hướng. Ngay tại vị trí tiếp giáp cống dẫn dòng, lẽ ra trong quá trình thi công phải có chất đất sét rất tốt để bám rìa này nhưng khi thi công không tốt, không có sét hoặc lượng sét ít sẽ gây ra úng cục bộ. Khi đó, nước thấm vào, một bên cứng, một bên mềm sẽ tạo thành khe hở và đất trong thân đập tiếp tục bị moi ra, sụt xuống. Đập đất- tương tự như đê, không như đập bêtông ximăng. Vậy nên khi thấm đê, người ta cũng phải có hướng xử lý đặc biệt.

- Thưa Bộ trưởng, sự cố xảy ra khi trữ lượng nước của hồ chứa theo thiết kế là 8-10 triệu mét khối, trong khi mới tích được 4-5 triệu (tức khoảng 50-60%) đã xảy ra vấn đề? Phải chăng đã đến lúc đặt ra vấn đề thẩm định chất lượng công trình?

- Phải xét cụ thể về đập thủy điện này. Đây là một đập đất, đồng chất. Dung tích xấp xỉ 3 triệu mét khối và dung tích chết xấp xỉ 5,9 triệu mét khối, công suất 5,5MW, chiều cao đập 27m. Đập này do Cty CP công nghiệp và thủy điện Bảo Long- Gia Lai làm chủ đầu tư. Tư vấn thiết kế là Văn phòng Tư vấn thẩm định thiết kế và giám định chất lượng công trình. Tư vấn giám sát là Cty TNHH MTV Yến Hoàng Phi.

Còn vấn đề thẩm định chất lượng công trình đúng là phải được đặt ra. Với trách nhiệm là cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng công trình, nhìn thấy vấn đề này nên Bộ Xây dựng đã trình để ra Nghị định số 11 về quản lý chất lượng, thay giao quyền cho chủ đầu tư như trước đây. Trong nghị định này, dù chủ đầu tư vẫn là người quyết định, nhưng thẩm định phải là tiền kiểm từ khâu thiết kế kỹ thuật. Mà thẩm định là các cơ quan quản lý chuyên ngành nhà nước về xây dựng phải chịu trách nhiệm thẩm định.

Bộ Xây dựng đã xây dựng nghị định trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, thay vì hậu kiểm (kiểm tra khi công trình đã xong rồi) như trước đây thì bây giờ phải tiền kiểm ngay từ khâu thiết kế kỹ thuật mà do cơ quan quản lý chuyên ngành phải làm việc đó. Với những công trình thủy điện, ngành công thương phải làm. Chẳng hạn, với công trình thủy điện này, thuộc loại hồ đập cấp 3 thì sở công thương phải làm, phải tiền kiểm và tăng cường kiểm tra chất lượng.

- Hiện vấn đề khắc phục sự cố đã được triển khai đến đâu, thưa ông?

- Giờ đập đã vỡ như thế này thì việc khắc phục không thể một lúc làm ngay được, mà phải xác định rõ nguyên nhân. Tóm lại, sự cố mà xảy ra phải xác định đánh giá tình hình, nguyên nhân, trách nhiệm và tìm biện pháp khắc phục. Còn với sự cố gây ảnh hưởng đến tài sản, tính mạng của người dân thì phải tập trung khắc phục triệt để ngay.

Hướng khắc phục là địa phương phải tập trung vào khắc phục; còn Bộ Xây dựng với trách nhiệm quản lý nhà nước thì phải đứng ra đánh giá, yêu cầu địa phương tìm hiểu rõ nguyên nhân. Vì công trình thuộc thẩm quyền quản lý của ủy ban nhân dân cấp tỉnh nên sở công thương và địa phương phải có trách nhiệm đánh giá toàn bộ.

- Còn vấn đề xác định trách nhiệm, thưa Bộ trưởng?


- Thứ nhất, liên quan đến chủ đầu tư, thứ hai là cơ quan tư vấn thiết kế, cơ quan thi công, cơ quan giám sát và cơ quan quản lý nhà nước chắc chắn cũng phải có trách nhiệm chứ; bởi vì anh phải kiểm tra, kiểm soát toàn bộ quá trình thực hiện.

- Cả nước nhiều công trình mà tiền kiểm là mới áp dụng, vậy với những công trình trước đây có rà lại?

- Đã có tổng rà soát lại toàn bộ rồi đấy, đã tổng kiểm tra các công trình thủy điện, hồ đập xem công trình nào thuộc Hội đồng Nghiệm thu nhà nước, công trình nào do các bộ (như Bộ Công Thương, Bộ NN&PTNT) và địa phương phải làm. Nếu biết công trình nào chưa an toàn là phải dừng lại ngay.

- Vừa rồi, Bộ Công Thương có báo cáo về kiểm tra an toàn đập. Vậy đập thủy điện này có nằm trong diện chưa được đảm bảo an toàn không, thưa ông?


- Đập này cũng thuộc diện phải được kiểm tra, vì nó là công trình thủy điện. Tất cả hồ đập liên quan thủy lợi, thủy điện thì đều phải kiểm tra. Tôi khẳng định phải xem xét trách nhiệm trong sự cố. Trách nhiệm đến đâu phải xử lý đến đó.

- Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!