- Thưa bà, với tư cách là Trưởng đại diện Quỹ Cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam với rất nhiều hoạt động thiết thực trong quan hệ ngoại giao Việt - Mỹ, bà đánh giá như thế nào về ý nghĩa chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Obama tới Việt Nam?

- Một thông điệp chính trong chuyến thăm của Tổng thống Obama là sự xuyên suốt từ quá khứ đến hiện tại và tương lai. Điều đó cho thấy vai trò của những chương trình khắc phục hậu quả chiến tranh đang được hợp tác giữa Việt Nam và Hoa Kỳ là rất quan trọng trong việc tạo dựng nền tảng trong quan hệ Việt – Mỹ trong hiện tại và tương lai.

- Có nhiều ý kiến cho rằng ông Obama tới Việt Nam vào cuối nhiệm kỳ của mình khiến cho ý nghĩa của chuyến thăm không được như mong muốn. Vậy quan điểm của bà như thế nào về thời điểm thăm Việt Nam của Tổng thống Mỹ Obama?

- Tôi cho rằng đây là ý kiến chưa đúng đắn. Trong quan hệ ngoại giao Việt – Mỹ mỗi chuyến thăm của nguyên thủ quốc gia dù là Việt Nam sang Hoa Kỳ hay Hoa Kỳ sang Việt Nam đều là những dấu mốc, dấu ấn có ý nghĩa lịch sử trong việc thúc đẩy mối quan hệ giữa hai bên. Nó như tiền đề để mối quan hệ này được bật lên trong thời gian tới.

Cho dù chuyến thăm của Obama hơi muộn trong nhiệm kỳ tổng thống của ông nhưng trong suốt 9 năm chúng ta không có tổng thống Mỹ tới Việt Nam, do vậy tôi nghĩ rằng không chỉ chính phủ mà toàn thể người dân Việt Nam sẽ chào đón tổng thống Obama với tất cả sự hiếu khách như bấy lâu nay chúng ta vẫn thể hiện với các nước bạn, đặc biệt là với các bạn Mỹ.

- Quá khứ - hiện tại – tương lai là những yếu tố quan trọng trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Thật ra trong chuyến thăm của thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Antony Blinken đến Việt Nam cách đây 2 tuần, ông Antony cũng nhắc tới những nguyên tắc để tổ chức chuyến thăm này là quá khứ - hiện tại – tương lai. Tuy nhiên một bài báo trên tờ New York Times gần đây nói rằng chuyến thăm của ông Obama sẽ hướng nhiều hơn tới tương lai, vậy bà đồng ý với cách tiếp cận nào?

- Tôi cho rằng đây là chuyến thăm chính thức của Tổng thống Hoa Kỳ tới Việt Nam nên những nội dung do người phát ngôn chính thức của Chính phủ Hoa Kỳ sẽ là những thông tin chính xác nhất. Do vậy mặc dù phải nói rằng New York Times là tờ báo hàng đầu và có nhiều ảnh hưởng tới dư luận, nhưng giữa hai luồng dư luận này tôi sẽ tin vào phát ngôn chính thức của Bộ ngoại giao Hoa Kỳ. 

Tôi cũng được biết rằng trong chuyến thăm đến Châu Á lần này của Tổng thống Obama ông cũng tới Nhật Bản, và khi đến Nhật Bản thì Tổng thống Obama sẽ đến thăm Hiroshima, đây là điều chưa có tiền lệ trong lịch sử Hoa Kỳ. Nó được xem là một thông điệp rất mạnh mẽ cho thấy Tổng thống Obama quan tâm đến vấn đề hòa giải. Và chính việc mà chúng ta cùng nhìn về quá khứ là cách hiệu quả nhất để chúng ta xây dựng lòng tin cho việc tập trung hướng vào hiện tại và tương lai. 

Còn đối với Việt Nam, chúng ta thấy rằng trong những năm gần đây, những chương trình hợp tác giữa Hoa Kỳ và Việt Nam mà đặc biệt là thông qua những chương trình giải quyết hậu quả chiến tranh là rất rõ ràng.

- Bà đánh giá như thế nào về vai trò của giới trẻ trong việc làm cầu nối giữa quan hệ hai nước?

- Thực tế chúng ta vẫn còn những nghi kỵ với Hoa Kỳ, tuy nhiên khi nhìn đến quan hệ Việt – Mỹ trong 20 năm tới tôi rất lạc quan và tôi thấy rằng vai trò của giới trẻ là rất quan trọng. Bởi những người cựu chiến binh Mỹ hay cựu chiến binh Việt Nam, những chính khách Việt Nam và Hoa Kỳ lớn lên trong cuộc chiến tại Việt Nam đã làm xong vai trò lịch sử của mình, bước tiếp theo là bước của giới trẻ để tiếp tục xây dựng mối quan hệ đó. 

Chúng ta có thể xây dựng mối quan hệ đó thông qua giáo dục, kinh tế, những chương trình sáng tạo, khởi nghiệp... đó là những cây cầu rất hiệu quả để giới trẻ phát huy vai trò của mình. Tôi tin rằng hội chứng Hoa Kỳ tại Việt Nam với cách nhìn là sự nghi kỵ của chúng ta với Hoa Kỳ sẽ giảm đi đáng kể trong những năm tới.

- Là một người rất am hiểu quan hệ Việt Mỹ và cũng có nhiều đóng góp trong quan hệ Việt Mỹ thông qua nhiều hoạt động ở tổ chức, đặc biệt là trong lĩnh vực khắc phục hậu quả chiến tranh. Vậy theo chị chúng ta có thể chờ đợi gì từ chuyến thăm của Tổng thống Obama ở khía cạnh này?

- Trong sự chuẩn bị cho chuyến thăm của Tổng thống Hoa Kỳ tới Việt Nam, vì có một phần liên quan đến quá khứ và hậu quả chiến tranh, do đó Quỹ Cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam cũng là một trong những tổ chức, cá nhân được Chính phủ hai nước tham vấn để đưa ra những ý kiến làm cho chương trình khắc phục hậu quả chiến tranh được hiệu quả hơn. 

Chúng ta thấy rằng trong những năm gần đây ngân sách của Hoa Kỳ dành cho Việt Nam tăng lên rất nhiều. Ví dụ chương trình khắc phục bom mìn vật nổ trong năm 2015 tăng lên gấp đôi. Hay chương trình hỗ trợ người khuyết tật chúng ta đã có rất nhiều hoạt động trong 10 năm qua. Đặc biệt trong tháng 5 vừa rồi có chương trình hoàn thiện giai đoạn 1 trong việc tẩy độc dioxin ở sân bay Đà Nẵng, điều đó mở ra một tương lai sáng trong việc kết hợp giữa hai quốc gia trong việc phát triển chương trình này. 

Chúng ta hoàn toàn có thể trông chờ trong chuyến thăm này của tổng thống Obama về sự cam kết giữa hai Chính phủ làm việc với nhau nhiều hơn nữa trong việc khắc phục hậu quả bom mìn. Điều đó có thể được thể hiện qua việc tẩy độc môi trường ở sân bay Biên Hòa, hỗ trợ người khuyết tật ở những khu vực sinh sống ở nơi ô nhiễm và những tỉnh có nhiều người khuyết tật do hậu quả trực tiếp hoặc gián tiếp của chiến tranh. 

Chúng ta cũng hi vọng chương trình Hoa Kỳ giúp tìm kiếm công dân Việt Nam sẽ được tiếp tục trong những năm tới. Đây là một chương trình có ý nghĩa chiến lược không chỉ trong việc tạo dựng niềm tin, xây dựng niềm tin, làm cho chúng ta tin nhau hơn nữa mà còn góp phần vào phát triển quan hệ chiến lược giữa hai nước .

- Rất cảm ơn những chia sẻ của bà!