Chưa kịp thực thi đã bị “tuýt còi”

Việc Thông tư 01 hướng dẫn chi tiết việc thực hiện Nghị định 79/2012/NĐ-CP quy định về biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang, thi người đẹp và người mẫu, ghi hình ca múa nhạc, sân khấu, có hiệu lực từ ngày 15.5 đã được kỳ vọng sẽ là “cây gậy thép” để chấn chỉnh hoạt động nghệ thuật biểu diễn vốn nhiều bát nháo, phức tạp với hàng loạt người đẹp thi chui, ăn mặc hở hang, phản cảm, tổ chức biểu diễn không xin phép, vi phạm quyền tác giả... Tuy nhiên, đã nảy ra cuộc tranh luận gay gắt về việc có nên cấm người mẫu, người có danh hiệu chụp ảnh nude và phát tán trên mạng Internet. Thêm vào đó, vấn đề bản quyền trong xin phép tổ chức biểu diễn khiến các nhạc sĩ bất bình, vì quyền sở hữu trí tuệ của tác giả bị xem nhẹ.

Trước tình hình đó, ngày 9.6, Bộ VHTTDL đã tổ chức buổi họp kín để lấy ý kiến của Cục Nghệ thuật Biểu diễn, Vụ Pháp chế  và các ban, ngành liên quan về việc sửa đổi Thông tư. Sau buổi họp, đến thời điểm này vẫn chưa có thông tin về việc sẽ sửa đổi Thông tư 01 thế nào và khi nào sẽ có hiệu lực trở lại. Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Đăng Chương – Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn – cho biết, hiện ông chưa nắm được thông tin về ngày giờ cụ thể Thông tư sẽ được sửa xong, muốn biết thêm thông tin thì hỏi Vụ Pháp chế (Bộ VHTTDL).

Liên hệ với ông Hoàng Minh Thái - Vụ trưởng Vụ Pháp chế, PV nhận được câu trả lời: “Chúng tôi vẫn tiếp tục họp và sẽ lấy thêm ý kiến. Có thể do câu chữ trong Thông tư 01 diễn đạt không được rõ ràng, nên mọi người hiểu lầm. Khi đề nghị sửa Thông tư, chúng tôi đề xuất các người đẹp, người mẫu có danh hiệu được tự do chụp ảnh nude và có quyền gửi cho người thân, bạn bè, nhưng nếu ảnh đó bị phát tán lên mạng và bị đánh giá phản cảm thì sẽ bị xử phạt”.

Tuy nhiên, những điều bất cập trong Thông tư không chỉ nằm ở câu chữ, mà có nguy cơ phải làm lại vì thiếu tính pháp lý.  Ngày 13.6, Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật - Bộ Tư pháp đã chính thức có văn bản gửi Bộ VHTTDL, chỉ ra những điểm thiếu tính pháp lý của Thông tư 01. “Đối chiếu với pháp luật hiện hành cho thấy, các hành vi không được thực hiện (bị cấm) quy định tại các điểm a, c khoản 1 Điều 3 Thông tư 01 không thuộc những hành vi bị cấm quy định tại Nghị định số 79/2012/NĐ-CP. Theo Hiến pháp 2013, quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật. Vì vậy, quy định các hành vi bị cấm tại Thông tư 01 là không phù hợp” – văn bản của Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật do Cục trưởng Đồng Ngọc Ba ký nêu rõ.

Cũng theo Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật thì nhiều điểm liên quan đến quyền tác giả, cấp phép biểu diễn của Thông tư 01 cũng có “vấn đề” và đã đề nghị Bộ VHTTDL tự kiểm tra, xử lý những nội dung không phù hợp để đảm bảo tính hợp pháp, thống nhất. Như vậy, chưa đầy một tháng đi vào thực tế, quy định đã “chết yểu” vì thiếu tính thực tế, chưa kịp thực thi, xử lý cũng như chấn chỉnh được hoạt động biểu diễn.

Thi nhau “lách luật”

Trong lúc Bộ VHTTDL còn đang "bận" sửa Thông tư, thì các người đẹp, hoa hậu, nghệ sĩ phớt lờ quy định, thi nhau “lách luật”. Chưa đầy 3 tuần sau ngày Thông tư 01 chính thức có hiệu lực, một loạt hoa hậu, người mẫu, từ Hoa hậu Hoàn vũ 2015 Phạm Hương, Hoa khôi Áo dài 2015 Lan Khuê, ca sĩ Cao Thái Sơn, người mẫu Thanh Hằng… gần như đồng loạt tung ra những bức ảnh bán nude, mặc trang phục hở hang, xuyên thấu... Dù không thừa nhận, nhưng không khó để thấy việc thực hiện những hình ảnh này không phải là để gửi cho bạn bè, người thân xem cho vui, mà có sự hậu thuẫn của cả êkip, nhằm quảng bá tên tuổi, PR cho các chương trình mà họ tham gia. Vì Thông tư đang chờ sửa, nên tất cả thoát án phạt.

 

Hoa hậu Phạm Hương khoe ảnh bán nude. 

Cũng vì các quy định chưa rõ ràng, nên khi Ban tổ chức cuộc thi Hoa hậu Việt Nam thản nhiên “xài” ca khúc độc quyền không xin phép, thì ca sĩ Thanh Duy cũng chỉ biết lên facebook “than trời”. Trước đó, người mẫu Phương Mai, rồi Hoa hậu Kỳ Duyên… vẫn thản nhiên ăn mặc hở hang, gây phản cảm.

Liên tục có các biện pháp để chấn chỉnh lại hoạt động nghệ thuật biểu diễn, nhưng đến nay, rất nhiều quy định mà cơ quan quản lý đề ra vẫn chưa đủ sức răn đe, còn nhiều kẽ hở, làm ra lại sửa, thậm chí còn bị bãi bỏ. Việc quản lý vẫn theo kiểu chạy theo xử phạt khi “sự đã rồi”, hoặc theo cách “không quản được thì cấm”. Thực tế cho thấy, “con voi vẫn chui lọt lỗ kim”, biết bị phạt nghệ sĩ vẫn vi phạm, huống hồ, luật đang bị treo, thông tư chờ sửa, quy định còn quá nhiều kẽ hở như lúc này.