Ngôn ngữ ẩm thực

“Vua bếp” Dương Huy Khải cho biết: “10 năm gần đây, tôi thường xuyên về Việt Nam, tìm hiểu nguồn cội để tích lũy thêm kiến thức về ẩm thực Việt Nam. Mỗi lần trở về quê nhà ở Nha Trang, tôi dành hầu hết thời gian đi chợ hoặc la cà quanh vườn rau, lồng cá… Nguồn nguyên liệu hải sản Nha Trang cực kỳ phong phú, tươi ngon, bổ dưỡng; rau thơm và các loại gia vị tự nhiên nhiều vô kể; tôi tha hồ “vào bếp” và khám phá sự tinh tế của thức ăn. Tôi tin rằng, tự thân mỗi món ăn đã có sức hút riêng, điều đó làm nên ngôn ngữ ẩm thực và văn hóa ẩm thực của mỗi vùng quê.” 

Không chỉ “vua bếp” Dương Huy Khải mà hầu hết chuyên gia ẩm thực quốc tế, sau khi thưởng thức hải sản Nha Trang đều nhận xét, rằng “không chỉ ngon, lạ, đặc sắc mà còn rất bổ dưỡng cho sức khỏe” và họ mong muốn ngành du lịch địa phương tạo thêm nhiều “sân chơi” để Nha Trang có thể trở thành “bếp của thế giới”, điều đó không chỉ thu hút khách du lịch mà còn hấp dẫn giới đầu bếp toàn cầu.

Chị Đỗ Thu - GĐ kinh doanh tại Việt Nam của Tập đoàn quản lý khách sạn Sixsen - phân tích: “Khách du lịch nước ngoài nghỉ tại Ana Mandara rất thích đi chợ, chọn mua thức ăn, pha chế món ăn và nấu nướng theo cách của người Việt Nam. Từ lâu, các khu nghỉ cao cấp của chúng tôi đã thực hiện chương trình vào bếp cùng du khách. Điều đó không đơn thuần chỉ là giới thiệu với khách về bữa ăn truyền thống Việt Nam mà còn giúp họ thỏa mãn nhu cầu khám phá văn hóa ẩm thực của người dân bản xứ. Tôi tin rằng, những trải nghiệm thú vị sau mỗi chuyến đi sẽ là kỷ niệm đáng nhớ và luôn luôn gợi mở, nhờ thế mà khách thường xuyên trở lại Việt Nam.”

Du khách thích thú chọn mua hải sản tươi sống bên đường phố Nha Trang

3 năm gần đây, siêu đầu bếp David Thái - bếp trưởng Nhà hàng Imperial của KS Sunrise Nha Trang - đã tổ chức thành công nhiều chương trình giao lưu với du khách thông qua ngôn ngữ ẩm thực. Siêu đầu bếp David Thái nhận xét: “ Đi dọc chiều dài hơn 3.200 cây số bờ biển Việt Nam, nơi nào cũng có hải sản, nhưng chỉ 1 lần thưởng thức món ngon ở Nha Trang, du khách không thể nào quên cảm giác đã thèm! Đặc sản biển Nha Trang luôn luôn thỏa mãn nhiều tiêu chí: Tươi sống, hợp vệ sinh, vừa túi tiền, đủ khẩu vị 3 miền và nhiều món lạ.”

Tự nhận mình là người “yêu Nha Trang”, siêu đầu bếp David Thái lặng lẽ thực hiện kế hoạch quảng bá du lịch Nha Trang - “mùa nào, thức ấy”, David Thái chọn nguyên liệu để hình thành thực đơn phù hợp với thời tiết và kích thích trí tò mò của thực khách. Dưới “đôi bàn tay vàng” của siêu đầu bếp David Thái, mỗi món ngon là một bức tranh đầy ẩn dụ, rất đẹp và rất lạ. Điều đó giải thích vì sao số lượng khách du lịch quốc tế nghỉ ở Sunrise Nha Trang tăng đều và hầu hết khách lưu trú đều dùng bữa tại Nhà hàng Imperial.

Sản phẩm du lịch

Tại Nha Trang, hiện diện đầy đủ các loại nhà hàng Âu, Ấn, Á, Trung Hoa… và cả những những địa chỉ phục vụ món ăn 3 miền Bắc, Trung, Nam; vì thế khách du lịch trong nước cũng như quốc tế có thể thỏa mãn nhu cầu thưởng thức món ngon và khám phá văn hóa ẩm thực ở mọi nơi, mọi lúc. Tuy nhiên, trong thực tế, Nha Trang chưa phải là thành phố ẩm thực và ẩm thực cũng chưa hội đủ các điều kiện cần phải có để có thể trở thành một sản phẩm du lịch của Nha Trang. 

Chị Linda (người Pháp), sau 1 tuần nghỉ ở Nha Trang, nhận xét: “Dạo một vòng qua các nhà hàng ở thành phố biển, tất thảy thực đơn đều giới thiệu hải sản tươi sống, mà nhiều nhất và phổ biến nhất vẫn là những món hấp, luộc, nướng, bởi vì đó là món ăn pha chế đơn giản và giữ được nguyên chất… biển. Tôi rất thích dùng cơm Việt Nam, bởi vì trong mỗi món ăn có rất nhiều hương vị. Nhưng, rất tiếc, khi tôi nêu câu hỏi “tại sao?”, những người đầu bếp của các nhà hàng cơm Việt Nam ở Nha Trang đã không thể giải thích một cách đầy đủ, chi tiết. Xin nói thêm, dù thức ăn rất ngon, nhưng cách bày biện món ăn và sắp xếp bàn ăn không đẹp và không hợp lý, hẳn nhiên, bữa ăn kém hấp dẫn.”

Trong nhà hàng của Khu nghỉ dưỡng Six Senses Ninh Vân bay

Nhận xét về ẩm thực Nha Trang, “vua bếp” Dương Huy Khải nói: “Thành phố du lịch biển hiện rất thiếu đội ngũ đầu bếp chuyên nghiệp. Hầu hết bếp trưởng của các nhà hàng, khách sạn đều vừa học, vừa làm; thừa kinh nghiệm nhưng thiếu kiến thức, nhất là những kiến thức cơ bản về dinh dưỡng, mỹ thuật…; vì vậy họ chưa đủ khả năng sáng tạo để “nâng tầm” món ăn Việt thành sản phẩm du lịch quốc tế”.

Vẫn biết, trong bối cảnh toán cầu hóa và hội nhập quốc tế, phong cách ẩm thực của người Việt hiện đại đã có sự theo đổi và chịu nhiều ảnh hưởng của các nước Âu, Á… Tuy nhiên, người đầu bếp giỏi không chỉ là người am hiểu ngũ hành và những nguyên tắc âm-dương khi chế biến những món ăn truyền thống của dân tộc, mà còn cảm nhận và diễn đạt được sự khác biệt trong tính cách của người dân Việt Nam trong lúc nấu nướng, trình bày món ăn.

Tại Nha Trang, các đầu bếp người Việt Nam làm việc ở các nhà hàng cao cấp, họ nấu món Tây, món Tàu rất ngon, nhưng lại không hiểu tinh túy của món ăn thuần Việt, vì vậy thường đưa ra những sản phẩm pha tạp, khiến du khách thất vọng; đó là chưa kể, ở phân khúc bình dân, đại đa số chủ nhà hàng vì chạy theo lợi nhuận mà không chú ý đầu tư cơ sở vật chất, chưa coi trọng VSATTP và chất lượng thức ăn.

Văn hóa ẩm thực hình thành từ những giá trị hữu hình và vô hình, tất nhiên không phải ở đâu và bất cứ lúc nào ẩm thực cũng có thể trở thành công cụ xúc tiến du lịch, song quả là vô cùng đáng tiếc, đến thời điểm này, tại thành phố du lịch Nha Trang, hiện vẫn chưa có một nhà hàng thuần Việt đúng nghĩa – từ bát, đĩa, bàn, ghế, tranh ảnh đến trang phục của nhân viên và thực đơn món ăn Việt. Nếu tổ chức tốt, đó sẽ là điểm đến mà cộng đồng kinh doanh dịch vụ du lịch tại địa phương cần “bắt tay” với các hang lữ hành để đưa khách đến thường xuyên.