Gần đây, nhiều người dân Hà Tĩnh, Nghệ An đã tập trung phản đối việc thu phí của Cienco4. Lý do người dân địa phương đưa ra là họ sinh sống hai bên cầu Bến Thủy, chỉ đi qua cầu và không sử dụng đường tránh Vinh nhưng vẫn phải nộp phí.

Các lái xe cho rằng họ không đi mét đường nào của Cienco 4 mà vẫn phải đóng phí là điều vô lý. Người dân yêu cầu Cienco 4 không thu phí qua trạm thu phí cầu Bến Thủy 1 để người dân đi lại bình thường.

Dù Bộ GTVT đã có thông báo giảm 50% giá vé qua cầu nhưng người dân không đồng ý. Việc người dân dùng tiền lẻ trả tiền phí khiến tình trạng tắc đường xảy ra nghiêm trọng quốc lộ 1A.

Theo Luật sư Lê Minh Đức – Văn phòng Luật sư số 6, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội: Bộ Tài chính đã có Thông tư 159/2013/TT-BTC hướng dẫn thu nộp, quản lý và sử dụng phí sử dụng đường bộ hoàn vốn đầu tư xây dựng đường bộ. Trong đó có nói rõ các đối tượng chịu phí là người Việt Nam và nước ngoài trực tiếp điều khiển phương tiện giao thông cơ giới đường bộ và xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ khi đi qua trạm thu phí. Trừ 1 số trường hợp được miễn phí qui định tại Điều 5, gồm:

1. Xe cứu thương, bao gồm cả các loại xe khác chở người bị tai nạn đến nơi cấp cứu.

2. Xe cứu hỏa.

3. Xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp gồm: máy cày, máy bừa, máy xới, máy làm cỏ, máy tuốt lúa.

4. Xe hộ đê, xe làm nhiệm vụ khẩn cấp về chống lụt bão.

5. Xe chuyên dùng phục vụ quốc phòng, an ninh

6. Đoàn xe đưa tang.

7. Đoàn xe có xe hộ tống, dẫn đường.

8. Xe ô tô của lực lượng công an, quốc phòng sử dụng vé “Phí đường bộ toàn quốc” được quy định tại Thông tư số 197/2012/TT-BTC ngày 15/11/2012 của Bộ Tài chính không phải nộp phí khi qua trạm thu phí.

9. Miễn phí sử dụng cầu, đường bộ quốc lộ đối với xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh, xe hai bánh gắn máy, xe ba bánh gắn máy.

10. Xe làm nhiệm vụ vận chuyển thuốc men, máy móc, thiết bị, vật tư, hàng hóa đến những nơi bị thảm họa hoặc đến vùng có dịch bệnh theo quy định của pháp luật về tình trạng khẩn cấp khi có thảm họa lớn, dịch bệnh nguy hiểm.

Luật sư Lê Minh Đức phân tích: Dự án BOT là xây dựng kinh doanh và chuyển giao. Nhà đầu tư được vận hành khai thác để thu hồi vốn 1 thời gian rồi chuyển giao lai cho Nhà nước. Về nguyên tắc thì ai sử dụng phần xây dựng được phép của dự án đều phải trả phí cho nhà đầu tư và ngược lại nhà đầu tư chỉ được thu phí phần xây dựng nằm trong dự án mình được cấp phép.

Vấn đề ở đây phải làm rõ là những người không muốn trả tiền qua trạm có sử dụng đoạn đường xây dựng nào của chủ đầu tư không. Nếu họ không sử dụng thì không phải trả phí, cho dù chỉ thu 50% cũng là không đúng vì nó ảnh hưởng đến quyền lợi trực tiếp của người dân.

Vậy để làm rõ vấn đề này thì trạm thu phí của dư án BOT phải được bố trí thu trên phần xây dựng của dự án. Việc bố trí để thu trên đoạn không phải của dự án, thu tiền của người không sử dụng là lạm thu.

Có thể hiểu đây mới là nguyên nhân chính khiến người dân bức xúc chứ không phải do mức phí quá cao. Chủ đầu tư có thể xem xét xin di dời trạm thu phí đến phần đường trong dự án để đảm bảo vấn đề minh bạch, hợp pháp, không ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Nếu trạm thu phí di dời mà trong thời gian thu phí không đảm bảo thu hồi vốn thì chủ đầu tư vẫn có thể xin cấp phép gia hạn thời gian thu phí.

“Trách nhiệm của cơ quan cho phép lập trạm và thu phí phải giải trình rõ trước nhà nước và nhân dân. Trong khi chờ các cơ quan chức năng có giải pháp cho vấn đề này, người dân có thể gửi đơn đề nghị làm rõ các vấn đề bất cập, không nên vì quá bức xúc mà có hành vi tiêu cực, không chỉ ảnh hưởng đến người khác mà có thể vi phạm pháp luật.” - Luật sư Đức nói.