l Mỗi năm Việt Nam có khoảng 125.000 người mắc mới ung thư.

Chiếm 2/3 số ca bệnh tật và tử vong

Tại hội thảo thực trạng và cách phòng,chống BKLN do Bộ Y tế mới chủ trì gần đây, GS-TS Nguyễn Thanh Long - Thứ trưởng Bộ Y tế - nhấn mạnh: Việt Nam đang phải đương đầu với những khó khăn thách thức to lớn để giải quyết gánh nặng bệnh tật kép. 5 căn bệnh của nhóm BKLN phổ biến nhất hiện nay là các bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính và bệnh tâm thần. Trong khi tỉ lệ mắc các bệnh truyền nhiễm có xu hướng giảm nhưng vẫn diễn biến phức tạp thì tỉ lệ mắc các BKLN ngày càng gia tăng liên tục trong gần 3 thập kỷ qua. Tài liệu nghiên cứu của Bộ Y tế cũng cho thấy, nếu như năm 1986 tỉ lệ BKLN tại các bệnh viện là 40%, thì đến năm 2010 đã tăng lên 71%, gấp hơn 3 lần các bệnh lây nhiễm.

Các BKLN tại nước ta đang chiếm tới trên 2/3 tổng ca bệnh tật và tử vong toàn quốc. Theo Bộ Y tế, hiện nước ta có khoảng 12,5 triệu người mắc bệnh tăng huyết áp, 2,5 triệu người mắc bệnh đái tháo đường, trên 2 triệu người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản, mỗi năm có khoảng 125.000 người mắc mới ung thư. Ngoài việc gây tỉ lệ tử vong cao, các BKLN còn tàn phế nặng nề cơ thể và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh nếu không được phát hiện sớm và điều trị, theo dõi, chăm sóc lâu dài.

Chiến lược quốc gia phòng, chống BKLN

Trong những năm qua, Việt Nam đã quan tâm đầu tư cho lĩnh vực phòng, chống BKLN thông qua việc đưa các dự án vào chương trình mục tiêu quốc gia, đồng thời ban hành một số văn bản luật, chính sách liên quan như Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá, Chính sách quốc gia phòng, chống tác hại do lạm dụng đồ uống có cồn... Mặc dù vậy, Việt Nam vẫn phải đối mặt với gánh nặng BKLN đang ngày càng gia tăng. Tổ chức Y tế thế giới nhận định, đây là “nạn dịch của tương lai đã xảy ra trong hiện tại”. Các BKLN là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng quá tải tại các bệnh viện, gây thiệt hại, ảnh hưởng lớn đến phát triển kinh tế, xã hội của đất nước do bệnh phải điều trị suốt đời làm tăng chi phí y tế, giảm năng xuất lao động và sản phẩm xã hội, ảnh hưởng nặng nề tới sức khỏe cộng đồng.

Mục tiêu thực hiện thành công chiến lược quốc gia phòng, chống BKLN giai đoạn 2015-2025 cần chú trọng các vấn đề chính: Hạn chế tử vong và bệnh tật do các BKLN, ưu tiên phòng, chống các bệnh ung thư, tim mạch, tiểu đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh tâm thần. Phấn đấu đến năm 2025 giảm tỉ lệ hút thuốc ở người trưởng thành thêm 30%, giảm tỉ lệ uống bia, rượu ở nhóm vị thành niên xuống thêm 20%, khống chế tỉ lệ tiền đái tháo đường dưới 16% ở người 30-69 tuổi, khống chế tỉ lệ đái tháo đường dưới 8% ở nhóm người 30-69 tuổi...

Yếu tố nguy cơ gây ra BKLN bao gồm hút thuốc lá, thiếu vận động, lạm dụng rượu và ăn nhiều thực phẩm không tốt cho sức khỏe. Vì vậy, BKLN chỉ có thể được phòng, chống hiệu quả thông qua kiểm soát các yếu tố nguy cơ như hút thuốc, lạm dụng rượu bia, dinh dưỡng không hợp lý và ít hoạt động thể lực. Đồng thời tăng cường hệ thống y tế để phát hiện sớm, quản lý điều trị và chăm sóc người bệnh. Phòng, chống BKLN cần phải đa ngành, phải sử dụng các giải pháp về chính sách, luật pháp, kinh tế, văn hóa xã hội để kiểm soát thuốc lá, rượu bia, bảo đảm chất lượng thực phẩm, tăng cường dinh dưỡng và hoạt động thể lực.