Đặt lệch chỗ để dễ hoàn vốn...

Trong thời gian qua, dư luận nhiều lần dậy sóng khi người dân bày tỏ sự phản đối với các trạm thu phí được xác định là đặt ở vị trí không phù hợp. Ngoài cầu Bến Thuỷ, không khó để liệt kê các điểm nóng như trạm thu phí BOT Tam Nông (Phú Thọ), Thanh Nê (Thái Bình), Lương Sơn (Hòa Bình). Người dân bức xúc vì cho rằng, họ không sử dụng đường của dự án BOT hoặc chỉ đi một phần nhỏ nhưng phải trả phí cho cả tuyến và nhận định rằng việc đặt trạm sai chỗ là trái quy định. Cùng quan điểm khá nhiều chuyên gia và luật sư cho rằng, Bộ GTVT cùng chủ đầu tư đã lách luật hoặc sai luật khi dự án triển khai một đằng trạm thu phí đặt một nẻo chỉ để dễ hoàn vốn và xử lý tình huống kiểu “thủng đâu vá đó”.

Trao đổi với báo Lao Động, luật sư Nguyễn Anh Tuấn - Cty luật TNHH Trường Lộc cho rằng, việc đặt trạm thu phí phải phù hợp với quy hoạch đường gắn với dự án do cơ quan có thẩm quyền quyết định. Do đó, việc nhân dân đi qua cầu Bến Thuỷ nơi đặt trạm thu phí đường bộ, nhưng không đi qua đoạn đường của dự án thì họ không có nghĩa vụ trả phí do việc đặt trạm thu phí đã không gắn với dự án.

Luật sư Tuấn nhận định, việc thu phí đối với những người không sử dụng đoạn đường của dự án là trái với quy định của pháp luật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của dân. Cũng theo luật sư này, việc Bộ GTVT miễn phí cho người dân sống hai bên cầu Bến Thuỷ là đã thừa nhận họ đặt trạm thu phí sai và thu phí sai. Dó đó những người bị thu trái quy định có quyền yêu cầu đơn vị đã thu trả lại phí. Nếu không trả lại, người dân có quyền khởi kiện ra toà án.

Còn theo chuyên gia giao thông Phạm Sanh, việc quy hoạch, đặt trạm thu phí BOT đang là lỗ hổng mà Bộ GTVT chưa giải quyết được.

Trạm thu phí tại thị trấn Lương Sơn, Hoà Bình, một trong những điểm nóng trước đây về BOT. Ảnh: KHÁNH HOÀ

Bộ GTVT: Đặt trạm không sai nhưng cần luật hoá vì còn hổng về pháp lý

Theo Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường, không có chuyện đặt vị trí trạm thu phí sai ở dự án BOT cầu Bến Thuỷ vì trạm đó là thu phí cho dự án đường tránh Vinh và “đã có sự thoả thuận của UBND 2 tỉnh, Bộ Tài chính và Bộ GTVT thì sao sai được, trạm đó thu cho dự án đường tránh Vinh và đường tránh nam Hà Tĩnh nên đặt đó là chính giữa hai khu vực rồi”.

Cũng theo ông Trường, việc đặt trạm phí tại các dự án khác cũng không sai luật vì đã có sự đồng thuận của các bộ, ngành, địa phương liên quan và tuân thủ các quy định hiện hành về đầu tư đối tác công tư. Tuy nhiên, lãnh đạo bộ cũng thừa nhận, 2 nghị định quy định về BOT là Nghị định 15 và 30 mới đề cập đến một số nội dung cụ thể chứ chưa bao quát hết, chưa xử lý được toàn diện các vấn đề liên quan tới cơ chế chính sách. Do đó, để giải quyết các vấn đề bất cập liên quan, trước mắt bộ sẽ thực hiện ban hành các thông tư hướng dẫn cho đầy đủ, trên cơ sở đó để đầu tư lâu dài thì đưa nghị định lên thành luật và trình Quốc hội phê duyệt.

Về vị trí trạm theo thông tư của Bộ Tài chính, Bộ GTVT cho biết, sẽ hạn chế tối đa việc đầu tư trên các đường độc đạo để dân có sự lựa chọn và đề xuất các quy định cụ thể về mức miễn, giảm cho người dân sống quanh khu vực trạm thu phí.

Trong buổi làm việc đoàn giám sát của Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh ngày 7.4, các đại biểu đề xuất cần có chính sách riêng cho cư dân sống ở 2 đầu trạm thu phí; xử lý trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, kiểm soát doanh thu thực tế của dự án để đảm bảo tính công khai, minh bạch trong thực hiện dự án BOT, đồng thời khẩn trương chỉ đạo các nhà đầu tư hoàn chỉnh hệ thống thu phí không dừng.

Các dự án phải miễn giảm phí khi bị dân phản đối

Đó là trạm thu phí quốc lộ 6, đoạn qua thị trấn Lương Sơn (tỉnh Hòa Bình), Chủ đầu tư sau đó đã giảm 60% mức phí (áp dụng với vé tháng, vé quý) cho xe dưới 12 chỗ ngồi và xe chở hàng dưới 4 tấn của người dân sinh sống trên địa bàn thị trấn Lương Sơn và các xã Lâm Sơn, Trường Sơn và Tân Vinh - thuộc huyện Lương Sơn; Trạm BOT Tam Nông (Phú Thọ) trên QL 32 phải dừng thu phí trong gần 1 tháng và dự kiến thu phí trở lại từ 14.4 sau khi thực hiện miễn giảm cho người dân địa phương; Dự án cải tạo, nâng cấp QL 39B đoạn tuyến tránh TT. Thanh Nê (H. Kiến Xương, Thái Bình) và đoạn từ Trung tâm Điện lực Thái Bình đến TT. Diêm Điền hiện đã phải miễn giảm phí cho các phương tiện của người dân trong khu vực; Chưa chính thức thu phí nhưng dự án BOT QL3 mới Thái Nguyên - Chợ Mới và cải tạo nâng cấp một phần QL 3 cũ, hiện chủ đầu tư dự án này đang cùng các cơ quan chức năng bàn bạc để thống nhất mức miễn giảm phí trước khi chính thức tiến hành thu phí.

Trạm BOT Bến Thủy và dự án này sẽ miễn phí vé qua trạm đối với các phương tiện loại 1 (xe dưới 12 ghế ngồi, xe tải có trọng tải dưới 2 tấn) và loại 2 (xe từ 12 - 30 ghế, xe tải có tải trọng từ 2 - dưới 4 tấn) của chủ sở hữu có hộ khẩu thường trú và các tổ chức, doanh nghiệp có trụ sở chính tại TP. Vinh, H. Hưng Nguyên (Nghệ An) và TX. Hồng Lĩnh, H. Nghi Xuân (Hà Tĩnh); miễn phí đối với phương tiện xe buýt lưu thông qua trạm Bến Thủy 1 từ ngày 24.4.                                       K.H