Theo thành phố Hà Nội, năm 1980, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Quốc phòng xây dựng sân bay Miếu Môn trên địa bàn các xã: Mỹ Lương, Trần Phú, Đồng Lạc (huyện Chương Mỹ) và xã Đồng Tâm (huyện Mỹ Đức).

Đến tháng 10 năm 2014, Bộ Quốc phòng giao cho Quân chủng Phòng không không quân tiếp tục sử dụng làm vị trí đóng quân của Lữ đoàn 28 (đất quốc phòng), với các mốc giới trên thực địa không thay đổi. Bộ Quốc phòng đã thu hồi 50,03ha đất quốc phòng do Quân chủng Phòng không không quân đang quản lý, sử dụng để giao cho Tập đoàn viễn thông quân đội Viettel tiếp nhận quản lý sử dụng vào công trình quốc phòng A1 (Quyết định số 551/QĐ-TM ngày 27/3/2015), trong đó bao gồm 46ha thuộc xã Đồng Tâm (huyện Mỹ Đức). Tuy nhiên, một số người dân thôn Hoành, xã Đồng Tâm (Huyện Mỹ Đức) đã lấn chiếm đất canh tác, xây dựng công trình trên diện tích này.

Do có sự buông lỏng quản lý của chính quyền địa phương, để xảy ra tình trạng lấn chiếm sử dụng xây dựng công trình trên đất quốc phòng nên người dân trên địa bàn xã Đồng Tâm đã có đơn thư khiếu tố lên các cơ quan của huyện và thành phố.

Liên quan đến vụ việc, trong quá trình giải quyết, huyện Mỹ Đức và TP Hà Nội đã khai trừ Đảng 8 đảng viên, cách chức 1 cán bộ, cảnh cáo 5 cán bộ, khiển trách 5 cán bộ. Ngoài ra, cơ quan công an khởi tố vụ án và khởi tố 3 bị can, bắt tạm giam 2 bị can.

Từ cuối năm 2016 đến nay, tình hình tại xã Đồng Tâm diễn biến phức tạp liên quan đến việc số công dân khiếu kiện tổ chức các hoạt động “đòi đất” quốc phòng.

Đặc biệt, từ tháng 2.2017 đến nay, khi tập đoàn Viettel tổ chức thi công, số công dân khiếu kiện tại địa phương tổ chức nhiều hoạt động gây mất an ninh trật tự; tổ chức cho người dân tự ý lấn chiếm, cày bừa, canh tác trên diện tích đất quốc phòng…

Trong các ngày đầu tháng 3, số công dân khiếu kiện đã tập trung ở UBND xã Đồng Tâm khi có các đoàn của huyện đến thực hiện nhiệm vụ, có hành vi gây mất trật tự phòng họp nơi đoàn công tác làm việc; sử dụng loa phóng thanh tự chế tuyên truyền trái phép; đóng cổng UBND xã không cho các phương tiện của đoàn công tác của huyện rời trụ sở UBND xã; Khi lực lượng công an huyện thực hiện nhiệm vụ bảo vệ, dẫn đoàn công tác đến thực hiện nhiệm vụ thì ngăn cản, tung tin bịa đặt ‘xe công an đâm chết người’ gây kích động cho quần chúng...

Số công dân trên còn công khai sử dụng hệ thống loa phóng thanh tuyên truyền trái phép nhiều nội dung kích động, xuyên tạc sự thật về đất quốc phòng; tụ tập đông người kéo đến trụ sở UBND xã để phản ứng với chính quyền địa phương khi đài truyền thanh huyện phát các thông tin chính thống về khu vực đất quốc phòng; tập trung đông người tại đồng Sênh; chửi bới, lăng mạ cán bộ chính quyền xã tại nhà riêng; cắt loa phát thanh của xã nhằm ngăn cản công tác tuyên truyền của lực lượng chức năng; kích động một bộ phận nhân dân buộc con em mình nghỉ học…

Xét mức độ vi phạm pháp luật của một số người trên là nghiêm trọng, có tổ chức, ảnh hướng xấu đến an ninh trật tự địa phương, ngày 30.3, Công an Hà Nội đã khởi tố vụ án “Gây rối trật tự công cộng”. Cục Điều tra hình sự Bộ Quốc phòng khởi tố vụ án Chống người thi hành công vụ; Vi phạm các quy định về sử dụng đất đai.

Cơ quan công an đã 3 lần triệu tập những người liên quan lên làm việc nhưng họ không chấp hành, tiếp tục tổ chức các hoạt động chống đối.

Ngày 15.4, công an thành phố đã bắt 4 người có hành vi vi phạm pháp luật để điều tra vụ gây rối trật tự công cộng. Khi cảnh sát bắt giữ những người trên, một số công dân xã Đồng Tâm đã bao vây ôtô của lực lượng chức năng, giữ trái phép 38 cán bộ huyện Mỹ Đức và cán bộ, chiến sĩ Công an Hà Nội tại nhà văn hóa thôn Hoành.

Số cầm đầu bố trí lực lượng, chặt cây chắn đường vào làng, chuẩn bị gậy, đất, cát và vôi bột, xăng, kẻng sẵn sàng chống trả khi lực lượng chức năng tổ chức phương án giải cứu cán bộ bị giữ.

Trước tình hình trên, thành phố tổ chức 2 tổ công tác xuống địa bàn tuyên truyền nhưng các đối tượng không hợp tác, ném cát, sỏi, đá vào các tổ công tác làm một số cán bộ công an bị thương. Thành ủy Hà Nội cho rằng những hành vi vi phạm pháp luật trên cần phải xử lý nghiêm.

Thành phố Hà Nội nêu rõ: Khu vực đất đồng Sênh là đất quốc phòng, đã được Chính phủ giao Bộ Quốc phòng quản lý, sử dụng; dự án A1 là dự án lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức đã được UBND thành phố kết luận và tiếp tục giải quyết theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, từ đầu năm 2017 đến nay, số công dân khiếu kiện liên tục lôi kéo, kích động người dân có các hành vi vi phạm pháp luật với mức độ vi phạm ngày càng nghiêm trọng: Xâm chiếm đất quốc phòng; gây rối an ninh, trật tự trên địa bàn; cản trở các hoạt động bình thường, sinh hoạt của quần chúng nhân dân; chống người thi hành công vụ và bắt, giữ người trái pháp luật. Đây là những hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, cần phải xử lý nghiêm minh; không để ảnh hưởng đến tư tưởng trong cán bộ và nhân dân huyện Mỹ Đức nói riêng, thành phố Hà Nội nói chung; gây xáo trộn, hoang mang tư tưởng, chia rẻ nội bộ nhân dân.

Hiện nay, các cơ quan chức năng đang tiếp tục giải quyết và triển khai các biện pháp ổn định tình hình an ninh, trật tự tại xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức.

Trao đổi với báo chí, Thiếu tướng Bạch Thành Định - Phó giám đốc Công an TP Hà Nội cho hay, quá trình điều tra vụ việc gây mất an ninh trật tự tại xã Đồng Tâm, cơ quan công an đã khởi tố, bắt 4 người về hành vi Gây rối trật tự công cộng. Khi triển khai bắt giữ, một số công dân xã Đồng Tâm thiếu hiểu biết pháp luật, có hành vi chống người thi hành công vụ, hủy hoại tài sản, bắt giữ người trái pháp luật. Hiện, Công an TP Hà Nội cũng đã cho 4 công dân trên được tại ngoại sau khi họ đã nhận thức được hành vi sai trái của mình.

Ông Định cho hay, có 38 cán bộ huyện Mỹ Đức và chiến sĩ Công an TP Hà Nội đã bị số công dân xã Đồng Tâm giữ trái pháp luật. Tính đến sáng 18.4, 15 chiến sĩ cảnh sát cơ động đã được thả và 3 người tự giải cứu. Hiện vẫn còn 20 cảnh sát và cán bộ vẫn đang bị giữ trái pháp luật, Công an TP Hà Nội đang vận động để người dân tự giác thả người.