- Từng nhiều năm công tác tại Thanh tra Chính phủ, được tiếp cận và giải quyết nhiều vụ khiếu kiện của người dân, tôi hiểu điều gì đang xảy ra ở xã Đồng Tâm. Đối với tôi, trong sự vụ này, chúng ta phải nhìn ở nhiều góc cạnh khách quan và chân thực nhất. Chúng ta hãy nhớ Bác Hồ đã từng nói: “Đồng bào có oan mới khiếu kiện. Đồng bào không hiểu biết mới khiếu kiện”. Như vậy, mọi sự tranh chấp giữa dân và chính quyền, thì đầu tiên, cái sai bao giờ cũng do chính quyền. Vì cán bộ, chính quyền đã làm sai trong sự việc cần giải quyết với dân. Và, vì thế dân mới kêu oan.

Đồng bào không hiểu biết mới khiếu kiện. Điều đó nói lên rằng, cán bộ, đảng viên của chúng ta đã không phổ cập đầy đủ chính sách, luật pháp của Nhà nước đến với người dân. Vì thế, trong sự bức xúc của đồng bào, mới có những biểu hiện tiêu cực như chúng ta đã thấy… Tất cả những cái đó, không phải lỗi ở đồng bào, mà do lỗi ở chúng ta, lỗi của những cán bộ, đảng viên tại cơ sở - những công bộc của dân, chưa làm trọn nghĩa vụ của mình đối với đất nước, với nhân dân…

Xung đột xảy ra giữa lực lượng thực thi công vụ với người dân, dẫn tới việc người dân giữ nhiều chiến sĩ cảnh sát, cán bộ chính quyền địa phương… Ông nghĩ sao về hiện tượng này? Liệu có dấu hiệu vi phạm luật pháp hay không?

- Hành vi vi phạm luật pháp biểu hiện ở 2 khía cạnh: Thứ nhất, là cố tình làm sai luật pháp. Thứ hai, do thiếu hiểu biết. Tôi cho rằng, ở đây có cả 2 hành vi. Tuy nhiên, phải thấy ở đây, về phía các cán bộ, công chức, đảng viên đã không phổ cập đầy đủ luật pháp cho dân, dẫn tới người dân phải có những hành vi như thế.

Ông Vũ Phạm Quyết Thắng - nguyên Phó Tổng Thanh tra Chính phủ. Ảnh: Nhân vật cung cấp

 

Để giải quyết căng thẳng giữa cơ quan công quyền với người dân, thì phương án “đối thoại” có phải là tối ưu?

- Đó là phương án tốt nhất. Nhưng cần phải hiểu sâu sắc hơn nữa về “đối thoại”. Đây phải là sự “lắng nghe” từ chính quyền để xử lý những sự việc sai trái, mà cán bộ, đảng viên của chính quyền đã làm sai đối với dân. Phải bám chắc lời dạy của Bác Hồ, mà tôi nêu ở trên để xử lý vụ việc cho dân một cách đầy đủ nhất. Phải nhìn nhận oan ức của dân là xuất phát từ những bất cập, cách giải quyết chưa thỏa đáng của cơ quan công quyền v.v… Vì vậy, chúng ta phải lắng nghe và xử lý sao cho đúng đắn. Không thể tranh cãi, đôi co với dân rằng, chính quyền luôn đúng, dân thì sai… Phải xuống cơ sở lắng nghe dân nói, tìm hiểu sự việc, từ đó mới có biện pháp xử lý thích hợp, xác đáng nhất. Chúng ta phải đi tận gốc, mới nắm được vụ việc.

Ông đã nhắc tới khái niệm “lắng nghe”, “chính quyền phải lắng nghe dân”… Theo ông, “lắng nghe” dân ở đây phải như thế nào là đúng nhất, trong mối quan hệ máu thịt giữa chính quyền với nhân dân?

- Muốn lắng nghe dân, thì phải để cho dân biết, dân làm, dân bàn, dân kiểm tra; từ đó, mới ra vấn đề. Bác Hồ đã từng nói rằng, chính quyền muốn lắng nghe dân, phải để dân biết, dân nói được cái điều của dân. Từ đó, chính quyền mới thấy được cái sai của mình. Lắng nghe ở đây, nó thể hiện cách nhìn, cách quan sát, mới thấy được đúng-sai. Phải dùng cả con tim lẫn khối óc của mình mà lắng nghe dân nói. Từ đó, cán bộ, chính quyền mới giải thích, điều chỉnh, hướng dẫn người dân về tuân thủ luật pháp…

Làm gì để không còn những vụ căng thẳng giữa chính quyền với người dân, như vụ ở xã Đồng Tâm, thưa ông?

- Trước hết, đây không phải là sự “trao đổi” như là sự trao đổi, trao trả con tin giữa đối phương này với đối phương kia. Đây chỉ là bức xúc của dân chúng, dân chúng giữ các chiến sĩ để lấy cớ được tiếp cận chính quyền. Dân giữ người chỉ nhằm mong muốn các ông lãnh đạo xuống tận cơ sở để giải quyết nguyện vọng của dân. Ở đây, nhân dân và chính quyền là một, chứ không phải là 2 phe… Trong sự việc này, chúng ta kêu gọi đồng bào thực hiện đúng pháp luật.

Tôi không đồng tình lối suy diễn rằng, hai bên trao đổi, bên này trả, bên kia mới trả… Trong sự vụ này, người dân nên để các chiến sĩ trở về gia đình là đúng; còn chính quyền cũng phải thận trọng trong việc giữ người, xử lý người vi phạm sao cho đúng, thấu tình đạt lý… Nên nhớ, có những quần chúng có hành vi quá khích cũng bắt nguồn từ oan sai.

Chính quyền TP.Hà Nội đã quyết định thanh tra toàn bộ vấn đề quản lý, sử dụng đất đai ở khu vực xã Đồng Tâm. Đây có phải là giải pháp tốt để giải quyết mọi thắc mắc của người dân?

- Đó là việc nên làm. Phải thực hiện thanh tra đầy đủ, triệt để, bóc tách các vấn đề ra… Cái gì sai phải xử lý nghiêm, giải oan cho người dân. Cái gì đồng bào chưa hiểu thì giải thích cho đồng bào hiểu. Tính nhân văn của một nhà nước pháp quyền, do dân, vì dân là ở chỗ đó.

- Xin cảm ơn ông!