19 ngân hàng đặt ra kế hoạch tăng vốn

Cụ thể, có 19 ngân hàng đặt ra kế hoạch tăng vốn điều lệ với tổng mức tăng thêm là 37.135 tỉ đồng, trong đó có những ngân hàng đặt kế hoạch tăng mạnh như BIDV tăng 4.445 tỉ đồng, Techcombank tăng 5.000 tỉ đồng, Vietcombank tăng 3.598 tỉ đồng, Đông Nam Á tăng 3.534 tỉ đồng, VPBank tăng 3.294 tỉ đồng, Quốc dân tăng 3.000 tỉ đồng và VIB tăng 2.259 tỉ đồng. Phương án tăng vốn chủ yếu thông qua các hình thức quen thuộc từ trước đến nay như phát hành cổ phiếu để chia cổ tức, phát hành thêm cho cổ đông hiện hữu và đối tác chiến lược hoặc kết hợp tất cả các hình thức trên.

Các ngân hàng đặt ra kế hoạch ồ ạt tăng vốn điều lệ trong năm 2017 là nhằm nâng cao vốn tự có, từ đó cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR) để có thể mở rộng phát triển kinh doanh. Tuy nhiên, với một số ngân hàng nhỏ (có vốn điều lệ hiện tại chỉ ngang với vốn pháp định 3.000 tỉ đồng) vẫn chưa thấy đặt ra kế hoạch tăng vốn. Theo các chuyên gia, trong bối cảnh hiện nay thì việc tăng thêm vốn là bài toán khó của các ngân hàng, nhất là những ngân hàng nhỏ. Đối với những ngân hàng yếu kém, việc tăng vốn để bổ sung vốn điều lệ là cấp thiết. Nghị quyết về xử lý nợ xấu của các TCTD vừa được Quốc hội thông qua cho phép các TCTD bán nợ xấu theo giá thị trường, phần lỗ dù được xem xét phân bổ qua các năm, thay vì phân bổ tất cả ngay lập tức, nhưng dù theo cách nào thì cũng ảnh hưởng mạnh đến lợi nhuận giữ lại của các ngân hàng, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến vốn tự có của các ngân hàng. Do đó, áp lực chuyện tăng vốn sẽ là bài toán khó với các ngân hàng này trong thời gian tới.

Áp lực này cũng là vấn đề với nhiều ngân hàng quy mô lớn. Hiện tại, một số ngân hàng cũng xây dựng kế hoạch tăng vốn cấp 2 thông qua phát hành các trái phiếu dài hạn như ACB, VietinBank, Vietcombank, VPBank, LienVietPostBank và Quốc dân. Tuy nhiên, phần lớn các trái phiếu này được các ngân hàng đầu tư lẫn nhau. Theo một thống kê của Công ty Chứng khoán VCBS, gần 50% lượng trái phiếu cấp 2 phát hành được mua bởi các ngân hàng. Báo cáo tài chính năm 2016 cũng cho thấy, điều này khi khoản mục đầu tư trái phiếu do các TCTD khác phát hành của một số ngân hàng đã tăng mạnh.

 

Khó cải thiện vốn từ nhà đầu tư nội địa

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, nếu căn cứ theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN quy định tỷ lệ an toàn vốn đối với ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có hiệu lực từ ngày 1.1.2020, phần vốn đầu tư vào trái phiếu đủ điều kiện tính vốn cấp 2 của các ngân hàng khác sẽ bị loại khi tính vốn tự có của TCTD. Điều này đồng nghĩa với việc những ngân hàng đang sở hữu lượng trái phiếu cấp 2 của các ngân hàng khác với số lượng lớn thì từ năm 2020 trở đi vốn tự có cấp 2 sẽ chịu áp lực suy giảm khi phải loại trừ các khoản đầu tư này. Ngoài ra, theo chuẩn Basel II sẽ bắt đầu có hiệu lực từ năm 2020, mặc dù tỷ lệ mới theo quy định sẽ chỉ giảm từ 9% xuống còn 8%, nhưng quy định khắt khe hơn. Cũng vì vậy nên NHNN mới phải dời lộ trình trễ ba năm, đến 2020 mới áp dụng chính thức. Do đó, áp lực lên việc tăng vốn tự có từ giờ cho đến lúc đó là rất lớn.

Trong bối cảnh này, dễ nhận thấy khó có khả năng cải thiện nguồn vốn nhờ vào các nhà đầu tư nội địa, bởi doanh nghiệp nhà nước có quy mô lớn không được phép đầu tư theo luật, trong khi các doanh nghiệp tư nhân cũng đang phải vật lộn với không ít khó khăn. Chưa kể, câu chuyện tăng vốn hiện tại yêu cầu phải là vốn thật, “tiền tươi”, không thể là ảo hay vay mượn từ các tổ chức tín dụng. Không riêng ngân hàng nhỏ, ngay cả những ngân hàng lớn, ngân hàng có vốn nhà nước, hay nhà băng thuộc top đầu của ngân hàng thương mại cổ phần cũng cần dòng vốn bổ sung từ bên ngoài để đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và khả năng chống đỡ rủi ro trong trường hợp có những cú sốc tài chính quốc tế. Những ngân hàng lớn này chỉ có thể trông cậy vào dòng vốn từ bên ngoài. Tuy nhiên, với mức room như hiện nay, dễ hiểu khi nhà đầu tư nước ngoài không mặn mà đầu tư vào ngân hàng nội địa, đặc biệt là đối với những ngân hàng yếu, có nợ xấu lớn và đòi hỏi phải thay đổi căn bản phương thức quản lý, hệ thống quản trị rủi ro, nhất là rủi ro tín dụng.