Có may mắn tham gia hội đồng chấm sơ khảo mấy năm gần đây, phóng viên Báo Lao Động thấy chất lượng ảnh báo chí dự thi còn nhiều vấn đề...

Thiếu và thừa

Một điểm đáng chú ý là ảnh bộ năm nay chiếm số đông và chất lượng vượt trội so với ảnh đơn. Có lẽ ngày nay, các bộ ảnh - phóng sự ảnh ngày càng có thế mạnh trong việc kể một câu chuyện, trình bày một vấn đề xã hội hơn là ảnh đơn. Và câu nói quen thuộc “một bức ảnh bằng ngàn lời nói” cũng không hẳn là chính xác khi phần text đã hỗ trợ thông tin và nhiều khi tăng hẳn tính thuyết phục của hình ảnh.

Nhìn chung các chủ đề lớn năm nay tập trung chủ yếu về biển, đảo, di chứng - nỗi đau chiến tranh và giáo dục ở vùng cao. Như mọi năm, các bộ ảnh về Trường Sa vẫn được chú ý. Thực sự chụp ảnh ở Trường Sa rất khó, vì đã quá nhiều tay máy đến đây và cũng xuất hiện nhiều tác phẩm tốt trước đây. Nhưng để tạo ra góc nhìn mới mẻ và đậm chất báo chí về Trường Sa thì không dễ.

Phóng sự ảnh “Săn cá ngừ trên “cánh đồng” Trường Sa” của Xuân Trường thể hiện nỗi đeo bám của tác giả khi đi theo con tàu săn cá ngừ của ngư dân Phú Yên. Bộ ảnh có nhiều góc chụp, đặc biệt những cảnh toàn, trung sử dụng ống kính góc rộng hợp lý khá bắt mắt người xem. Trong khi bộ ảnh Trường Sa của Vũ Anh Tuấn dù tinh lọc từ triển lãm ảnh của anh khá thành công, đẹp về mặt tạo hình, bố cục, thể hiện suy tư người chụp, nhưng tính kết nối giữa các bức ảnh chưa cao và thực sự chưa tạo được ấn tượng về cảm nhận. Bộ ảnh của Toàn Thắng - một phóng viên trẻ về sự hâm mộ của “fans” Việt với các ngôi sao Hàn có góc chụp tốt, cách đặt vấn đề thú vị, tươi trẻ, nhưng hiệu ứng xã hội của bộ ảnh chưa cao.

Tác động ảnh hưởng xã hội cũng là điều mà những tác phẩm dự giải báo chí mấy năm gần đây còn thiếu. Nó chỉ dừng ở mức phản ánh hiện thực mà không thể hiện cái nhìn sâu sắc khám phá bản chất vấn đề. Chưa thấy những bộ ảnh, phóng sự ảnh thể hiện công phu, nỗ lực của người chụp trong nhiều điều kiện thực sự khắc nghiệt.

Có những đơn vị năm nay tham dự rất nhiệt tình như chi hội nhà báo tỉnh Quảng Ninh, nhưng các bộ ảnh dự thi thực sự chưa phải là một tổng thể tác phẩm mà nó rời rạc, các bức ảnh lẻ tẻ thiếu sự kết nối. Góc chụp còn lặp, đơn điệu, cách đặt tít, cách dẫn dắt câu chuyện trong ảnh không thuyết phục; thừa những bức ảnh mang tính văn hóa - du lịch - hợp với một cuộc thi vẻ đẹp văn hóa đất nước, con người, thiếu những bức ảnh giàu tính thông tin và sắc sảo trong thể hiện.

“Săn cá ngừ trên “cánh đồng” Trường Sa”

Để ảnh báo chí ngày càng đông hơn, mạnh hơn


Giải ảnh báo chí có lẽ nên đưa thêm thể loại video clip ảnh vào dự thi như một hình thức multi-media (truyền thông đa phương tiện) để tăng sức hút của giải. Làm sao thu hút thêm các tay máy tự do gửi ảnh dự thi, nhất là những tay máy trẻ có góc nhìn mạnh mẽ, có tư duy sâu và khả năng đeo bám một vấn đề khó, như cô gái trẻ Maika Elan. Và cũng nên mở rộng thể loại cho người chụp ảnh bằng điện thoại di động, bởi lẽ mục đích cuối là bức ảnh, đặt vấn đề gì? Đã có nhiều bức ảnh tính báo chí rất cao được chụp bằng khoảnh khắc tức thời nhờ tốc độ chụp cực nhanh của máy di động có khi lên tới 40 hình/s, trong khi máy ảnh khủng (pro) cũng chỉ 9-11 hình/s.

Đã có nhiều câu hỏi đặt ra vì sao chất lượng ảnh báo chí VN còn chưa tương xứng với sự phát triển của đất nước? Nguyên nhân có nhiều và dường như ai cũng rõ: Cơ chế hoạt động cho một phóng viên ảnh (từ trang thiết bị, nhuận ảnh, công tác phí...). nhận thức về vai trò ảnh báo chí của một số vị lãnh đạo, quản lý cơ quan báo chí chưa đúng..., và cốt lõi vẫn là vấn đề đào tạo. Khi mà nhiều bạn trẻ kêu rằng giáo trình dạy ảnh ở các trường quá cũ và lạc hậu, toàn của TTXVN từ đời nảo đời nào, có thầy dạy thì toàn khoe ảnh chụp “gái xinh” và “phong cảnh”...

Vì thế, Hội Nhà báo cần luôn mở các lớp đào tạo, tập huấn ảnh báo chí, hội thảo để bàn tới tận cùng vấn đề.

Nhưng thực ra, điều cần thiết vẫn là niềm đam mê, sự dấn thân của những tay máy chụp ảnh báo chí. Bởi lẽ không ai chọn giàu sang bằng con đường chụp ảnh báo chí và chụp ảnh báo chí là một trong những công việc, vất vả và luôn phải đối mặt với những khó khăn, đôi khi cả hiểm nguy rất đặc thù của nghề.