Theo sĩ quan cấp cao Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản (JASDF), mẫu thử nghiệm tiêm kích tàng hình ATD-X sẽ sẵn sàng bay thử sau 3 năm phát triển. Đây là một động thái đáng kể giúp nâng vị thế của JASDF trên “sàn đấu” Thái Bình Dương.

Thiếu tướng Hideyuki Yoshioka- Giám đốc Phát triển hệ thống hàng không Bộ Quốc phòng Nhật Bản- cho hay, mẫu ATD-X có thể được thử nghiệm trong năm 2014.

Cũng theo Thiếu tướng Yoshika, Nhật Bản đã rót khoảng 473 triệu USD vào dự án phát triển máy bay chiến đấu tàng hình riêng của mình. Việc này được thực hiện sau khi Mỹ không bán tiêm kích tàng hình F-22.

“Chúng tôi đã khởi động dự án này được 2 năm và bây giờ chúng tôi đang tiếp tục theo kế hoạch”- tướng Yoshioka nói với báo chí hôm 18.2.2013.

Mẫu thử tiêm kích ATD-X được thiết kế nhằm mục đích thử nghiệm công nghệ. Nếu nó thành công trong thử nghiệm, Chính phủ Nhật sẽ quyết định sẽ làm gì tiếp vào năm 2016.

Quyết tâm từ việc mua F-22 thất bại

Nhật Bản đang cảm thấy bị sức ép từ những cuộc xung đột tranh chấp lãnh thổ lớn hơn bất cứ nguy cơ xung đột nào khác.

“Nếu các nước xung quanh Nhật có trang bị máy bay tàng hình thì Nhật Bản cũng sẽ cần phải phát triển hệ thống tương tự cho mình, nhằm đảm bảo khả năng phòng thủ”- đại tá Yoshikazu Takizawa (Viện Nghiên cứu và Phát triển công nghệ- Bộ Quốc phòng Nhật Bản) nói.

Nền quốc phòng Nhật Bản được đặt trên cơ sở lòng tin vào mối liên minh vững chắc và thân thiết với Mỹ. Nước này đang có một số lượng khổng lồ các máy bay chiến đấu và các loại máy bay khác cùng 50.000 quân tại Nhật.
Nhật Bản dồn toàn lực phát triển ATD-X sau những nỗ lực "xin" Mỹ mua F-22 bị thất bại.

Nhưng mối tình gắn bó thâm sâu này vẫn không đủ để Washington có thể trao cho Tokyo “báu vật” F-22 của mình.

Quốc hội Mỹ đã liên tiếp ngăn chặn ý định giao F-22 cho Nhật vì lo sợ F-22 có chứa quá nhiều bí mật công nghệ mà Mỹ không thể nào chia sẻ được với bất cứ ai, kể cả là người bạn thân nhất Nhật Bản.

“Nhật Bản muốn có F-22, nhưng Quốc hội Mỹ đã không đồng ý điều đó. Vì vậy, chúng tôi nhận ra rằng việc quan trọng phải làm là tự thân phát triển máy bay nội địa cho mình”- ông Yoshioka nói.

Trong khi đó, Trung Quốc và Nga đã tiến một bước dài nhằm hoàn thiện và củng cố thêm cho máy bay chiến đấu tàng hình của mình nhằm đối chọi với F-22. ATD-X của Nhật cùng với cặp đôi đang phát triển của Trung Quốc sẽ tiến tới tạo thế cân bằng quyền lực trong khu vực.

Chạy đua với Nga, Trung?

Trung Quốc đã khiến thế giới phải bất ngờ khi trình làng tiêm kích tàng hình J-20 trong một cuộc thử nghiệm hồi tháng 1.2011.

J-20 đã làm cho giới quân sự Mỹ - Nhật “thất kinh” vì sự phát triển nhanh hơn nhiều so với dự đoán của họ.

Mặc dù J-20 vẫn còn nhiều năm nữa mới có thể sẵn sàng cho thực chiến, nhưng nó vẫn là một yếu tố đáng kể trong nỗ lực kiểm soát tình hình trong khả năng luôn ẩn chứa những xung đột tiềm tàng với Đài Loan và đặc biệt là tăng cường sức mạnh cho không quân Trung Quốc.

Chuyên gia quốc tế đánh giá, ATD-X có thể "quật ngã" J-20 của Trung Quốc.

Máy bay chiến đấu mới của Nga Sukhoi T-50 đã cất cánh năm 2012. T-50 được xem là một tiếng vang đáng kể của không quân Nga. Một lực lượng đáng ngại đối với Nhật Bản do những tranh chấp giữa hai nước ở các đảo mà cả hai bên cùng tuyên bố chủ quyền.

Trong bối cảnh đó, Nhật Bản phải tập trung nhân lực phát triển tiêm kích tàng hình nội địa ATD-X Shinshin. Mặc dù vẫn chưa có thông tin chính thức về đặc tính kỹ thuật của ATD-X, nhưng các chuyên gia quốc tế nhận định ATD-X thừa sức "quật ngã" J-20.

Ngoài ra, chương trình ATD-X còn nhằm “mài giũa” khả năng tự chế tạo các động cơ để xây dựng một cơ sở máy bay chiến đấu riêng nước này. Ý đồ này là nhằm loại trừ những “bẽ bàng” mà người Mỹ dành cho Nhật khi từ chối bán F-22 cho họ.

"Việc củng cố và cải tiến các máy bay chiến đấu nội địa  và nền tảng công nghệ là cực kỳ quan trọng”- Bộ Quốc phòng Nhật nhấn mạnh trong một tài liệu công bố về chương trình ATD-X hồi cuối năm 2009.