Triển lãm mỹ thuật toàn quốc được tổ chức năm năm một lần, là dịp để tổng kết lại hoạt động sáng tác của các họa sĩ trong cả nước. Trong năm 2010, có tổng số 836 tác phẩm của 735 tác giả trên cả nước tham dự triển lãm gồm các phẩm hội họa, đồ họa, phù điêu, điêu khắc, sắp đặt.

Nhiều và to

Các tác phẩm tham gia triển lãm lần này được sáng tác trong thời gian từ tháng 1.2006 đến tháng 8.2010. Và quả thức, khách tham quan cũng choáng ngợp trước thành quả 5 năm vừa qua của mỹ thuật VN.

Một góc triển lãm với các bức tranh khổ lớn xếp san sát nhau

Với gần 1000 tác phẩm, 3 tầng của khu triển lãm Vân Hồ gần như được phủ kín. Ấn tượng đầu tiên của người viết bài là quá choáng ngợp trước một số lượng đồ sộ các bức tranh khổ lớn được đặt san sát nhau. Đấy là còn chưa kể các tác phẩm điêu khác, sắp đặt, đồ họa cũng rải kín không gian trưng bày của triển lãm.

Ngoài tranh, các tác phẩm đồ họa, điêu khắc…cũng rải kín không gian trưng bày

Và đấy cũng là còn chưa kể các tác phẩm tham gia trưng bày đợt này đều có kích thước hàng khủng. Số ít những tác phẩm “bé” thì dường như lép vế, bị “choáng” bởi các tác phẩm to đồ sộ. Thậm chí, một số khách tham quan còn cho rằng có lẽ to là tiêu chí lựa chọn số một của hội đồng tuyển chọn tác phẩm tham dự triển lãm lần này.

Một tác phẩm khá lớn tại triển lãm (Tác phẩm Khúc Trầu của tác giả Nguyễn Khắc Đức, Hải Phòng)

Nhà phê bình mỹ thuật Bùi Như Hương trước đó cũng đã nhận xét về lần triển lãm này rằng: "Về mặt nghệ thuật so với năm năm trước thì chẳng có gì khác ngoài việc tranh càng ngày càng to ra. Có lẽ điều kiện sống của họa sĩ bây giờ tốt hơn nên họ có điều kiện để đóng những cái khung và căng những cái toan lớn so với ngày xưa”.

Một tác phẩm đồ sộ khác ( Tác phẩm Khóa Xuân, tác giả Nguyễn Phú Quý, Hà Nội)

Ngoài ra, hệ thống khung tranh và bục bệ tượng phần lớn do tác giả tự thiết kế cho tác phẩm của mình. Vì thế, biển đề tên các tác giả, tác phẩm cũng thiếu tính thống nhất, lộn xộn, lúc bên phải, lúc lại bên dưới.

Một siêu thị tranh ồn ào

Điều đặc biệt trong triển lãm lần này là có 4 tác phẩm sắp đặt (vòng sơ loại cũng chỉ có 8 tác phẩm). Điều này cũng đồng nghĩa với việc nghệ thuật đương đại đã phần nào được các cơ quan quản lỹ mỹ thuật thừa nhận. Tuy nhiên, chỉ dừng lại ở con số 4, điều này vẫn chưa thỏa mãn được không gian cho nghệ sỹ trẻ sáng tạo. Nếu so sánh 4 với con số 836 tác phẩm thì quả thật thấy mỹ thuật đương đại vẫn còn bị “ghẻ lạnh”.

Một tác phẩm sắp đặt hiếm hoi tại triển lãm (Tác phẩm Lý thuyết màu sám của tác giả Trần Ngọc Minh, Hà Nam)

Hơn nữa, đây là một triển lãm lớn nhưng mỗi tác giả chỉ có một vài tác phẩm tham dự. Điều đó khiến cho các tác giả chưa khẳng định được dấu ấn cá nhân, cá tính sáng tạo cũng như phong cách sáng tác của mình.

Không nghi ngờ gì về tính quy mô của triển lãm nhưng quy mô thì lại không quyết định được chất lượng triển lãm. Còn nhớ, chỉ khoảng 15-20 năm trở về trước, triển lãm mỹ thuật toàn quốc được các họa sỹ khá trông đợi bởi khi đó điều kiện làm triển lãm cá nhân chưa nhiều. Nhưng từ khi các họa sĩ có thể tự mở triển lãm, tự tìm cách đưa tác phẩm của mình đến với công chúng thì triển lãm mỹ thuật toàn quốc đã không còn là điểm đến của nhiều họa sỹ có tài.

Triển lãm mỹ thuật không còn là điểm đến của nhiều họa sỹ có tài

Điều này cho thấy những nhà quản lý mỹ thuật cần xem lại chất lượng của các cuộc triển lãm. Thậm chí bà Bùi Như Hương còn cho rằng đây đơn giản chỉ là một "siêu thị tranh" ồn ào theo phong trào chứ không phải hoạt động nghệ thuật đích thực.

Năm năm một lần, không phải không có thời gian để các nhà quản lý nhìn lại và tổ chức chuyên nghiệp hơn!

Tại triển lãm lần này, hội đồng nghệ thuật cũng đã tuyển chọn và trao ba huy chương vàng, sáu huy chương bạc, chín huy chương đồng cùng 30 giải khuyến khích cho các tác phẩm tham dự.

Ba tác phẩm xuất sắc gồm: Mầm đá (sơn dầu) của tác giả Vũ Cương (Hà Nội), Hà Nội có cầu Long Biên (sơn mài) của Nguyễn Trường Linh (Hà Nội), Những lá thư thời chiến (đồng) của Nguyễn Quốc Thắng (TP.HCM).

Triển lãm diễn ra tại Hà Nội từ ngày 1.12 đến 15.2.2010 và tại TP.HCM từ ngày 10.1 đến 26.1.2011.

Chi Anh