Lần đầu tiên, động cơ chiếc máy bay B52 rơi xuống làng hoa Ngọc Hà (Hà Nội) đêm 27.12.1972 được trưng bày. Một phần xác máy bay vẫn nằm đó 40 năm qua ở hồ Hữu Tiệp trong làng, nhưng lần này, có sự hội ngộ của kíp chiến đấu của Tiểu đoàn 72, Trung đoàn 285 Quân chủng Phòng không - Không quân đã bắn rơi chiếc máy bay đêm đó. Kíp chiến đấu gồm 5 người, có ba người đến với triển lãm là trung tá Phạm Văn Chắt - nguyên Tiểu đoàn trưởng, ông Nguyễn Văn Xoang - nguyên Đại đội trưởng Đại đội 1 và ông Trương Đăng Khoa - trắc thủ phương vị.

Tận tay chạm vào động cơ chiếc B52 mà họ đã bắn rơi năm xưa, ông Chắt vẫn nhớ như in đêm 27.12, 36 B52 và 66 phản lực tấn công Hà Nội. Hai con rồng lửa đỏ ngời mà kíp chiến đấu đó phóng đi đã xé đêm, bắn rơi chiếc B52 số 491 khi nó còn chưa kịp cắt bom xuống Hà Nội. Đại tướng Võ Nguyên Giáp khen ngợi đó là trận đánh B52 xuất sắc. Còn Chủ tịch Nước Tôn Đức Thắng thưởng cho đơn vị một con bò để liên hoan.

Cuộc hội ngộ trở nên đặc biệt hơn khi một cựu chiến binh Mỹ có mặt tại triển lãm. Francis Chuck Theusch được gặp kíp chiến đấu. Theusch từng tham chiến tại Quảng Ngãi từ 1969 – 1970, giờ đây ông trở lại VN xây thư viện cho các làng xã vùng sâu vùng xa. “Một thời là kẻ thù, bây giờ là bạn” - Theusch nói khi đón nhận cái bắt tay của các cựu chiến binh Việt Nam. Họ đều là nhân chứng của những tháng ngày khốc liệt, dù ở những giai đoạn khác nhau của chiến tranh.

Ở một góc khác của triển lãm, bác sĩ Vũ Xuân Thao - người từng làm việc ở Bệnh viện Vĩnh Tường (Vĩnh Phú) - là người đóng góp cho triển lãm hai hiện vật. Ông Thao nhớ rõ chuyện của sáng 28.12.1972, khi một chiếc máy bay bị bắn rơi, du kích đưa ba phi công Mỹ nhảy dù bị thương tới viện sơ cứu. Trong lúc ông Thao đi lấy thêm áo, thêm chăn cho một phi công trẻ đang ướt như chuột lột, thì du kích đưa người này đi, còn lại áo khoác của anh ta vắt trên giường, trong đó có tấm bản đồ biệt khu Sài Gòn. Hai kỷ vật đó bác sĩ Thao giữ cho tới gần đây, khi ông tặng lại bảo tàng.

Những mất mát, hy sinh của nhân dân Hà Nội cũng được tái hiện lại trong các hiện vật, những hình ảnh giản dị, nhưng đầy cảm xúc: Chiếc cân trẻ em của trạm xá xã Uy Nỗ (Đông Anh), những chiếc áo trẻ em, nồi quấy bột, trống ếch của bọn trẻ ở khu phố Khâm Thiên bị phá hủy trong đêm 26.12. Bà Dương Thị Nguyễn ở xã Uy Nỗ đứng tần ngần bên chiếc mâm nhôm và chiếc vại sành còn lại của gia đình. Bà là vợ sau của ông Hoàng Đình Dỵ (người vợ trước cùng 4 con và một cháu ngoại của ông chết trong trận đánh bom đêm 18.12.1972). Là bạn chiến đấu của vợ chồng ông Dỵ, cảm thông với hoàn cảnh của ông, bà Nguyễn đã cùng ông xây dựng lại một gia đình ấm cúng, hạnh phúc, cùng nhau hương khói cho 5 mẹ con - bà Nguyễn nghẹn ngào kể lại những tháng ngày đau buồn đó.

300 hình ảnh và hiện vật ở triển lãm sẽ giúp những người trẻ hôm nay biết thêm về 12 ngày đêm Hà Nội đau thương và anh dũng vượt qua những trận bom B52 rải thảm. Nói như một nhà báo lão thành, cũng là người từng trải qua đợt ném bom 40 năm trước, nếu có ai cố tình nói sai lệch về lịch sử, thì sự thật, chẳng còn gì thuyết phục hơn, hiển hiện qua những hiện vật và nhân chứng hôm nay.