Đây là hội nghị quan trọng đầu tiên của ASEAN diễn ra trong năm 2015 dưới vai trò Chủ tịch của Malaysia.

 

Hãng thông tấn Bernama dẫn lời Ngoại trưởng Malaysia Seri Anifah Aman đồng thời là Chủ tịch hội nghị cho biết, một số Bộ trưởng ngoại giao ASEAN quan ngại về thực trạng cải tạo đất trên Biển Đông. Tuy nhiên, ông Anifah không nói rõ đó là những Bộ trưởng nước nào.

Các Bộ trưởng đề nghị các bên liên quan kiềm chế, không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, kể cả Công ước Luật Biển của Liên Hợp Quốc 1982 (UNCLOS); thực hiện nghiêm túc và đầy đủ Tuyên bố về cách ứng xử ở Biển Đông (DOC), đồng thời thúc đẩy để sớm đạt được Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC).

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tham dự hội nghị. Bên cạnh những đóng góp cụ thể quan trọng cho các nội dung thảo luận, đề cập đến vấn đề Biển Đông, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Phạm Bình Minh đã chia sẻ mối quan ngại về những diễn biến gần đây.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, ASEAN cần phát huy vai trò chủ đạo của Hiệp hội trong việc bảo đảm hòa bình và an ninh khu vực, tập trung thúc đẩy triển khai những biện pháp cụ thể theo hướng: Cụ thể hóa các biện pháp nhằm triển khai đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố DOC, đặc biệt là Điều 5 về kiềm chế và không làm phức tạp tình hình; đẩy nhanh quá trình đàm phán thực chất nhằm sớm đạt được Bộ Quy tắc COC, và tiếp tục tiến hành các biện pháp xây dựng lòng tin nhằm ngăn ngừa và quản lý các sự cố trên biển, ảnh hưởng đến hòa bình, an ninh, an toàn hàng hải và hàng không trên Biển Đông.

Các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã dự Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN trong hai ngày 27 và 28.1 tại Kota Kinabalu.

Một nội dung quan trọng khác được các Bộ trưởng tập trung thảo luận tại hội nghị lần này là việc triển khai lộ trình thành lập Cộng đồng ASEAN vào cuối năm 2015 - điều mà Malaysia đã tuyên bố là ưu tiên hàng đầu trong năm mà Malaysia là Chủ tịch này.

Tính đến nay, việc thực hiện đã đạt được khoảng 85% khối lượng công việc, trong đó trụ cột chính trị-an ninh đạt 85%, trụ cột kinh tế đạt 78% và văn hóa-xã hội đạt 97%.

Để Cộng đồng ASEAN được hình thành đúng thời hạn ngày 31.12.2015, các Bộ trưởng cho rằng các nước nhất trí cần có cam kết chính trị mạnh mẽ hơn và đầu tư nguồn lực thích đáng hơn để hoàn thành các phần việc còn lại; coi trọng kết hợp hài hòa lợi ích quốc gia với lợi ích chung của ASEAN; đề cao “văn hóa thực thi” và tăng cường các cơ chế giám sát thực thi hiệu quả; nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy tổ chức ASEAN, kể cả nâng cao năng lực của Ban Thư ký ASEAN.

Các Bộ trưởng cũng thảo luận về hoàn tất soạn thảo Tầm nhìn ASEAN sau 2015; tăng cường hiệu quả hoạt động của bộ máy tổ chức ASEAN; xây dựng Cộng đồng lấy người dân làm trung tâm; tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp vừa và nhỏ; mở rộng thương mại và đầu tư nội khối; tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình cải tiến tổ chức bộ máy và cơ chế hoạt động của ASEAN.