Rừng Sơn Trà bị xâm hại

Sơn Trà là một bán đảo đặc biệt khi kết hợp ba yếu tố  kinh tế - quốc phòng - bảo tồn thiên nhiên, trong đó quốc phòng và bảo tồn thiên nhiên phải được xem là cốt lõi.

Khu bảo tồn Sơn Trà được thành lập năm 1989 và được ví như viên ngọc quý của Đà Nẵng bởi sự đa dạng sinh học cũng như vị thế đặc biệt mà nhiều người vẫn nhắc bởi không dễ có một thành phố nào có được một khu rừng như vậy.

Thế nhưng, thực tế mấy mươi năm qua, khu bảo tồn thiện nhiên Sơn Trà vẫn chưa thực sự được bảo vệ nghiêm ngặt. Mỗi năm, có hàng chục hecta rừng nguyên sinh tại bán đảo bị chặt phá, làm phá vỡ thảm thực vật tự nhiên, làm mất đi nơi cư trú các loài động vật.

Một khu đất rừng Sơn Trà bị người dân cải tạo, xây dựng nhà sau khi được giao khoán đất.

Riêng năm 2016, dư luận rúng động bởi Sơn Trà liên tục bị xâm hại. Tháng 2.2016, tại tiểu khu 62 (thuộc khu vực suối Đá Đen, bán đảo Sơn Trà), hơn 4 ha rừng bị chặt phá, chủ rừng tự ý khai phá, mở đường lớn đi lại trong khu rừng với độ dài gần 300m và dựng lán trại cho công nhân ăn ở phát quang, dọn rừng. Đáng chú ý là sự việc diễn ra cả tháng nhưng kiểm lâm không biết mà phải qua phản ánh của người dân, lực lượng chức năng mới phát hiện và xử lý.

Khu rừng này có tổng diện tích 7ha, do Hạt Kiểm lâm Sơn Trà - Ngũ Hành Sơn giao khoán trồng rừng và cây ăn quả cho ông Nguyễn Văn Tâm (trú phường Thọ Quang) hơn 15 năm nay. Sau khi được giao đất, ông Tâm ủy quyền sử dụng đất lại cho 3 người khác cùng phường Thọ Quang.

Đầu tháng 6.2016, Sở NN&PTNT TP Đà Nẵng tiếp tục có báo báo gửi Thành uỷ, HĐND, UBND thành phố về vụ phá rừng xảy ra tại tiểu khu 63 rừng Sơn Trà. Theo đó, từ nguồn tin của quần chúng nhân dân, Hạt Kiểm lâm liên quận Sơn Trà – Ngũ Hành Sơn đã thành lập đoàn công tác kiểm tra hiện trường vụ chặt phá rừng tại khu vực Trường Mai thuộc tiểu khu 63 rừng Sơn Trà. Qua kiểm tra phát hiện tổng số cây gỗ rừng tự nhiên bị khai thác là 16 cây, ông Phạm Trường Mai (1988, trú tổ 51, P. Thọ Quang, Q. Sơn Trà) thừa nhận khai thác số cây gỗ nói trên.

Năm 2016, Thanh tra TP Đà Nẵng đã thanh tra toàn diện hoạt động quản lý, bảo vệ, phát triển và sử dụng rừng ở bán đảo Sơn Trà. Hiện có 68 ngôi nhà trái phép do người dân dựng lên đang được vận động tháo dỡ.

1 năm sau những vụ việc này, tháng 3.2017, dư luận một lần nữa đứng ngồi không yên khi một phần núi Sơn Trà bị ủi như đồi trọc để phục vụ dự án xây dựng biệt thự của công ty Biển Tiên Sa.

Lỗ hổng quản lý

Năm 2016, sau khi các vụ việc phá rừng bị phác giác bởi người dân, hai cán bộ chủ chốt của Hạt Kiểm lâm Sơn Trà bị cách chức. Năm 2017, dự án của công ty Biển Tiên Sa đang bị đình chỉ thi công do xây dựng trái phép. Thế nhưng, liệu những động thái này đã đủ răn đe những kẻ đang cố tận thu từ "máu" rừng, "máu" đất Sơn Trà!

Ông Trần Viết Phương - Phó Giám đốc Sở NN&PTNN Đà Nẵng cho biết, hiện nay trên bán đảo Sơn Trà có 2.539ha rừng nằm trong khu bảo tồn và 1.073ha đất được UBND TP giao khoán cho dân trồng rừng và các đơn vị xây dựng khu du lịch. Hiện tại núi Sơn Trà có 11 doanh nghiệp được UBND TP giao đất và hoạt động du lịch sinh thái, 5 doanh nghiệp đã phê duyệt sử dụng đất với tổng diện tích gần 1.000ha.

Riêng bàn về vấn đề phát triển du lịch sinh thái, theo ghi nhận của phóng viên, đa số các khu du lịch chỉ đang lợi dụng mác “sinh thái” để vô tư triệt hạ cây rừng. Các cây được trồng bù lại ở các khu du lịch là cây ăn quả, cây cảnh, không phải cây bản địa.

Cảnh tượng một góc Sơn Trà bị ủi gần như thành đồi trọc để xây dựng biệt thự

Về quản lý, rừng đặc dụng do Hạt kiểm lâm liên quận Ngũ Hành Sơn – Sơn Trà quản lý. Diện tích giao khoán cho dân và doanh nghiệp do UBND phường Thọ Quang quản lý. Ông Phương nhận định: “Thời gian trước, các cơ quan quản lý còn rối rắm, chưa phối hợp tốt vì thời gian chuyển giao công tác quản lý chưa xong. Một số hộ nhận khoán do có lịch sử từ lâu, hồ sơ còn chồng chéo, chưa rõ ràng nên Sở đang rà soát lại, làm rõ trách nhiệm, nghĩ vụ quyền lợi của bên giao và nhận khoán”.

ông Hoàng Đình Bá, nhà lâm học, nguyên Phó trưởng Ty Lâm nghiệp Quảng Nam - Đà Nẵng nhận định: “Sơn Trà đã bị xuống cấp một cách nghiêm trọng, tình hình xâm chiếm đất đai trái phép diễn ra ngày càng táo tợn, trong khi đó, việc quản lý rừng của chúng ta vẫn còn quá nhiều lỗ hổng khiến Sơn Trà liên tục bị chảy máu mà chưa biết khi nào dừng!”.